Ο λαβύρινθος της γαλλικής Αριστεράς σε ένα βιβλίο

Τρεις θέσεις και μια αμφισβήτηση, η χαρτογράφηση του λαβύρινθου της Γαλλικής αριστεράς και το αίτημα της αναζωογόνησής της από τον συγγραφέα Jacques Julliard

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Ο λαβύρινθος της γαλλικής Αριστεράς σε ένα βιβλίο

Εξακολουθεί η διάκριση Αριστερά-Δεξιά να αποτελεί μια ισχυρή διάκριση του πολιτικού μας κόσμου, όταν η μόδα της εποχής μας μιλά για το τέλος των παραδοσιακών διαχωριστικών γραμμών και σπεύδει να υποκαταστήσει το παραπάνω δίπολο με νέες διχοτομήσεις, όπως εκείνη της μεταρρύθμισης και της αντιμεταρρύθμισης ή του παλαιού και του νέου; Ή όταν το αίσθημα του αναπόφευκτου και του αναπότρεπτου των νόμων της οικονομίας μοιάζει να κυριαρχεί και να καθιστά τις ουσιαστικές διαφορές των πολιτικών κομμάτων όλο και πιο θολές, όλο και πιο δυσδιάκριτες;

Ο λαβύρινθος της γαλλικής Αριστεράς σε ένα βιβλίο

Μία από τις βασικές αρετές του βιβλίου του Jacques Julliard Οι Αριστερές της Γαλλίας που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις είναι η διερεύνηση της ιστορικής διάστασης του ερωτήματος. Πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια εξέτασης σε ιστορικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο των διαφόρων τάσεων της γαλλικής Αριστεράς από την Γαλλική Επανάσταση μέχρι τις μέρες μας και την ίδια στιγμή για μια ιδιότυπη γενεαλογία της διάκρισης Αριστεράς-Δεξιάς που μέχρι πρότινος φαινόταν να αποτελεί τη βασική παράμετρο που δομούσε το πολιτικό μας σύμπαν. Μια ιστορία της γαλλικής Αριστεράς και ταυτόχρονα μια ιστορία της μεταβαλλόμενης διάκρισης της από τη Δεξιά.

Το μωσαϊκό της γαλλικής Αριστεράς

Από την Επανάσταση του 1789 μέχρι την ανάδειξη του κοινωνικού ζητήματος τον 19ο αιώνα, από την Κομμούνα των Παρισίων μέχρι την στάση των διανοούμενων στην υπόθεση Ντρέυφους και από τον Σαρτρ ή τον Καμύ μέχρι την άνοδο του Φρανσουά Μιτεράν στην εξουσία, ο Julliard χαρτογραφεί με μια εξαιρετική επιμέλεια τα όνειρα, τα αιτήματα, τις ανησυχίες, τις αντιφάσεις, τις μεταλλάξεις αλλά και την πληθώρα των ρευμάτων της Αριστεράς, μέσα από μια αφήγηση που μπλέκει την ιστορική ανάλυση με την προσωπική ζωή και την ηθικοπολιτική στάση των εμβληματικών πρωταγωνιστών, υπό τη μορφή παράλληλων πορτρέτων κατά το παράδειγμα του Πλούταρχου (Βολταίρος-Ρουσώ, Ροβεσπιέρος-Δαντών, Thiers-Μπλανκί, Ουγκό-Λαμαρτίνος, Σαρτρ-Καμύ).

Ζαν-Πολ Σαρτρ και Αλμπέρ Καμύ
Ζαν-Πολ Σαρτρ και Αλμπέρ Καμύ

Η ιδιαιτερότητα της μεθόδου είναι σαφής: Αφήνοντας στην άκρη την ιστορία των πολιτικών κομμάτων της Αριστεράς, ο Julliard εστιάζει στις κεντρικές ιδέες γύρω από τις οποίες αρθρώθηκαν οι διάφορες οικογένειες της Αριστεράς αλλά και οι μεταξύ τους αντιθέσεις τους κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων: Αντιπροσώπευση ή άμεση δημοκρατία, κρατισμός ή αποκέντρωση, ατομικισμός ή κοινοτισμός, λογική ή συναίσθημα, ελευθερία ή ισότητα, όραμα ή βίωμα. Και στη βάση αυτών προχωρά στην εισαγωγή τεσσάρων ιδεοτυπικών μορφών που άλλοτε σε μεγαλύτερη και άλλοτε σε μικρότερη έκταση καταγράφουν την κατεύθυνση των ρευμάτων της γαλλικής Αριστεράς (φιλελεύθερη, ιακωβινική, κολεκτιβιστική και ελευθεριακή).

Πρόκειται δίχως αμφιβολία για ένα φιλόδοξο εγχείρημα από μια σημαίνουσα φυσιογνωμία της αποκαλούμενης «Δεύτερης Αριστεράς» στη Γαλλία. Μετά από μία έντονη ενασχόληση με τον συνδικαλισμό και μια αξιοζήλευτη πανεπιστημιακή σταδιοδρομία ως ιστορικός, ο Julliard προσχωρεί το 1974 στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, ενώ το 1978 αναλαμβάνει θέση αρθρογράφου στο περιοδικό Le Nouvel Observateur όπου γίνεται αναπληρωτής διευθυντής. Το 2010 αποχωρεί, αντιτιθέμενος στην δεξιά –όπως υποστηρίζει- στροφή του περιοδικού, για να μεταφερθεί στο περιοδικό Marianne.

Jacques Julliard :"Η γαλλική Αριστερά αντιμετωπίζει μια θεμελιώδη κρίση"
Jacques Julliard :"Η γαλλική Αριστερά αντιμετωπίζει μια θεμελιώδη κρίση"

Τρεις θέσεις και μια αμφισβήτηση

Τρεις θέσεις και μία αμφισβήτηση είναι τα στοιχεία που καθοδηγούν την εκτενή –σχεδόν 900 σελίδων- περιοδολόγηση του Julliard στον λαβύρινθο της γαλλικής Αριστεράς.

Θέση πρώτη: Η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς αποτελούσε μέχρι προσφάτως τη βασική διαχωριστική γραμμή της πολιτικής ζωής.

Θέση δεύτερη: Η Αριστερά «γεννήθηκε από τη συνάντηση δύο μεγάλων ιδεών, της ιδέας της προόδου και της ιδέας της δικαιοσύνης». Βασίστηκε, κοντολογίς, στην ιδέα μιας διαδοχικής μετάβασης από την επιστημονική πρόοδο, στην τεχνική, την κοινωνική και τέλος την πνευματική.

Θέση τρίτη: Ο φορέας της επιδιωκόμενης αλλαγής είναι ο λαός ο οποίος μετετράπη στα μέσα του 19ου αιώνα σε εργατική τάξη.

Ο λαβύρινθος της γαλλικής Αριστεράς σε ένα βιβλίο - εικόνα 4

Η αμφισβήτηση: Και οι τρεις αυτές παραδοχές τίθενται για τον Julliard σήμερα σε αμφισβήτηση. Πρώτον, η πίστη των ανθρώπων του 19ου αιώνα ότι επιστημονική πρόοδος οδηγεί αυτόχρημα στην πρόοδο της ανθρωπότητας διαψεύστηκε. Αρκεί να ανακαλέσει κανείς στη μνήμη του τις θηριωδίες που έλαβαν χώρα στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Συνακόλουθα, η Αριστερά εγκατέλειψε την αξίωση να είναι η παράταξη της επιστημονικής προόδου και στράφηκε αποκλειστικά στη δικαιοσύνη. Δεύτερον, η αντίθεση Αριστεράς-Δεξιάς μοιάζει σήμερα να εξασθενεί. Σύμφωνα με τον Julliard, οι διαφορές των δύο μοντέλων για τον κόσμο, την κοινωνία και τον εαυτό, που αντιπροσώπευαν κάποτε η Αριστερά και η Δεξιά, αμβλύνονται υπό την πίεση των νόμων της οικονομίας, ενώ την ίδια στιγμή παρατηρείται μία αυξανόμενη δυσπιστία για το κατά πόσο η πολιτική μπορεί να αλλάξει τη ζωή σε βάθος. Στη θέση του διπόλου Αριστερά-Δεξιά βλέπουμε να αναπτύσσεται ένα νέο δίπολο ανάμεσα σε εκείνους που υποστηρίζουν ότι η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς διατηρεί τη σημασία της στις μέρες μας και εκείνους που ισχυρίζονται ότι είναι παρωχημένη. Τρίτον, από το 1960 και μετά η κοινωνική υπαγωγή της γαλλικής Αριστεράς στην εργατική τάξη άρχισε να φθίνει, λόγω των σημαντικών μεταβολών στη φύση της εργασίας και της κοινωνικής θέσης των τελευταίων. Η αιχμή της Αριστεράς –και της διάκρισής της από τη Δεξιά- μετατοπίστηκε στο πεδίο του ηθικού φιλελευθερισμού μέσα από την άρθρωση νέων αιτημάτων που αφορούσαν τα δικαιώματα των γυναικών, των ομοφυλοφίλων, των νέων, ξένων, των αποκλεισμένων.

Ο Ζορζ Μαρσέ και η ηγεσία της αριστεράς, Μάης 1968
Ο Ζορζ Μαρσέ και η ηγεσία της αριστεράς, Μάης 1968

Η κρίση

Επικεντρωμένο στη γαλλική πραγματικότητα, το βιβλίο του Julliard δεν μελετά τις βαθειές μεταβολές που επέφερε η οικονομική κρίση τόσο στη στρατηγική και τα οράματα της Αριστεράς όσο και στα διακριτικά γνωρίσματα της απέναντι στη Δεξιά. Δύσκολα θα μπορούσε άλλωστε καθώς οι Αριστερές της Γαλλίας γράφτηκαν το 2012, σε μια ιστορική στιγμή που η κρίση άρχιζε μόλις να δείχνει τα πρώτα σημάδια μονιμότητας στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Στο τέλος του βιβλίου ωστόσο, ο Julliard προβαίνει σε μια διαπίστωση εντυπωσιακής διορατικότητας, εντοπίζοντας στην πολιτική συμμετοχή τη μεγαλύτερη πρόκληση για την αναζωογόνηση της Αριστεράς: «Ένας αγώνας δρόμου βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στις περισσότερες κοινωνίες, ένας αγώνας δρόμου ανάμεσα στην αδιαφορία των πολιτών και την ανάγκη τους να συμμετέχουν. Καθήκον της Αριστεράς είναι να δώσει σε αυτήν την προσδοκία μια κατεύθυνση. Διαφορετικά θα είναι σαν να ομολογεί ότι δεν ήταν παρά ένα στάδιο, σχεδόν ξεπερασμένο πλέον, στην ιστορία της ελευθερίας».

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΑΠΟ 1Η ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 27 Οκτ 2021 | 07:35

Αrt Athina Virtual - Art Athina Pop Up: Ο ετήσιος εικαστικός θεσμός επιστρέφει

Διπλή επιστροφή κάνει η Art Athina, καθώς θα είναι παρούσα, όπως και πέρυσι, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας Αrt Athina Virtual.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 5ΟΥ Π.Χ. 26 Οκτ 2021 | 12:40

Αρχαίο ναυάγιο στα Κύθηρα: Εντυπωσιακές εικόνες από τα αρχαιολογικά ευρήματα

Το ναυάγιο χρονολογείται περίπου στα τέλη του 5ου μ.Χ. μέχρι τα μέσα του 4ου αι. π.Χ. και φαίνεται ότι κατέληξε στο βυθό με την καρίνα του.

ΤΟ ΔΙΑΣΗΜΟ ΚΑΣΤ 25 Οκτ 2021 | 11:13

"Expendables 4": Αέρας Χόλιγουντ στη Θεσσαλονίκη - Υποδέχεται Σταλόνε, Στέιθαμ, Γκαρσία και Μέγκαν Φοξ [εικόνες -βίντεο]

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στην τελική ευθεία για την έναρξη των γυρισμάτων των "Expendables 4".

ΤΟ ΘΡΥΛΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΤΕΝΕΣΙ ΟΥΙΛΙΑΜΣ 24 Οκτ 2021 | 21:44

Εθνικό Θέατρο: Ο Αποστόλης Τότσικας είναι ο Στάνλεϊ στο "Λεωφορείον ο πόθος"

Το κορυφαίο έργο του βραβευμένου με Πούλιτζερ Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα, Τενεσί Ουίλιαμς, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο.

"ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ TECHNICOLOR" 24 Οκτ 2021 | 18:15
ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗΝ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 24 Οκτ 2021 | 16:15

Χώρος Πολιτισμού το αρχοντικό των Τζαβελαίων στο Σούλι - Φιλοξενεί ιστορικά κειμήλια

Στον περίβολο του διώροφου πέτρινου αρχοντικού, που δεσπόζει στους πρόποδες της κορυφής Βούτση, έχουν στηθεί οι προτομές του Λάμπρου και της Μόσχως Τζαβέλα.

ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΙ ΤΗΝ "ΠΑΝΟΥΚΛΑ" 23 Οκτ 2021 | 16:30

Η σκηνοθέτης Σοφία Καραγιάννη στο TheTOC: Ο ιός της ανθρώπινης βλακείας και της λήθης μας χτύπησε πριν τον κορονοϊό

Η Σοφία Καραγιάννη φέτος σκηνοθετεί την παράσταση "Πανούκλα", βασισμένη στο ομώνυμο αφήγημα του Καμύ. - Πώς είναι να ασχολείται με ένα τέτοιο έργο εν μέσω πανδημίας;

ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΚΗΔΕΙΑ 22 Οκτ 2021 | 18:39

Πέθανε ο ζωγράφος και σκηνοθέτης Κυριάκος Κατζουράκης

Πέθανε σε ηλικία 77 ετών ο ζωγράφος και σκηνοθέτης Κυριάκος Κατζουράκης.

ΣΤΙΣ 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2021 | 06:59

Ο πολυβραβευμένος αρχιτέκτονας Mario Botta στην Αθήνα - Στην έκθεση SYMBOLS & Iconic Ruins στο ΕΜΣΤ

Ο διεθνούς φήμης βραβευμένος Ελβετός αρχιτέκτονας Mario Botta θα επισκεφθεί την Αθήνα την Κυριακή 24 Οκτωβρίου για να ξεναγηθεί στην έκθεση SYMBOLS & Iconic Ruins.

ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ 21 Οκτ 2021 | 08:15

Τι θα δούμε στα σινεμά αυτή την εβδομάδα: Ενας αγνώριστος Τζόνι Ντεπ, σικελική νοσταλγία και Γκαγκάριν

Εννέα ταινίες κάνουν πρεμιέρα απόψε και ενώ συνεχίζουν να τραβούν κόσμο η τελευταία περιπέτεια του Τζέιμς Μποντ και τα δυο επικά μπλογκμπάστερ της προηγούμενης εβδομάδας.

ΑΠΟ 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 Οκτ 2021 | 13:21

"Ο Άνθρωπος με το Λουλούδι στο Στόμα", έρχεται στο Θέατρο Αλφα - Ληναίος-Φωτίου

"Ο Άνθρωπος με το Λουλούδι στο Στόμα" του Λουίτζι Πιραντέλλο, βασισμένο στη μετάφραση του Λ. Μυριβήλη, από το Νοέμβριο, στη σκηνή του θεάτρου Άλφα.

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΚΕΥΑ 19 Οκτ 2021 | 13:18

Ο Δημήτρης Καταλειφός στη σκηνή του Σύγχρονου Θεάτρου με το "Τέλος του παιχνιδιού"

Το Σύγχρονο Θέατρο εγκαινιάζει τη συνεργασία του με τον σπουδαίο ηθοποιό Δημήτρη Καταλειφό, με την παράσταση "Τέλος του Παιχνιδιού" του Σάμουελ Μπέκετ.

ΑΠΟ 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 19 Οκτ 2021 | 13:14

"Μακμπέθ" στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν

Ξεκινά στις 4 Νοεμβρίου ο Μακμπέθ στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.