Ελία Καζάν: Ο άνθρωπος που ανέδειξε τον Μάρλο Μπράντο

Στις 7 Σεπτεμβρίου γεννιέται ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του 20ου αιώνα.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Ελία Καζάν: Ο άνθρωπος που ανέδειξε τον Μάρλο Μπράντο
 

Το όνομα του Ελία Καζάν έχει συνδεθεί με τον σκηνοθέτη που ανέδειξε τον Μάρλον Μπράντο και τον Γουόρεν Μπίτι, με τον καλλιτέχνη που σκηνοθετούσε με βάση τη διδασκαλία του Στανισλάφσκι. Με καταγωγή από την Ανατολία, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη στις 7 Σεπτεμβρίου του 1909, μετανάστευσε με την οικογένειά του στις ΗΠΑ και έγινε σκηνοθέτης, παραγωγός, συγγραφέας και ηθοποιός. Οι New York Times τον περιγράφουν ως έναν «από τους πιο επιδραστικούς και σημαντικούς σκηνοθέτες στην ιστορία του Μπρόντγουεϊ και του Χόλιγουντ». Από τη διάσημη σχολή του Λι Στράσμπεργκ ο Καζάν πέρασε στη σκηνοθεσία και ίδρυσε το Actors Studio το 1947.

Μπράντο-Λι λεωφορείο ο Πόθος
Μπράντο-Λι λεωφορείο ο Πόθος

Οδήγησε 21 ηθοποιούς στις υποψηφιότητες των Όσκαρ. Το 1942 μεταπήδησε στη σκηνοθεσία παρουσιάζοντας τη πρώτη του παράσταση "Με τα δόντια" του Θόρντον Γουάιλντερ. Έκτοτε άρχισε ν΄ ανεβάζει με αυξανόμενη επιτυχία έργα διάσημων αμερικανών συγγραφέων. Εν τω μεταξύ το 1945 άρχισε να «γυρίζει» κινηματογραφικές ταινίες όπου και έγινε διάσημος στο Broadway, σκηνοθετώντας, ανάμεσα σε άλλα, τα έργα «Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν» (1945), «Το μεγάλο κατηγορώ» (1946), «Συμφωνία Κυρίων» (1947), «Λεωφορείον ο πόθος» (1951), «Βίβα Ζαπάτα» (1952), «Το λιμάνι της αγωνίας» (1954), «Ένα πρόσωπο στο πλήθος» (1957), «Λάσπη στ' αστέρια» (1960), «ο Θάνατος του Εμποράκου», «Ανατολικά της Εδέμ»,το «Αμέρικα, Αμέρικα» και «Λυσσασμένη Γάτα». Τιμήθηκε με δύο βραβεία Όσκαρ σκηνοθεσίας για τα έργα Συμφωνία Κυρίων και Το Λιμάνι της Αγωνίας, ενώ ήταν τρεις φορές υποψήφιος για τα έργα Λεωφορείο ο πόθος, Ανατολικά της Εδέμ και Αμέρικα, Αμέρικα, αντίστοιχα. Το 1999 η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου του απένειμε Τιμητικό Όσκαρ για το σύνολο του έργου του.

Ο μακαρθισμός και η αμφιλεγόμενη στάση του Καζάν

Η περίοδος του «Μακαρθισμού» από τα τέλη του 40 έως τα τέλη του 50 στις ΗΠΑ ήταν χρόνια παράνοιας. Η περίοδος αυτή πήρε το όνομά της από τον Αμερικανό γερουσιαστή Τζόσεφ Μακάρθι που ηγήθηκε της προσπάθειας, μέχρι και τον θάνατό του στις 2 Μαΐου του 1957. Ήταν ένα «κυνήγι μαγισσών» όπου επιχείρησαν να «καθαρίσουν» το Χόλιγουντ από όλους τους πιθανούς κομμουνιστές. Συνεργάτες κατέδιδαν ο ένας τον άλλο, σύζυγοι τις γυναίκες τους και πολλά μεγάλα ονόματα της εποχής αποστασιοποιήθηκαν από στενούς φίλους για να μην στιγματιστούν ως εχθροί της αμερικανικής κυβέρνησης.Το να καταδίδεις ήταν μια πατριωτική πράξη.

Ο Τζέιμς Ντιν στο Ανατολικά της Εδέμ
Ο Τζέιμς Ντιν στο Ανατολικά της Εδέμ

Το 1952 ο Καζάν διατήρησε μια αμφιλεγόμενη στάση. Είχε υπάρξει μέλος του αμερικάνικου κομμουνιστικού κόμματος για ενάμισι χρόνο, το 1934. Ρωτήθηκε για τους συντρόφους του την περίοδο εκείνη και αρχικά δεν απάντησε, αλλά αργότερα έδωσε οχτώ ονόματα στενών φίλων και συνεργατών του. Αν και τα άτομα ήταν ήδη στη «Μαύρη Λίστα», ο Καζάν στιγματίστηκε ως καταδότης και έχασε μακροχρόνιες φιλίες. .


Το 1954 κυκλοφόρησε η ταινία του, με τίτλο «Το Λιμάνι της Αγωνίας». Πολλοί θεώρησαν ότι ήταν μια προσπάθεια του Καζάν να δικαιολογήσει την στάση του. Η ταινία κέρδισε οχτώ Όσκαρ, συμπεριλαμβανομένου της καλύτερης ταινίας, της σκηνοθεσίας για τον Καζάν και σεναρίου για τον Σούλμπεργκ. Στα απομνημονεύματά του, ο Καζάν έγραψε αναφερόμενος στον εαυτό του, ότι εξαιτίας της κατάθεσής του, «το μεγάλο όνομα έγινε αουτσάιντερ».

Αμέρικα, Αμέρικα
Αμέρικα, Αμέρικα

Ο Καζάν υπήρξε έμπνευση για πολλούς σκηνοθέτες, ανάμεσά τους ο Μάρτιν Σκορσέζε που έχει σκηνοθετήσει ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Μια επιστολή προς τον Ελία» (2010), που θεωρείται ως φόρος τιμής στον Καζάν, στον οποίο οφείλει το ότι έγινε σκηνοθέτης. Ο Καζάν πέθανε στη Νέα Υόρκη, στα 94 του χρόνια, το 2003.

 

φωτο: wikipedia

ΣΑΡΩΣΕ ΜΕ ΤΑ «ΠΑΡΑΣΙΤΑ» 25 Φεβ 2020 | 18:05

Η επιστολή Σκορτσέζε που έδωσε χαρά στον Μπονγκ Τζουν-χο

Στην επιστολή, όπως είπε ο Μπονγκ, ο Σκορσέζε τον προέτρεψε να κάνει ένα διάλλειμα, να ξεκουραστεί και στη συνέχεια να επιστρέψει στη δουλειά.

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΤΙΟ 25 Φεβ 2020 | 16:01

Συγγενείς, φίλοι, εκπρόσωποι των γραμμάτων "αποχαιρέτησαν" την Κική Δημουλά

Με απόφαση του ΥΠΠΟΑ και του υπουργείου Εσωτερικών, η κηδεία της Κικής Δημουλά έγινε δημοσία δαπάνη

ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΡΕΜΙΕΡΑ 25 Φεβ 2020 | 10:06

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Ανοιχτό από σήμερα με δωρεάν είσοδο

Ανοιχτοί όλοι οι όροφοι που στεγάζουν την μόνιμη συλλογή του μουσείου που συγκροτήθηκε από το 2000.

25 Φεβ 2020 | 09:34

TOC BOOKS: Από τη μαγεία του Όστερ στον σκοτεινό Βαρδάρη και έναν επιζώντα του Ολοκαυτώματος

Ο Σκοτεινός Βαρδάρης της Έλενας Χουζούρη, Κάπου λάμπει ακόμα ο ήλιος του Μίχαελ Γκρούενμπαουμ, Μέρα/Νύχτα του Πολ Όστερ

ΝΕΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ 24 Φεβ 2020 | 10:23

"Βικτώρ ή τα παιδιά στην Εξουσία" στο θέατρο Σφενδόνη

Ένα έργο που οδηγεί μέσω του αλλόκοτου, στην κατανόηση του μυστηρίου της ζωής, της δυσκολίας να ελέγξουμε την ιστορία, του φόβου ν’ απαγκιστρωθούμε απ’ τη μοίρα και το πεπρωμένο.

ΣΠΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΤΑΠΙΣΕΡΙ 24 Φεβ 2020 | 07:54

Βατικανό: Τα μοναδικά έργα του Ραφαήλ μεταφέρονται στην Καπέλα Σιστίνα [εικόνες]

Για μόνο μια εβδομάδα θα εκτεθούν τα έργα του μεγάλου δάσκαλου της Αναγέννησης των οποίων η συντήρηση κράτησε μια δεκαετία.

23 Φεβ 2020 | 16:25

Την Κική Δημουλά έχει προτείνει για το Νόμπελ Λογοτεχνίας η υπουργός Πολιτισμού

"Οι άνθρωποι ταυτίζονται με τα ποιήματά της, γιατί η Κική Δημουλά γράφει για τη θλίψη, το πένθος, την ενοχή, το αναπόφευκτο" αναφέρει η υπουργός στην επιστολή της προς την Επιτροπή Νόμπελ.

23 Φεβ 2020 | 16:09

Μενδώνη για Γλυπτά Παρθενώνα: Η διεθνής κοινή γνώμη είναι υπέρ της Ελλάδας

"Ενισχύονται οι φωνές που ζητούν την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα τώρα που το Ηνωμένο Βασίλειο απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή οικογένεια", αναφέρει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ 21 Φεβ 2020 | 23:00

Ξεκινούν οι εκδηλώσεις για το Έτος Αντώνη Σαμαράκη

Ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής κ. Απόστολος Κακλαμάνης θα μιλήσει για την ιδιαίτερη συνεργασία που είχε με τον Αντώνη Σαμαράκη στη Βουλή των Εφήβων.

ΤΙ ΛΕΝΕ ΣΤΕΝΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΑ 21 Φεβ 2020 | 16:05

Στο χειρουργείο οδηγείται η Μάρθα Καραγιάννη

Εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε ιδιωτικό νοσοκομείο.

ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 21 Φεβ 2020 | 14:42

Αίγυπτος: Βρέθηκε ο μυστικός τάφος της βασίλισσας Νεφερτίτη;

Την αποκαλούσαν "Μεγάλη βασιλική σύζυγο". Ο τάφος της και οι θεωρίες για το που είναι θαμμένη αποτελούν ένα γρίφο και θρίλερ της αρχαιολογίας.