Νέες γυναίκες δημιουργοί στην Ελλάδα της κρίσης

Η ηθοποιός Κατερίνα Λέχου, η εικαστικός Μαρία Φιλοπούλου, η μουσικός Ανδριάννα Μπάμπαλη και η συγγραφέας Μαρία Φακίνου, μιλούν στο TheTOC.gr με αφορμή τη σημερινή Ημέρα της Γυναίκας

nees-gunaikes-dimiourgoi-stin-ellada-tis-krisis
SHARE THIS
0
SHARES

Η θέση της Γυναίκας στην Ελλάδα της κρίσης, οι πολλοί διαφορετικοί ρόλοι, τα στερεότυπα, τα θέματα που παραμένουν ανοιχτά, αλλά και η τέχνη τους, ως προνόμιο και φίλτρο της καθημερινότητας.

Κατερίνα Λέχου, ηθοποιός

«Η Γυναίκα την έχει άσχημα σήμερα. Γιατί πάντα ήταν, είναι και θα είναι, ο πυρήνας της οικογένειας»

«Όταν, λοιπόν, βάλλεται τόσο πολύ η οικογένεια, το πρώτο κομμάτι της κοινωνίας, ξαφνικά καλείται να επωμιστεί και έναν ακόμη ρόλο: Του ψυχίατρου για τον άνδρα που έχει ηττηθεί. Γιατί ο άνδρας, όντας ένας αιώνιος «έφηβος», δεν δύναται να αναλύσει και να διαχειριστεί αυτήν την κατάσταση, της κρίσης. Ετσι, βλέπουμε ολόκληρες οικογένειες άνεργες, στις οποίες μία γυναίκα μετέρχεται όλων των μέσων προκειμένου να τη στηρίξει, με αλχημείες συνήθως, και περιστασιακές δουλειές. Ένα ζευγάρι δεν μπορεί να σταθεί σήμερα, αν δεν συμμαχήσει απολύτως, εάν δεν πορευτεί με απόλυτη σύμπνοια. Χωρίς εγωισμούς, χωρίς ηττοπάθειες.

Οσο για το προνόμιο της Τέχνης, κατ’ αρχήν είναι προνόμιο σήμερα, στη συγκεκριμένη συγκυρία, να κάνεις τη δουλειά που σου αρέσει. Ένα το κρατούμενο. Εάν αυτό το προνόμιο έχει να κάνει και με την Τέχνη, τη δυνατότητα να κινούμαι προς τα μέσα, να εμβαθύνω, τότε είναι και λυτρωτικό. Και σε βοηθά να κατανοήσεις τη ζύμωση που γίνεται γύρω σου, γιατί ως γνωστόν, η ιστορία επαναλαμβάνεται και επίσης, ως γνωστόν, όλα είναι και πολιτικά –τα σπουδαία θεατρικά έργα, η μουσική, η ποίηση.

Όμως, αυτό το προνόμιο, μπορεί να το έχει ο κάθε άνθρωπος, επιλέγοντας για παρηγοριά, για συντροφιά του, ένα βιβλίο, μία ταινία, μία περιήγηση σε ένα μουσείο, επιλογές που μπορεί, λίγο ως πολύ, να αντέξουν όλοι οικονομικά. Κι αυτό δεν μπορεί να μας το κλέψει και να το δεσμεύσει κανένας…»

Μαρία Φιλοπούλου, εικαστικός

«Η γυναίκα εργαζόμενη πρέπει να κερδίζει τη θέση της στην Ελλάδα της κρίσης»

«Πιστεύω στη γυναίκα γενικότερα. Και θεωρώ πως, παρ’ ότι η γυναίκα αντιμετωπίζει σε γενικές γραμμές τα ίδια προβλήματα με τους άντρες, σήμερα, στην περίοδο της κρίσης που βιώνουμε όλοι, πρέπει να κερδίσει τη θέση της με ακόμα μεγαλύτερο κόπο απ’ ότι παλιότερα. ΄Ενας άντρας πείθει περισσότερο ως επαγγελματίας απ’ ότι μια γυναίκα, παρ’ ότι όλοι θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι τα άλματα που έχουν γίνει για να μικρύνει το χάσμα _ κυρίως στις χώρες του δυτικού κόσμου _ είναι τεράστια. Και για να μιλήσω για τον δικό μου χώρο, τον χώρο της τέχνης, ο άντρας μπορεί να λείψει για αρκετό καιρό τη δουλειά του, να επιστρέψει και να … μην έχει αλλάξει τίποτα. Αντίθετα, η γυναίκα θεωρώ ότι θα πρέπει να κάνει πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες για να καλύψει το κενό. Είναι γνωστό, βέβαια, ότι οι γυναίκες έχουν καταγράψει εντυπωσιακή πορεία σε όλους τους επαγγελματικούς χώρους. Οι γυναίκες πάνε πολύ ψηλά. Και ως γυναίκα είναι καλό να εργάζεται κανείς στην Ελλάδα παρ’ όλα τα τεράστια οικονομικά προβλήματα. Προσωπικά δεν θα ήθελα να εργαζόμουν στην Τουρκία ή σε χώρες της Μέσης Ανατολής. Κι αν με ρωτήσετε το ιδανικό, αυτό θα ήταν να δούλευα στη Νέα Υόρκη…»

Ανδριάνα Μπάμπαλη, τραγουδοποιός

«Η γυναίκα στο χώρο του πολιτισμού είναι σε καλύτερη μοίρα απ’ ότι σε άλλους χώρους»

«Δεν θεωρώ ότι έχω αποκτήσει κανένα αρνητικό «πρόσημο» ως γυναίκα που ζω στην Ελλάδα και δημιουργώ στο χώρο του τραγουδιού και της μουσικής. Πιστεύω ότι στο χώρο του πολιτισμού είναι δύσκολο να αντιμετωπίσει μια γυναίκα πρόβλημα λόγω φύλου. Θεωρώ πως είμαστε … τυχερές. Δεν ξέρω πως ήταν τα πράγματα παλιότερα. Εγώ έχω την άνεση να μιλήσω για τη δική μου τη γενιά, μια γενιά που δεν ζει διακρίσεις λόγω φύλου _ τουλάχιστον στην τέχνη. Και το τονίζω αυτό το τελευταίο διότι αντιλαμβάνομαι από φίλες και γνωστές μου ότι σε άλλους χώρους τα πράγματα δεν είναι τα ίδια. Σε άλλους επαγγελματικούς χώρους μαθαίνω πως οι άντρες έχουν προνομιακή μεταχείριση και περισσότερες δυνατότητες ανέλιξης απ’ ότι οι γυναίκες συνάδελφοί τους. Κι όσο για την κρίση στον χώρο μου, είναι γνωστό σε όλους ότι το πρώτο που περικόπτει κανείς όταν έχει οικονομικά ζητήματα είναι η διασκέδαση. Παρ’ όλα τα προβλήματα, όμως, θα έλεγα ότι αν αυτή η κατάσταση δώσει την ευκαιρία για να ξεκαθάρισμα, ίσως αυτό αποτελέσει ένα κέρδος».

Μαρία Φακίνου, συγγραφέας

«Μήπως η «διαμάχη των φύλων» καλά κρατεί, και μάλιστα ενδεδυμένη με τον μανδύα ενός δήθεν προοδευτισμού;»

«Διάβασα πρόσφατα σε συνέντευξη γνωστής δημοσιογράφου ότι «σκέφτεται σαν άντρας, δεν κάνει δεύτερες σκέψεις και πως λέει ό,τι σκέφτεται» και ότι αυτό «δεν εντάσσεται στα θηλυκά χαρακτηριστικά». Έπειτα, ήμουν δυο μέρες θυμωμένη. Τόσα στερεότυπα, έλεγα από μέσα μου, και μάλιστα ειπωμένα από γυναίκα; Δεν το χωρούσε ο νους μου. Μήπως όμως δεν θα έπρεπε να εκπλήσσομαι; Μήπως η «διαμάχη των φύλων» καλά κρατεί, και μάλιστα ενδεδυμένη με τον μανδύα ενός δήθεν προοδευτισμού;

Στο χώρο της λογοτεχνίας χρησιμοποιείται συχνά από ορισμένους ο τίτλος-διαχωρισμός «γυναικεία λογοτεχνία» ο οποίος, δε, ακόμα πιο συχνά, συγχέεται με τον όρο «ροζ λογοτεχνία». Αυτός ο τελευταίος, ωστόσο, δεν αποτελεί γυναικείο προνόμιο. Πολλοί άντρες γράφουν ροζ λογοτεχνία. Η ίδια έχω ερωτηθεί σε συνέντευξη «πόσο γυναικεία θεωρώ την γραφή μου», σαν να πρέπει να βοηθήσω να ξεπεραστεί ένας αρχικός δισταγμός ο οποίος προκύπτει όχι μόνο από την λογοτεχνική ή μη αξία μου, αλλά και από την ταυτότητά μου. Πολλές συγγραφείς ανά τους αιώνες κρύφτηκαν πίσω από αντρικά ψευδώνυμα για να χωρέσουν σε έναν καλλιτεχνικό κύκλο, ή ήρθαν αντιμέτωπες με το πλασματικό και εκβιαστικό δίλημμα «μητρότητα ή τέχνη».

Σε κάθε μορφή κρίσης -κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής- ζητήματα που αφορούν την γυναικεία θέση και ταυτότητα τίθενται ξανά υπό αμφισβήτηση και βάλλονται ως μη δεδομένα. Αναπόφευκτα αυτή η πραγματικότητα, περνά στα γραπτά μου. Συγκαλυμμένη και με αναγνωστικό ενδιαφέρον, ελπίζω. Επειδή πιστεύω ότι η αφήγηση –και κατ’ επέκταση, η ανάγνωση- δεν είναι κάτι ξεπερασμένο, ούτε αποτελεί είδος πολυτέλειας που απευθύνεται σε λίγους και «μυημένους». Αλλά είναι μια ανάσα, ένας γόνιμος εσωτερικός προβληματισμός, μια διαφυγή».

Κεντρικό πρόσωπο στο βιβλίο της Μαρίας Φακίνου, με τίτλο «Η αρχή του κακού» (εκδόσεις Καστανιώτη), είναι μία γυναίκα, η οποία καταφθάνει με την βαλίτσα της και μια γυάλα με δυο χρυσόψαρα στην παραθαλάσσια κωμόπολη Χ. τον Φεβρουάριο του 2000. Κατά την παραμονή της, σ’ αυτόν τον τόπο όπου κυριαρχούν η βία, ο φόβος για το διαφορετικό και μια στρεβλή αντίληψης της έννοιας της ηθικής, συμβαίνουν μια σειρά ανεξήγητα γεγονότα. Η σύγκρουση μεταξύ των κατοίκων και της νεοφερμένης θα είναι αναπόφευκτη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook