Το ιστορικό βιομηχανικό κέλυφος του πρώην εργοστασίου Τσαούσογλου, που βρίσκεται στην οδό Πειραιώς 260 και ανήκει πλέον στο Υπουργείο Πολιτισμού, εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Το κτήριο Γ' πρόκειται να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο θεατρικό χώρο, με στόχο να συνδυάσει τις σύγχρονες πολιτιστικές ανάγκες με τον σεβασμό στην αρχιτεκτονική και ιστορική του ταυτότητα.
Η θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων για τη μελέτη αποκατάστασης και επανάχρησης του κτηρίου, καθώς και για τη διαμόρφωση των υπαίθριων χώρων και των απαραίτητων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, αποτελεί καθοριστικό βήμα για την υλοποίηση του έργου. Παράλληλα, εντάσσεται στον συνολικό σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για τη σταδιακή αναβάθμιση της Πειραιώς 260, με στόχο τη δημιουργία ενός σύγχρονου, ανοιχτού και πλήρως προσβάσιμου πολιτιστικού πυρήνα στην Αθήνα.
Ένα εμβληματικό βιομηχανικό συγκρότημα με μεγάλη ιστορία
Η Πειραιώς 260 αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. Το συγκρότημα εκτείνεται σε έκταση 28 στρεμμάτων και περιλαμβάνει δέκα αυτοτελή βιομηχανικά κτήρια, συνολικής επιφάνειας περίπου 27.000 τετραγωνικών μέτρων. Από αυτά, τα κτήρια Α, Β και Δ έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία, καθώς αποτελούν σημαντικά δείγματα της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της χώρας.
Το σύνολο των απαραίτητων μελετών για την αποκατάσταση και την επανάχρηση του πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος μεταλλοτεχνίας και επιπλοποιίας "Τσαούσογλου" εκπονείται στο πλαίσιο σύμβασης δωρεάς ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, που υπέγραψε το Υπουργείο Πολιτισμού με την Τράπεζα Πειραιώς. Η χρηματοδότηση αυτή αποτελεί τη βάση για την ωρίμανση του έργου και τη μελλοντική υλοποίησή του.
Το κτήριο Γ' αποκτά νέα πολιτιστική ταυτότητα
Το κτήριο Γ', το οποίο έχει χαρακτηριστεί κατά τμήμα ως νεότερο μνημείο, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ελληνικής μεταπολεμικής βιομηχανικής αρχιτεκτονικής. Βρισκόταν στην πρόσοψη του εργοστασίου, μαζί με το κτήριο Α, επί της οδού Σπύρου Πολυκράτη και κατασκευάστηκε σε δύο διαδοχικές φάσεις.
Διαθέτει έναν μεγάλο ενιαίο ισόγειο χώρο, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο προστέθηκε πατάρι, το οποίο σήμερα καλύπτει λειτουργικές ανάγκες του Ελληνικού Φεστιβάλ. Παράλληλα, το κτήριο συνδέεται λειτουργικά με το γειτονικό κτήριο Δ, το οποίο ήδη χρησιμοποιείται ως θεατρική σκηνή και χώρος υποδοχής κοινού, ενώ φιλοξενεί παρασκήνια, γραφεία και βοηθητικούς χώρους.
Η νέα μελέτη προβλέπει την πλήρη αξιοποίηση του κελύφους, με παρεμβάσεις που θα αναδεικνύουν τα αυθεντικά βιομηχανικά χαρακτηριστικά του, διατηρώντας την ιδιαίτερη αισθητική και τον ιστορικό του χαρακτήρα, ενώ ταυτόχρονα θα εξασφαλίζουν όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές λειτουργίας ενός θεατρικού χώρου.
Στόχος ένας σύγχρονος πολιτιστικός προορισμός
Η αναβάθμιση της Πειραιώς 260 δεν περιορίζεται μόνο στο κτήριο Γ'. Το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδιάζει τη συνολική αξιοποίηση του πρώην εργοστασίου, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο πολιτιστικό συγκρότημα διεθνών προδιαγραφών. Ήδη, τα κτήρια Δ, Ε, Ζ και Η εξυπηρετούν τις ανάγκες του Ελληνικού Φεστιβάλ, φιλοξενώντας παραστάσεις, εκδηλώσεις και πολιτιστικές δράσεις.
Με την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων, ο ιστορικός βιομηχανικός χώρος αναμένεται να αποκτήσει νέα δυναμική, συνδυάζοντας την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία. Στόχος είναι η Πειραιώς 260 να εξελιχθεί σε έναν ζωντανό χώρο πολιτισμού, ανοιχτό στους πολίτες και τους επισκέπτες της Αθήνας, διατηρώντας παράλληλα αναλλοίωτη τη μοναδική ιστορική φυσιογνωμία της.
Πού βασίζεται η μελέτη - Τι προβλέπει ο σχεδιασμός
Η συγκεκριμένη μελέτη βασίζεται στο εγκεκριμένο masterplan της συνολικής αναβάθμισης του συγκροτήματος της Πειραιώς 260. Προβλέπει την αναδιαμόρφωση των υπαίθριων χώρων, τη βελτίωση της προσβασιμότητας, την ενίσχυση του πρασίνου και της βιοποικιλότητας, καθώς και την αξιοποίηση βιώσιμων ενεργειακών λύσεων.
Η προτεινόμενη επέμβαση διατηρεί και αναδεικνύει την ιστορική και βιομηχανική ταυτότητα του χώρου και συγχρόνως μετατρέπει το κτήριο Γ σε έναν σύγχρονο και πλήρως λειτουργικό θεατρικό χώρο.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία σύγχρονης σκηνής, εμβαδού 698 τ.μ. και χωρητικότητας 342 θέσεων, με χώρους υποδοχής, καμαρίνια, γραφεία, αποθήκες και όλες τις απαραίτητες υποστηρικτικές υποδομές για τις ανάγκες μεσαίας κλίμακας παραγωγών. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός βασίζεται στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής και βιομηχανικής ταυτότητας του κτηρίου, σε συνδυασμό με τις απαραίτητες επεμβάσεις εκσυγχρονισμού.
Οι νέες κατασκευές σχεδιάζονται με σεβασμό στο υφιστάμενο κέλυφος, διακρίνονται σαφώς από το ιστορικό κτίσμα και αξιοποιούν σύγχρονα υλικά, διατηρώντας αναλλοίωτο τον βιομηχανικό χαρακτήρα του μνημείου.
Κεντρική αρχιτεκτονική παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία κατακόρυφου κήπου σε τμήμα του
κτηρίου Γ πλησίον της οδού Πολυκράτους, το οποίο δεν έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο. Στόχος
είναι η σταδιακή ανάπτυξη αναρριχώμενης φύτευσης, δημιουργώντας έναν τρισδιάστατο,
σκιασμένο υπαίθριο χώρο, κατάλληλο για ανάπαυση, εκδηλώσεις ή δρώμενα.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε σύγχρονες πρακτικές αστικού σχεδιασμού και ως απάντηση στην έλλειψη ελεύθερων χώρων και πρασίνου στα αστικά κέντρα. Η μελέτη περιλαμβάνει, επίσης, σημαντικές παρεμβάσεις στατικής αποκατάστασης, καθώς οι έλεγχοι ανέδειξαν εκτεταμένες φθορές από τη μακρόχρονη χρήση και τη φυσική γήρανση του κτηρίου.
Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης ενεργειακός και ηλεκτρομηχανολογικός εκσυγχρονισμός, με τη δημιουργία κεντρικού ενεργειακού κέντρου, για να εξυπηρετεί το σύνολο του συγκροτήματος, αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υποδομές συλλογής και επαναχρησιμοποίησης ομβρίων υδάτων, καθώς και σύγχρονες εγκαταστάσεις πυροπροστασίας και ύδρευσης.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: "Η πρόοδος της αρχιτεκτονικής μελέτης για το κτήριο Γ του βιομηχανικού συγκροτήματος της Πειραιώς 260 είναι ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την υλοποίηση ενός από τα σημαντικότερα έργα δημιουργίας οικοσυστήματος πολιτισμού, εντός του αστικού χώρου, που σχεδιάζει το υπουργείο Πολιτισμού για την Αθήνα. Η αφετηρία ήταν η εξαγορά από το υπουργείο Πολιτισμού, το 2023, του ιστορικού βιομηχανικού συγκροτήματος, έναντι περίπου 13 εκατομμυρίων ευρώ, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με την απόκτησή του διασφαλίσαμε τη διάσωση ενός εμβληματικού μνημειακού συνόλου της βιομηχανικής κληρονομιάς της χώρας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την πλήρη αποκατάσταση και επανάχρησή του, προς όφελος του πολιτισμού και της κοινωνίας. Σταθερή μας αρχή είναι ο σεβασμός στον βιομηχανικό χαρακτήρα και στην αυθεντικότητα του συγκροτήματος, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ενός σύγχρονου, λειτουργικού και περιβαλλοντικά βιώσιμου πολιτιστικού πόλου. Η αποκατάσταση των κτηρίων συνοδεύεται από παρεμβάσεις που ενισχύουν το πράσινο, τη βιοποικιλότητα, τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και την ενεργειακή αυτονομία του συγκροτήματος, αναβαθμίζοντας παράλληλα τον δημόσιο χώρο και την εικόνα του άξονα της οδού Πειραιώς.
Από το 2006, το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου χρησιμοποιεί κάποια κτήρια ως θεατρικούς χώρους, ενώ προβλέπεται -σύντομα, στο κτήριο Α- η λειτουργία των εργαστηρίων παραγωγής πιστών αντιγράφων και της Γλυπτοθήκης-Μοντελοθήκης του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, χώροι ανοικτοί στο κοινό, όπως και χώροι πωλητηρίου, αναψυκτηρίου και αποθηκών.
Το κτήριο Γ σχεδιάζεται με σύγχρονες υποδομές για να υποστηρίζει τις λειτουργίες του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, την προετοιμασία, παραγωγή και φιλοξενία καλλιτεχνικών δράσεων, ενισχύοντας τον ρόλο της Πειραιώς 260, ως ενός από τους σημαντικότερους πυρήνες πολιτιστικής δημιουργίας, στη χώρα. Σκοπός μας είναι η ανάδειξη ενός ανοικτού πολιτιστικού προορισμού, όπου η βιομηχανική μνήμη θα συνυπάρχει με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, την εκπαίδευση, την έρευνα και την εξωστρέφεια, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αναγέννηση της ευρύτερης περιοχής. Με την ολοκλήρωση του συνολικού έργου, η Πειραιώς 260 θα αποτελέσει πρότυπο παράδειγμα επανάχρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς, με τον πολιτισμό ως μοχλό βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και ποιότητας ζωής".