Ο Άγγελος πίσω από τον Δεληβορριά

Είναι πρωινός τύπος. Για περισσότερα από 40 χρόνια ήταν από τους πρώτους που στις 5 π.μ. το χειμώνα και στις 6 π.μ. το καλοκαίρι διάβαινε την πόρτα του Μουσείου Μπενάκη για να πάρει θέση σ’ εκείνο το παλιό ξύλινο γραφείο στα έγκατα της οδού Κουμπάρη. 'Ενα γραφείο που παρ’ ότι στενό δεν το εγκατέλειψε. Ούτε όταν δέχτηκε προτάσεις να διευθύνει Μουσεία του εξωτερικού, ούτε όταν του ζητήθηκε να πολιτευθεί- και μάλιστα δις όπως έχει πει σε συνέντευξή του. Από εκεί, με τον καφέ του να κρυώνει, τον φορητό του υπολογιστή και το τηλέφωνο να χτυπά ασταμάτητα, ο Άγγελος Δεληβορριάς ενορχήστρωσε και υλοποίησε τη ριζική ανάπλαση, επέκταση και άνθιση του Μουσείου Μπενάκη που αποτέλεσε πρότυπο για τα ελληνικά –και γιατί όχι;- τα διεθνή Μουσεία. «Μας αγαπούν οι συνεργάτες μας» έχει πει αναφερόμενος στο στενό περιβάλλον του Μουσείου. «Από τις καθαρίστριες έως τους επιστήμονες…». Ίσως γι’ αυτό η φόρτιση ήταν κάτι παραπάνω από έντονη όταν ο Άγγελος Δεληβορριάς αποχαιρέτησε το προσωπικό του Μουσείου Μπενάκη την περασμένη Πέμπτη μια μέρα πριν ανακοινώσει δημοσίως ότι σταματά να κρατά το «τιμόνι» του. Αυτός ήταν ένας διευθυντής αλλιώτικος από τους άλλους.

Επέλεξε την επίθεση. Υπήρξε τίμημα;

Πληθωρικός, εξωστρεφής, φιλόδοξος, οραματιστής και με επιστημονικές περγαμηνές πολύ μεγαλύτερες απ’ αυτές που όριζαν οι προδιαγραφές του ρόλου του στο Μουσείο (είναι κορυφαίος αρχαιολόγος και πιθανότατα από τους καλύτερους γλυπτολόγους σε διεθνές επίπεδο), ο Άγγελος Δεληβορριάς έκανε φίλους αλλά και εχθρούς όσους δεν συγχώρεσαν το εκρηκτικό του ταπεραμέντο και το επιθετικό του όραμα. «Εγώ λόγω ιδιοσυγκρασίας επιλέγω την επίθεση», είχε απαντήσει σε συνέντευξή όταν είχε ερωτηθεί πως σκέφτεται να αντιμετωπίσει την κρίση. «Σε μια δύσκολη περίοδο δεν περιστέλλεσαι, αντίθετα επιτίθεσαι». Οι ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες, όμως, δεν είναι πάντα με το μέρος των εμπνευσμένων. Ο Άγγελος Δεληβορριάς έζησε τις απολύσεις και τους περικομμένους μισθούς των ανθρώπων του Μουσείου Μπενάκη, κάτι που τον βάρυνε πολύ τα τελευταία χρόνια. Είδε την κρατική επιχορήγηση να συρρικνώνεται και την Πολιτεία να μην μπορεί να αντιληφθεί τη σημασία της πρότασης του Μουσείου, την παρουσίαση της Ελλάδας ως «όλον» που είναι πρωτότυπη διεθνώς. Γι’ αυτό είπε ότι εκείνος που θα τον διαδεχτεί (μέσα από προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού) θα πρέπει να έχει «αντοχή, υπομονή και ρωμέικο πείσμα…».

Τριανταέξι χρονών και στα χέρια του το Μουσείο Μπενάκη

Εκείνος έχει κι απ’ τα τρία. Γεννήθηκε το 1937 στην Αθήνα. «Μεγαλώσαµε σε ένα σπίτι µε πάρα πολλά βιβλία. Ο πατέρας µου µας µετέδωσε την αγάπη του για το διάβασµα και κάποιες αρχές σύµφωνα µε τις οποίες µπορούσαµε να κρίνουµε και να αποτιµάµε τα κοινωνικά ζητήµατα. Αυτό του το χρωστάω», έχει πει. Σπούδασε στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Αθηνών, έκανε μεταπτυχιακά στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ/Μπραϊσγκάου και διορίστηκε στην Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Υπηρέτησε αρχικά στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας υπό την καθοδήγηση του Χρήστου και της Σέμης Καρούζου και αργότερα ως επιμελητής σε Εφορείες Αρχαιοτήτων. ΄Ηταν 36 ετών το 1973 και με την Αθήνα σε πολιτιστικά κωματώδη κατάσταση όταν ο Μαρίνος Καλλιγάς του πρότεινε να αναλάβει τη διεύθυνση του Μουσείου Μπενάκη δίνοντας αγώνα να αποδεχτεί η Διοικητική Επιτροπή το νεαρό της ηλικίας του. Η «απογείωση» του Μουσείου μόλις ξεκινούσε.

Ο άνθρωπος που διπλασίασε το Μουσείο

Ο άνθρωπος που δεν εμποδίστηκε ποτέ από την αγκύλωση της ελληνικής γραφειοκρατίας και κατόρθωνε να ξεφεύγει με θαυμαστό τρόπο από τις μπλοκαρισμένες οδούς των σκουριασμένων νοοτροπιών κατάφερε να ολοκληρώσει τη ριζική ανάπλαση το Μουσείου Μπενάκη τον Ιούνιο του 2000. Με τον Αγγελο Δεληβορριά έχει ταυτιστεί ο διπλασιασμός των ωφέλιμων επιφανειών του κτηρίου της Κουμπάρη, η δημιουργία του νέου Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς και της Πινακοθήκης Γκίκα στην Κριεζώτου όπου απλώνεται όλη η κληρονομιά της Γενιάς του '30 (το μεγάλο του καμάρι), η μεταστέγαση των ιστορικών αρχείων στο σπίτι της Πηνελόπης Δέλτα στην Κηφισιά, η αυτονόμηση των ισλαμικών συλλογών στο κτήριο του Κεραμεικού και πολλά- πολλά ακόμα. Στον ίδιο οφείλεται και το εντυπωσιακό άνοιγμα του Μουσείου στην κοινωνία μέσα από την ποικιλία των εκθέσεών του, τα πρωτοποριακά εκπαιδευτικά προγράμματά του, την εμπορική ανάπτυξη των πωλητηρίων του, τη διεύρυνση των ωραρίων λειτουργίας του.

Αν δεν δει τη γυναίκα του όταν γυρίσει σπίτι χάνει την ισορροπία του

Ο Άγγελος Δεληβορριάς δεν «παντρεύτηκε» για πάνω από 40 χρόνια το Μουσείο Μπενάκη αλλά και την ίδια γυναίκα. Είναι πάνω από 40 χρόνια παντρεµένος. Αν γυρίσει, όπως έχει πει, σπίτι του και η γυναίκα του δεν είναι εκεί, ανατρέπεται η ισορροπία του. Όπως έχει δηλώσει, η γυναίκα του είναι ένας άνθρωπος της συζήτησης – µε τις απόψεις, τις παρατηρήσεις, τις ενστάσεις της. Δεν µπορεί να κάνει ο ένας χωρίς τον άλλον. Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι δεν «τρώγονται» περίπου σε καθηµερινή βάση. Αν ο άλλος δεν τον κεντρίζει, η σχέση είναι συµβατική. Διαφορετικά, είναι µια ζωντανή σχέση, µε τα πάνω της και τα κάτω της: τις εκρήξεις, τους θυµούς, τις αγάπες της.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς είναι υπερήφανος για την «ελληνικότητά» του, δεν έχει κάνει μπάνιο ποτέ σε καμία άλλη θάλασσα εκτός από την ελληνική -παρ’ ότι έχει ταξιδέψει όσο λίγοι- και αισθάνεται με τις δύο εγγονές του τη μεγαλύτερη χαρά της ζωής του. Όταν τον ρωτούν κάποιοι πως είναι εκείνος απαντά πως … κυκλοφορεί με έναν ζουρλομανδύα στο χέρι κι είναι έτοιμος να τον φορέσει στον εαυτό του. ΄Ηταν, είναι και παραμένει αισιόδοξος κόντρα στους καιρούς.

Και τώρα τι; Το μέλλον του τέως διευθυντή

Και τώρα; Πως θα περνούν οι ώρες του τέως διευθυντή του Μουσείου Μπενάκη; «Θα έχω περισσότερο χρόνο για επιστημονική έρευνα όσο ο εγκέφαλος συνεχίζει να λειτουργεί», ανέφερε στη συνάντησή του με τους δημοσιογράφους ο Άγγελος Δεληβορριάς που αναλαμβάνει, ωστόσο, μια θέση στη Διοικητική Επιτροπή του Μουσείου.

Ως πρωινός τύπος κάνει τον απολογισμό του (όχι το βράδυ, αλλά) το πρωί της επόμενης ημέρας με λεπτομερείς σημειώσεις. «Θα τον εκδώσω κάποια στιγμή διότι έχω απόλυτη συναίσθηση του τι έχω προσφέρει…», έχει πει. Μαζί με εκείνον κι όσοι απολαμβάνουν στην Αθήνα ένα Μουσείο υψηλού επιπέδου. Και τον ευγνωμονούν γι’ αυτό.

Δείτε εδώ μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του Άγγελου Δεληβοριά, ως διευθυντή του Μουσείου Μπενάκη, για την Αμφίπολη στο TheTOC.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr