Ο αιρετικός Παρθένης στο ΄Ιδρυμα Θεοχαράκη

Μεγάλη έκθεση με έργα του αινιγματικού καλλιτέχνη που πολεμήθηκε από το καλλιτεχνικό κατεστημένο της εποχής του και δίδαξε έναν Γιάννη Τσαρούχη αλλά και έναν Νίκο Εγγονόπουλο

|
SHARE THIS
0
SHARES

Πέτυχε να συγκεράσει τη μορφολογική αντίληψη της μοντέρνας αισθητικής με την νεοελληνική αντίληψη της ζωγραφικής. Η έκθεση με έργα του κορυφαίου ζωγράφου των δύο τελευταίων αιώνων του νεώτερου ελληνικού κράτους, Κωνσταντίνου Παρθένη με τίτλο «Κωνσταντίνος Παρθένης: Τέχνη και Πνεύμα» που  εγκαινιάζεται την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου στο ΄Ιδρυμα Θεοχαράκη μας συστήνει εκ νέου την μοναχική, αινιγματική και πολύτροπη προσωπικότητα του ανδρός, ο οποίος δεν υπήρξε μόνο μεγάλος καλλιτέχνης αλλά και αξεπέραστος δάσκαλος.

 «Η έκθεση παρουσιάζει πολύτιμα έργα της εξελικτικής πορείας του κορυφαίου δημιουργού από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου, της Εθνικής Τράπεζας, της Τράπεζας της Ελλάδος, της Δημοτικής Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων, του Υπουργείου Εξωτερικών, της Βουλής των Ελλήνων, του Iερού Ναού Αγίου Αλεξάνδρου Παλαιού Φαλήρου και πολλών ιδιωτικών συλλογών» λέει στο TheTOC.gr ο Τάκης Μαυρωτάς

«Η διάρθρωσή της έκθεσης συνθέτεται από πορτρέτα, θρησκευτικά, ηθογραφικά, αλληγορικά θέματα, νεκρές φύσεις και τοπία», αναφέρει στο TheTOC.gr ο υπεύθυνος εικαστικών του Ιδρύματος Θεοχαράκη, Τάκης Μαυρωτάς. «Η έκθεση παρουσιάζει πολύτιμα έργα της εξελικτικής πορείας του κορυφαίου δημιουργού από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου, της Εθνικής Τράπεζας, της Τράπεζας της Ελλάδος, της Δημοτικής Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων, του Υπουργείου Εξωτερικών, της Βουλής των Ελλήνων, του Iερού Ναού Αγίου Αλεξάνδρου Παλαιού Φαλήρου και πολλών ιδιωτικών συλλογών».

 Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η καθηγήτρια της ιστορίας της τέχνης και Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα: «Έλληνας της διασποράς, κοσμοπολίτης εκ καταγωγής και παιδείας, ο Κωνσταντίνος Παρθένης εμφανίστηκε και έλαμψε ως διάττων στο στερέωμα της επαρχιακής ακόμη ελληνικής καλλιτεχνικής σκηνής στην ανατολή του 20ου αιώνα. Γεννημένος στην πολυπολιτισμική Αλεξάνδρεια από μητέρα Ιταλίδα και πατέρα Έλληνα, πολύγλωσσος, με κοσμοπολιτική και βαθειά ελληνική παιδεία, με μουσικές γνώσεις, ο Παρθένης θα ολοκληρώσει την προσωπικότητά του με καλλιτεχνικές σπουδές που συνάδουν απόλυτα με αυτή την καταγωγή: Ρώμη, Βιέννη, Παρίσι, τρία καλλιτεχνικά κέντρα, με διαφορετικούς προσανατολισμούς και άλλη θερμοκρασία στην πνευματική τους ζωή, θα προσθέσουν τις πολύχρωμες ψηφίδες τους, συχνά αντιφατικές, στις κοσμοπολιτικές καταβολές της παιδείας του. Τα στοιχεία αυτά είναι καθοριστικά ερμηνευτικά εφόδια για τον ιστορικό που θα επιχειρήσει να φωτίσει την αινιγματική, μοναχική και πολύτροπη προσωπικότητα του Παρθένη».

 Κατά τον Τάκη Μαυρωτά, ο Κωνσταντίνος Παρθένης ήταν μια δυναμική και αιρετική προσωπικότητα. «Ο άνθρωπος που έλεγε ότι η ζωγραφική είναι ένα μέσον και όχι ο σκοπός, βυθίστηκε στον μυστικισμό, ενώ μπορούμε να πούμε ότι υπήρξε ο θεμελιωτής του μοντερνισμού».

Ο Κωνσταντίνος Παρθένης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1878 ή το 1879. Οι καλλιτεχνικές του σπουδές ξεκίνησαν κοντά στον ιταλό ζωγράφο Annibale Scognamiglio, στην Αλεξάνδρεια, για να συνεχιστούν κοντά στον γερμανό συμβολιστή Karl Wilhelm Diefenbach, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στο Κάιρο το 1895, έχοντας δημιουργήσει γύρω του ένα ιδιαίτερο κοινόβιο, αποτελούμενο από τα παιδιά του και μαθητές-ακολούθους του. Όταν ο Diefenbach εγκατέλειψε την Αίγυπτο, το 1897 επιστρέφοντας στη Βιέννη, ο Παρθένης τον ακολούθησε, ωστόσο το 1898 φαίνεται πως εγκατέλειψε το κοινόβιο, έχοντας έρθει σε ρήξη με τον Diefenbach. Ο Παρθένης συνδέθηκε στενά με τη βενιζελική παράταξη και με επιφανείς προσωπικότητες του προοδευτικού χώρου, όπως ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου. Διετέλεσε μέλος επιτροπών και το 1918 τιμήθηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Σωτήρος, ενώ ο Αστικός Σύνδεσμος Παλαιού Φαλήρου του ανέθεσε μια σειρά από εικόνες προοριζόμενες για τη διακόσμηση του ναού του Αγίου Αλεξάνδρου. Αποκορύφωμα της εκθεσιακής δραστηριότητάς του υπήρξε η διοργάνωση μεγάλης αναδρομικής έκθεσης (με 123 ελαιογραφίες και 113 σχέδια) στο Ζάππειο Μέγαρο, τον Ιανουάριο του 1920. Τότε ακριβώς, ο Παρθένης τιμήθηκε και με το Αριστείο των Γραμμάτων και των Τεχνών, για τον πίνακα Ευαγγελισμός, επισφραγίζοντας την εμφατική ανάδειξή του σε ηγετική φυσιογνωμία στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις συντηρητικών κύκλων. Τον Δεκέμβριο του 1929 διορίστηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Η διδασκαλία του Παρθένη στη Σχολή, καινοτόμα, ανατρεπτική και ταυτοχρόνως εξαιρετικά συστηματική, σχεδόν αμέσως αποτέλεσε πόλο έλξης για τους πιο ανήσυχους σπουδαστές, που συγκεντρώθηκαν στο εργαστήριό του, όπως οι Γ. Τσαρούχης, Ν. Εγγονόπουλος, Αγ. Παπά, Ηλ. Φέρτης, Εμ. Ζέπος, Δ. Κεντάκας, Β. Σεμερτζίδης, Δ. Διαμαντόπουλος, Γ. Μανουσάκης, Ρ. Λεονταρίτου, Γ. Μανουσάκης, Π. Τέτσης κ.ά. Το 1938 διοργανώθηκε αναδρομική έκθεση των έργων του στο πλαίσιο της ελληνικής συμμετοχής στη Μπιενάλε της Βενετίας. Η υποδοχή του έργου του Παρθένη στη Βενετία υπήρξε ευμενέστατη. Δεν έλαβε το μεγάλο βραβείο, ωστόσο το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών αγόρασε ένα έργο του και ο ίδιος τιμήθηκε με το  παράσημο του Στέμματος της Ιταλίας. Το 1947, κουρασμένος από τον πόλεμο των συναδέλφων του καθηγητών, παραιτήθηκε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, γεγονός που αποκαλύπτει την επιδεινούμενη κατάσταση της ψυχολογίας του. Ο Παρθένης πέθανε τον Ιούλιο του 1967, ενώ στα αμέσως επόμενα χρόνια σημαντικό μέρος του έργου του πέρασε στην Εθνική Πινακοθήκη.

 Η έκθεση συνοδεύεται από τον πολυσέλιδο κατάλογο «Κωνσταντίνος Παρθένης: Τέχνη και Πνεύμα» με κείμενα των Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα, Νίκου Ζία και Σπύρου Μοσχονά. Την έκθεση θα εγκαινιάσει ο  υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, κ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλο. Η διάρκειά της θα είναι έως την 1η Ιουνίου. Η επιμέλειά της είναι του Νίκου Ζία.

Info: Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη

Βασιλίσσης Σοφίας 9 και Μέρλιν 1, 106 71 Αθήνα

T: 210-3611206

F: 210-3611380

E: info@thf.gr

www.thf.gr

 

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook