Νέα έρευνα: Ανασφάλιστοι και φτωχοί οι Έλληνες καλλιτέχνες

Οι Έλληνες καλλιτέχνες κάνουν δεύτερη και τρίτη δουλειά και είναι θεσμικά ανοχύρωτοι, ενώ δε μπορούν να πληρώσουν τους πάγιους λογαριασμούς τους.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Νέα έρευνα: Ανασφάλιστοι και φτωχοί οι Έλληνες καλλιτέχνες

Τα αποτελέσματα της έρευνας με τίτλο ‘Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα’» που παρουσιάστηκαν στο MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά μόνο αποκαρδιωτικά μπορεί να είναι για τους Έλληνες καλλιτέχνες, οι οποίοι εργάζονται ανασφάλιστοι, έχουν χαμηλό εισόδημα ενώ είναι υψηλής ειδίκευσης, βιοπορίζονται ασκώντας δεύτερο ή και τρίτο επάγγελμα και είναι θεσμικά ανοχύρωτοι απέναντι στις δυνάμεις της ιδιωτικής οικονομίας. Σε ποσοστό που κυμαίνεται από το 75% έως το 91% δυσκολεύονται να πληρώσουν τους πάγιους λογαριασμούς τους, να καλύψουν βασικές ανάγκες θέρμανσης, ενώ πάνω από το ένα τρίτο ζει σε συνθήκες υλικής στέρησης.

Αυτό είναι το προφίλ των Ελλήνων εικαστικών όπως σκιαγραφείται βάσει των αποτελεσμάτων της πρώτης ποσοτικής έρευνας στην Ελλάδα υπό τον γενικό τίτλο «Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα», που διεξήχθη τη διετία 2016-2018 από το Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMus.

Νέα έρευνα: Ανασφάλιστοι και φτωχοί οι Έλληνες καλλιτέχνες

«Το ΜΟΜus αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να ανοίξει επιτέλους την τόσο επείγουσα πλέον αυτή συζήτηση για τη πραγματική κοινωνική συνθήκη των καλλιτεχνών στη χώρα μας σήμερα. Και το κάνει ακριβώς με το να θέσει υπόψη του κοινού της τέχνης, των φορέων πολιτισμού, των κρατικών οργάνων που είναι υπεύθυνα για τον πολιτισμό, αλλά και των ίδιων των καλλιτεχνών, τα πορίσματα της ενδελεχούς εμπειρικής έρευνας για την κοινωνική και επαγγελματική κατάσταση των καλλιτεχνών στη χώρα μας. Τα ευρήματα όμως της έρευνας αυτής, αποκαλυπτικά και συγκλονιστικά μαζί, δεν μπορεί παρά να μας γεμίζουν με έγνοια και αγωνία για την ποιότητα ζωής και τη μοίρα των ανθρώπων, το έργο των οποίων με εύκολη αυταρέσκεια απολαμβάνουμε ως κοινό στα μουσεία μας», επισημαίνει στον πρόλογο της παρουσίασης της έρευνας ο πρόεδρος του Δ.Σ. του MOMus και επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Ανδρέας Τάκης.

Οι συνθήκες διαβίωσης

Κύριος στόχος της έρευνας ήταν να καταγράψει τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα.

Στην έρευνα έλαβαν μέρος 591 εικαστικοί καλλιτέχνες (38% άνδρες, 62% γυναίκες), η ηλικία των οποίων κυμαίνεται κυρίως από 32 έως 57 ετών. Η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Από άποψη γεωγραφικής κατανομής, οι εικαστικοί που απάντησαν στο ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο είναι συγκεντρωμένοι στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Με αρκετά μικρότερα ποσοστά ακολουθούν το Ηράκλειο και τα Χανιά.

Νέα έρευνα: Ανασφάλιστοι και φτωχοί οι Έλληνες καλλιτέχνες - εικόνα 2

Από την ανάλυση των δεδομένων για το μορφωτικό επίπεδο, προκύπτει ότι πρόκειται για πληθυσμό με αρκετά υψηλή ειδίκευση, ο οποίος εκτός από τις καλλιτεχνικές, συνήθως έχει και άλλες πανεπιστημιακές σπουδές και είναι ιδιαίτερα γλωσσομαθής.

Αναφορικά με την εμπειρία στους κλάδους των εικαστικών τεχνών, το δείγμα απαρτίζεται από νεοεισερχόμενους κατά 45% και κατά 55% από άτομα που έχουν εμπειρία πάνω από δέκα χρόνια. Οι συμμετέχοντες εργάζονται σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών ειδικοτήτων. Ωστόσο, η πλειονότητα ειδικεύεται στη ζωγραφική (66%), ενώ με μικρότερα ποσοστά ακολουθούν οι εγκαταστάσεις, οι εικαστικές κατασκευές, η γλυπτική και άλλες ειδικότητες.

Ως προς τις τιμές πώλησης των καλλιτεχνικών έργων (όταν και όποτε πουληθούν), προκύπτουν δύο μεγάλες κατηγορίες: τα έργα που διατίθενται σε τιμές έως 500 ευρώ (40%) και εκείνα που διατίθενται σε τιμές από 501€ μέχρι 2.500€ (44%). Το 84% των ερωτηθέντων απάντησε ότι οι γκαλερί τους ζητούν προμήθειες της τάξης του 35%-55%.

Δύσκολος ο βιοπορισμός

Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων ως προς τον βιοπορισμό τους φαίνεται ότι δυσκολεύονται να βιοποριστούν αποκλειστικά και μόνο από το επάγγελμα του εικαστικού καλλιτέχνη. Πιο συγκεκριμένα, μόνο το ένα τέταρτο έχει ως κύρια πηγή βιοπορισμού την καλλιτεχνική του εργασία (24%). Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες εργάζονται και ως εκπαιδευτικοί εικαστικών μαθημάτων ή σε άλλα επαγγέλματα, με διάφορους τύπους εργασιακών σχέσεων (56%), ενώ ένας στους πέντε εργάζεται ταυτόχρονα και στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, αλλά και σε άλλο επάγγελμα. Ένα ποσοστό 73% δηλώνει χαμηλά επίπεδα εργασιακής ικανοποίησης, ανεξάρτητα από τον κλάδο του άλλου επαγγέλματος που ασκεί.

Ως προς την ασφάλισή τους, άξιο προσοχής είναι το γεγονός ότι κατά κανόνα εργάζονται ανασφάλιστοι, δεν έχουν επαρκή δημόσια υποστήριξη, ενώ οι περισσότερες από τις συμφωνίες τους, συνάπτονται μόνο προφορικά.

Νέα έρευνα: Ανασφάλιστοι και φτωχοί οι Έλληνες καλλιτέχνες - εικόνα 3

Στο ερωτηματολόγιο συμπεριλαμβάνονται 17 πιθανά προβλήματα και δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εικαστικοί στην καλλιτεχνική τους εργασία. Ως σημαντικότερα μεταξύ αυτών, αναδείχθηκαν το φορολογικό καθεστώς, η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η αίσθηση ανασφάλειας στην καλλιτεχνική εργασία και η ελλιπής υποστήριξη από την πολιτεία.

Σε σύγκριση με την περίοδο πριν το 2012, το 75% των εικαστικών θεωρεί ότι οι συνθήκες και προϋποθέσεις της καλλιτεχνικής εργασίας χειροτέρευσαν, ενώ μόνο το 6% θεωρεί ότι βελτιώθηκαν.

Για να διερευνηθούν οι συνθήκες διαβίωσης των εικαστικών, μετρήθηκαν η οικονομική στενότητα και η υλική στέρηση, σύμφωνα με τους δείκτες της EUROSTAT. Σε αυτούς, προστέθηκε η δυνατότητα των ερωτώμενων να διατηρούν εργαστήριο. Από 75% μέχρι 91% των εικαστικών αντιμετωπίζει οικονομική στενότητα (δυσκολίες με την πληρωμή των πάγιων λογαριασμών, ικανοποιητική θέρμανση, κ.λπ.). Παράλληλα, πάνω από το ένα τρίτο ζει σε συνθήκες υλικής στέρησης.

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά από τα ευρήματα, όπως η υψηλή ειδίκευση, το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, η συσπείρωση στα μεγάλα αστικά κέντρα και οι αντίξοες συνθήκες εργασίας, συνάδουν με τα αποτελέσματα από την πρόσφατη χαρτογράφηση όλων των κλάδων πολιτισμού και δημιουργικότητας στη χώρα.

Συντελεστές της έρευνας:

Αλέξανδρος Μπαλτζής, αναπληρωτής καθηγητής κοινωνιολογίας των τεχνών και μαζικής επικοινωνίας

Νικόλαος Τσιγγίλης, επίκουρος καθηγητής μεθοδολογίας και ψυχομετρίας

κοινωνικών επιστημών

Σύμβουλοι

Αρετή Λεοπούλου, Δρ. Ιστορικός τέχνης, Επιμελήτρια MΟΜus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης

Χρύσα Ζαρκαλή, Υπεύθυνη Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων MOMus

Θοδωρής Μάρκογλου, Ιστορικός τέχνης, Επιμελητής MΟΜus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΙ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ 23 Νοε 2021 | 19:50

Κορονοϊός: "Αυθαίρετη η απόσταση ασφαλείας των δύο μέτρων" - Ανατρεπτική έρευνα από Έλληνα επιστήμονα του Κέιμπριτζ

Έρευνα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, με επικεφαλής τον καθηγητή Επαμεινώνδα Μαστοράκο, δείχνει ότι από μόνη της η τήρηση σωματικής απόστασης δεν συνιστά αποτελεσματικό μέτρο προστασίας από τον κορονοϊό

ΤΙ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 22 Νοε 2021 | 13:05

Ερευνα της EY σε 18.000 νοικουριά: "Βλέπουν" σημαντικά πλεονεκτήματα στα φυσικά καταστήματα

Σημαντικά πλεονεκτήματα στα φυσικά καταστήματα αναγνωρίζουν οι καταναλωτές παγκοσμίως, σύμφωνα με έρευνα της EY.

ΠΟΣΟ ΓΡΗΓΟΡΑ ΧΑΚΑΡΟΝΤΑΙ 19 Νοε 2021 | 17:23

NordPass: Αυτά είναι τα 50 πιο συνηθισμένα passwords στην Ελλάδα για το 2021 - Μην τα επιλέγετε

Η NordPass έδωσε στη δημοσιότητα τους πιο αδύναμους κωδικούς πρόσβασης για το 2021 σε 50 χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 18 Νοε 2021 | 11:39

Αποκαλυπτική έρευνα για τα 4 κύματα της πανδημίας: Γιατί το τέταρτο είναι το πιο επικίνδυνο [πίνακας]

Από την έρευνα του Πολυτεχνείου Κρήτης προκύπτει ότι τα κρούσματα, με εμβολιασμένο το 60% του πληθυσμού, είναι 144 φορές περισσότερα από το 1ο κύμα, πενταπλάσια από το 2ο κύμα, και 1,5 φορές περισσότερα από το 3ο κύμα.

ΔΙΑΤΑΧΘΗΚΕ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 09 Νοε 2021 | 14:45

Εμβολιασμοί: Γιατροί και φαρμακοποιοί έστησαν φάμπρικα πλαστών πιστοποιητικών - Εισαγγελική έρευνα

Ευρεία έρευνα για την ύπαρξη εγκληματικής οργάνωσης που διακινεί έναντι αμοιβής πλαστά πιστοποιητικά εμβολιασμού, κορονοϊού, ξεκινά η Δικαιοσύνη

ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 07 Νοε 2021 | 11:29

Κορονοϊός: Οι Έλληνες μετά από 20 μήνες πανδημίας - Πρόθυμοι να εμβολιαστούν, ευάλωτοι στο άγχος και την κατάθλιψη

Ποσοστό 77% του δείγματος της έρευνας της διαΝΕΟσις δηλώνουν ότι έχουν κάνει έστω και μία δόση του εμβολίου - Θετικοί για τρίτη δόση και εμβολιασμό παιδιών

ΜΕΣΩ ΤΟΥ «ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» 07 Νοε 2021 | 08:59

Θρίλερ με Έλληνα στρατιωτικό που έστελνε δέματα με οπλισμό στις ΗΠΑ - Τι ερευνάται

Ερευνα είναι σε εξέλιξη για Έλληνα στρατιωτικό που έστελνε δέματα με βαρύ οπλισμό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

ΝΕΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 05 Νοε 2021 | 16:47

ISIS: Κατονόμασε "συνεργούς" του ο Ιρακινός που συνελήφθη στην Αθήνα - Έρευνα αν βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη

Αναβαθμίζεται η έρευνα για τον Ιρακινό που κατηγορείται ως μέλος του ISIS - Σε εφέτη στοιχεία για πρόσωπα που κατονόμασε ο κατηγορούμενος

ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΤΟ 1876 02 Δεκ 2021 | 18:41

Ελβετία: Σπάνιο ελληνικό νόμισμα πουλήθηκε στην τιμή ρεκόρ των 162.000 ευρώ

Ένα σπάνιο ελληνικό νόμισμα των 50 δραχμών έφτασε στην τιμή ρεκόρ των 162.000 ευρώ σε δημοπρασία που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ελβετία.

ΑΠΟ ΤΙΣ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 14:18

"Μικροί πυροβολισμοί μέσα στη νύχτα": Το νέο έργο του Γιάννη Καλαβριανού στο Θέατρο Τέχνης

Έμπνευση για το έργο αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της γερμανικής λογοτεχνίας, η νουβέλα "Μίχαελ Κόλχαας" του Χάινριχ Φον Κλάιστ, η οποία βασίστηκε στην αληθινή ιστορία ενός εμπόρου αλόγων, που έζησε στη Σαξονία τον 16ο αιώνα.

ΠΡΕΜΙΕΡΑ 17 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:59

"H Βίλα (Ο δρόμος που δεν πήραν)" στο Μικρό Θέατρο Κεραμεικού

Τρεις γυναίκες που τις λένε "Αλεχάνδρα" συναντιούνται σε ένα δωμάτιο, επιφορτισμένες με το καθήκον να αποφασίσουν το μέλλον της Βίλας Γκριμάλντι, ενός υπαρκτού χώρου βασανιστηρίων και δολοφονιών της Χιλής κατά την δικτατορία του Πινοσέτ.

ΑΠΟ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:54

"Μαθήματα κωμωδίας": Η νέα παράσταση του Θοδωρή Αθερίδη στο Μικρό Παλλάς - Με εξαιρετικό καστ

Τα "Μαθήματα κωμωδίας" είναι το νέο έργο του Θοδωρή Αθερίδη που παρουσιάζεται σε δική του σκηνοθεσία, στο θέατρο Μικρό Παλλάς από την Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου.

ΑΠΟ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:21

"Χριστουγεννιάτικοι Μπελάδες" στο Θέατρο Πρόβα - Μία διαδραστική παράσταση για τα παιδιά

Το έργο έχει ανέβει με τη διαδραστική μέθοδο και στηρίζεται στη συμμετοχή των μικρών θεατών που από τη θέση τους βοηθούν ενεργά στην εξέλιξή της παράστασης.