Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα

Φόρος μνήμης στον διακεκριμένο ζωγράφο της διασποράς, ο οποίος επί μισό και πλέον αιώνα διέπρεψε στο εικαστικό καλλιτεχνικό προσκήνιο του Παρισιού.

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα

Το αναδρομικό αφιέρωμα στον Ντίκο Βυζάντιο αποτελεί έναν οφειλόμενο φόρο μνήμης στον διακεκριμένο ζωγράφο της διασποράς, ο οποίος επί μισό και πλέον αιώνα διέπρεψε στο εικαστικό καλλιτεχνικό προσκήνιο του Παρισιού. Γιος του ζωγράφου Περικλή Βυζάντιου ανατράφηκε σ’ ένα οικογενειακό περιβάλλον το οποίο επηρέασε ποικιλοτρόπως (στις μετέπειτα επιλογές του) τους πνευματικούς και καλλιτεχνικούς του προσανατολισμούς. Σε ηλικία 16 ετών έγινε δεκτός στην ΑΣΚΤ.

Τον Δεκέμβριο του 1945, αναγκάστηκε στον εκπατρισμό προκειμένου να αποφύγει τη δίνη του αδελφοκτόνου εμφυλιακού διχασμού. Ήταν ο νεότερος μεταξύ των διακοσίων Ελλήνων επιβατών του θρυλικού μεταγωγικού Ματαρόα που οι δυο φιλέλληνες του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών OctaveMerlierκαι Roger Milliex με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης του άνοιξαν τον δρόμο προς την ελευθερία της σκέψης.

Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα

Στο Παρίσι, που έμελλε να γίνει η άλλη του πατρίδα, από την πρώτη στιγμή γνώρισε τη θαλπωρή και την καθοδήγηση στο φιλόξενο περιβάλλον του Δημήτρη Γαλάνη. Σύντομα συνδέθηκε με φιλία με τον Alberto Giacometti και προϊόντος του χρόνου με καλλιτέχνες όπως τους P. Soulage, S. Poliakoff, Vieira da Silva και άλλους.

Κατά την καλλιτεχνική του διαδρομή τρεις υπήρξαν οι σημαντικοί κύκλοι του έργου του:

1) Η αφαιρετική περίοδος η οποία διήρκησε μέχρι το 1972 και ολοκληρώθηκε με μια αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Galliera. (1945 – 1972)

2) Η περίοδος των μαυρόασπρων σχεδίων σε χαρτί τα οποία εγκωμίασε με ένα εμβριθές και διορατικό κείμενο ο φιλόσοφος Michel Foucault. (1972 – 1981)

3) Η περίοδος των ανθρωποκεντρικών συνθέσεων που άρχισε από το 1981 και διήρκεσε μέχρι το τέλος της ζωής του και παρουσιάστηκαν σε μια πλειάδα εκθέσεων διεθνώς. (1981 – 2007)

Έργα του περιλαμβάνονται στις συλλογές μεγάλων μουσείων της Ευρώπης. Η Γαλλική κυβέρνηση θέλοντας να εξάρει την συμβολή του στην τέχνη και θεωρώντας τον ως ένα σημαντικό εκπρόσωπο της École de Paris τον τίμησε απονέμοντάς του υψηλές διακρίσεις όπως του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής (Chevalier de la Légion d’Honneur) και αργότερα του Ιππότη Τεχνών και Γραμμάτων (Officier des Arts et des Lettres).

Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα - εικόνα 2

"Ο πατέρας του, ο ζωγράφος Περικλής Βυζάντιος, γόνος παλιάς φαναριώτικης οικογένειας, με δυναμική παρουσία στην καλλιτεχνική ζωή της Αθήνας του Μεσοπολέμου, κατάφερε από πολύ νωρίς να μεταγγίσει στον Ντίκο το καλλιτεχνικό ταλέντο και την έφεση προς τις αξίες του ουμανισμού. Αυτά για να πούμε ότι ο Ντίκος έζησε σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με έντονη κοινωνική και πνευματική ζωή, το οποίο, όπως ήταν επόμενο, επηρέασε καταλυτικά τις κατοπινές επιλογές του.

Αυτές τις αδιαπραγμάτευτες αρχές και αξίες πήρε στις αποσκευές του φεύγοντας για το Παρίσι ο Βυζάντιος. Η άφιξή του εκεί είναι βέβαιο ότι του προσέφερε την ισχύ της απελευθέρωσης. Παρά τον ενθουσιασμό, την οξυδέρκεια, την έμφυτη επικοινωνιακή άνεση με την οποία δέχθηκε τα πρωτοποριακά σκιρτήματα και τις κρατούσες συνθήκες σύγχυσης εννοιών και αντιφατικών αναφορών, σημειολογικών και εικονογραφικών, χρειάστηκε, όπως ήταν επόμενο, μια περίοδο προσαρμογής και εξοικείωσης με τα αφαιρετικά σημαινόμενα στο χώρο της τέχνης.

Η αφαίρεση, κυρίαρχη τότε συνιστώσα της τέχνης, η οποία δεν αποτελούσε παρά απόκριση της τέχνης στη γενικότερη δυναμική των καιρών και απάντηση στην πρόκληση των νέων ιδεών, επόμενο ήταν να επενεργήσει αποπροσανατολιστικά στον Βυζάντιο, ο οποίος προερχόταν από ένα συντηρητικό καλλιτεχνικό περιβάλλον, που ήταν η ΑΣΚΤ, όπου από τα δεκαέξι του άρχισε να εντρυφεί στα στερεοτυπικά δεδομένα των καλλιτεχνικών διδαχών της. Το βασικό αξίωμα του ανεικονισμού, που ήθελε την αφηρημένη τέχνη πνευματική, διανοουμενίστικη έκφραση μια άυλης πτυχής και όχι της απτής ένυλης πραγματικότητας, ιδιοσυγκρασιακά αισθανόταν ότι δεν ανταποκρινόταν στις δικές του ευαισθησίες. Και αν περιστασιακά προσχώρησε στον ανεικονισμό, ήταν γιατί σύντομα αντιλήφθηκε ότι η φόρμα και το χρώμα είχαν αναγορευθεί σε αυτόνομες αξίες και ότι το ζητούμενο δεν ήταν πλέον ο τρόπος απεικόνισης της μορφής, αλλά ο τρόπος δράσης τους.

Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα - εικόνα 3

Κατά την άφιξή του, το Παρίσι έχαιρε μιας εξαιρετικής συγκυρίας. Ήταν το κατεξοχήν κέντρο συνάντησης ανθρώπων της τέχνης οι οποίοι αναζητούσαν νέα δεδομένα και τρόπο ένταξής τους στις πρωτοποριακές ζυμώσεις. Οι Αμερικανοί, γοητευμένοι από τη ζωγραφική της δράσης (actionpainting), τοdrippingκαι τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό, ταξίδευαν στην Ευρώπη αναζητώντας ιδέες και ερείσματα στα ευρωπαϊκά πρωτοποριακά πρότυπα. Καλλιτέχνες όπως ο SergePoliakoff, ο PierreSoulages, η VieradaSilva,oNicolasdeStaël, ο JeanFautrierκαι ιδιαίτερα ο AlbertoGiacometti, με τους οποίους ο Βυζάντιος συνδέθηκε, είναι βέβαιο ότι επηρέασαν τους αρχικούς αφαιρετικούς προσανατολισμούς του. Παρά τις επιρροές αυτές, το ανεικονικό διάβημά του παρέμεινε ιδιόμορφο και προσωπικό και τούτο διότι το γλωσσικό του ιδίωμα, αισθητά ή ανεπαίσθητα, παραπέμπει σε εικονογραφικές προσλήψεις του δικού του κόσμου.

Δέκα χρόνια μετά τον εκπατρισμό του, το 1956, όταν κατάφερε να αποκτήσει διαβατήριο, έκανε το πρώτο ταξίδι του στην Ύδρα. Κατά ομολογία του, ήταν μια επιστροφή στις πηγές του εκθαμβωτικού φωτός της Ελλάδας. Το φως αυτό ένιωθε να εισβάλλει στη ζωγραφική του διαλύοντας και αλλοιώνοντας τα περιγράμματα, ακυρώνοντας τα όρια και μετασχηματίζοντας το ζωγραφικό αντικείμενο. Το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου, σε έκθεση που έγινε σ’ ένα νέο χώρο τέχνης στην Αθήνα, στην γκαλερί «Ζυγός», παρουσιάστηκαν επτά τοπία της Ύδρας για τα οποία η κριτική υπήρξε θετική" γράφει για τον Ντίκο Βυζάντιο ο Κυριάκος Κουτσομάλλης.

Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα - εικόνα 4

Ντίκος Βυζάντιος: Ανεικονισμός και Παραστατικότητα - εικόνα 5

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΘΗΚΑΝ ΟΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΙ ΦΟΒΟΙ 22 Σεπ 2020 | 14:53

Εξαφάνιση Λαέρτη: Η απίστευτη ιστορία του νεαρού που τον αναζητούσαν 14 μήνες- Ηταν θαμμένος στο Σχιστό στα αζήτητα

Η σορός του άτυχου Λαέρτη βρέθηκε σε προχωρημένη σήψη, σε βραχώδη περιοχή της Άνδρου, πριν από 14 μήνες.

ΠΩΣ ΘΑ ΒΛΕΠΕΤΕ ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ 30 Σεπ 2020 | 11:44
ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 20 Οκτ 2020 | 14:10

Πέθανε ο Jose Padilla - Ο "νονός" της Chill out μουσικής

Ο Jose Padilla θεωρούνταν ο "νονός" της Chill Out μουσικής.

ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 20 Οκτ 2020 | 09:52

Με λέμφωμα διαγνώστηκε ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες- Το μήνυμα του "Μπιγκ Λεμπόφσκι"

Ο 70χρονος Αμερικανός ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες ανακοίνωσε χθες το βράδυ σε μήνυμά του στο Twitter ότι έχει λέμφωμα.

19 Οκτ 2020 | 14:27

Η Μελίνα Μερκούρη μιλά για... τη Μελίνα στο ERTFLIX

Η Μελίνα Μερκούρη μιλάει για γνωστές και άγνωστες πτυχές τόσο της προσωπικής της ζωής όσο και της καριέρας της ως ηθοποιού και πολιτικού.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ 18 Οκτ 2020 | 20:56

Μελίνα Μερκούρη: Την τελευταία Ελληνίδα "θεά" τιμά η Αυστρία- Μεγάλη εκδήλωση αύριο στη Βιέννη

Την αυριανή εκδήλωση στο Μέγαρο της Αυστριακής Ραδιοτηλεόρασης, θα παρουσιάσει η Αραμπέλα Φενίβες, με την μονωδό και υψίφωνο Ελπινίκη Ζερβού να ερμηνεύει τραγούδια της Μελίνας.

Ο ΝΕΟΣ ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ ΠΟΥ ΘΑΣ ΣΑΣ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΕΙ 16 Οκτ 2020 | 23:35

Art Evolution: Το νέο στέκι της Πάτρας

Παραστατικές τέχνες, εικαστικές τέχνες, ευεξία, σεμινάρια στο Art Evolution, στο κέντρο της Πάτρας

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ 16 Οκτ 2020 | 22:04

Πέθανε στα 55 του ο εικαστικός Δημήτρης Ταντανόζης

Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ταντανόζης

ΜΕ ΔΥΟ ΝΕΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ 15 Οκτ 2020 | 20:56

Καινούργια μουσική από Στίβι Γουόντερ, μετά από 15 χρόνια

Ο Στίβι Γουόντερ κρατούσε χαμηλό προφίλ και, μουσικά, σιωπούσε

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 14 Οκτ 2020 | 07:43

Ίων Δραγούμης: 100 χρόνια από το θάνατό του - Μια έκθεση με το αρχείο του ανοίγει για πρώτη φορά

Ο Ίων Δραγούμης δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τους πολιτικούς του αντιπάλους, μια ημέρα μετά από τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Παρίσι.

ΔΥΟ ΘΛΙΒΕΡΕΣ ΑΠΟΧΩΡΗΣΕΙΣ 13 Οκτ 2020 | 20:04

Θλίψη: Έφυγαν από τη ζωή η θετή κόρη της Σοφίας Βέμπο και η ηθοποιός Γοργώ Χρέλια

Δυο θλιβερές αποχωρήσεις έγιναν σήμερα γνωστές - Πρόκειται για τις Χάιδω Βέμπο Τραϊφόρου και Γοργώ Χρέλια

ΠΡΕΜΙΕΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΛΗΨΕΙΣ 12 Οκτ 2020 | 08:11

Η αυλαία σηκώνεται για τα θέατρα - Πώς θα λειτουργήσουν

Μετά από οκτώ μήνες, πολλές αντιδράσεις και πρόβες με μάσκες, τα κλειστά θέατρα θα ανοίξουν με τα επιδημιολογικά δεδομένα να καθορίζουν την πληρότητα.

ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟ 1950 09 Οκτ 2020 | 17:54

Πέθανε σε ηλικία 70 ετών η ποιήτρια Έλενα Στριγγάρη

Την είδηση έκανε γνωστή ο γιός της, με ανάρτησή του στη σελίδα της στο Facebook.