Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας

Η ιστορία ενός βασιλιά που αγαπήθηκε και μισήθηκε παράφορα, του πιο αληθινού ήρωα του Σαίξπηρ μέσα από τη ματιά της συζύγου του, που υποδύεται η Άλκηστις Πουλοπούλου

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας

Το Μάρτιο του 2015, η βρετανική αστυνομία είχε πάρει ειδικά μέτρα για την κυκλοφορία γύρω από τον καθεδρικό ναό του Λέστερ. Η αιτία ήταν λίγο παράξενη: Ο κόσμος είχε πλημμυρίσει τους δρόμους γύρω από τον ναό στον οποίο επανατάφηκε ο Ριχάρδος Γ΄, ο τελευταίος Βρετανός μονάρχης που σκοτώθηκε σε μάχη, πριν από πέντε αιώνες. Η ταφή του ολοκληρώθηκε με μια μεγαλειώδη νεκρική πομπή την οποία η βασίλισσα Ελισάβετ Β' χαρακτήρισε «μεγάλης διεθνούς σημασίας».

Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας
Η επαναταφή του Ριχάρδου Γ' στο Λέστερ, 2015


Τρία χρόνια νωρίτερα, το 2012, τα οστά του είχαν ανακαλυφθεί σε ένα δημοτικό πάρκινγκ και διέλυσαν κάθε αμφιβολία για τον τρόπο με τον οποίο σκοτώθηκε, αλλά και για τις λεπτομέρειες της φυσικής του κατάστασης ακόμα και της διατροφής του.

Ο διάσημος για τη φράση «Το βασίλειό μου για ένα άλογο» βασιλιάς, ο οποίος σκοτώθηκε το 1485, έγινε διάσημος και από το έργο του Σαίξπηρ Ριχάρδος Γ΄. Κατασυκοφαντήθηκε από τους διαδόχους του, τους Τυδώρ, προκειμένου να δικαιολογήσουν την ανατροπή του.

Τα οστά του Ριχάρδου. Τάφηκαν μετά από τριετή ανάλυση
Τα οστά του Ριχάρδου. Τάφηκαν μετά από τριετή ανάλυση

Ο Ριχάρδος Γ΄ σκοτώθηκε στη μάχη του Μπόσγουορθ Φιλντ, στις 22 Αυγούστου 1485, πριν από 530 χρόνια. Μετά τη μάχη, το γυμνό σώμα του ρίχτηκε στην πλάτη ενός αλόγου και μεταφέρθηκε στο γειτονικό Λέστερ όπου τάφηκε σε έναν απέριττο τάφο αφού ο νικητής της μάχης, ο Ερρίκος Τυδώρ (μετέπειτα Ερρίκος Ζ΄) αρνήθηκε να του αποδώσει τιμές. Η ανακάλυψη των λειψάνων του θεωρήθηκε ως μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην ιστορία της Βρετανίας.

Ανάπλαση του προσώπου του Ριχάρδου Γ'
Ανάπλαση του προσώπου του Ριχάρδου Γ'

Ο Ριχάρδος για άλλους ήταν ένας ήρωας, γι άλλους ένας αχρείος. Μολονότι βασίλεψε μόνο 777 ημέρες, η ιστορία του Ριχάρδου Γ΄ μαγεύει μέχρι σήμερα τους ιστορικούς και τους απλούς ανθρώπους απ' όλον τον κόσμο. Έμεινε στην ιστορία σαν αιμοδιψής τύραννος, φήμη που ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με το έργο του Σαίξπηρ που τον παρουσίαζε ως έναν καμπούρη, πανούργο σαδιστή ο οποίος έστειλε στον θάνατο τους μικρούς ανιψιούς του. Ο θάνατος του Ριχάρδου σήμανε το τέλος του Πολέμου των Ρόδων, μεταξύ των αντιπάλων οίκων της Υόρκης και του Λάνκαστερ. Ο Ριχάρδος Γ΄, ο «βασιλιάς της Αγγλίας και της Γαλλίας και Άρχοντας της Ιρλανδίας» ήταν τότε μόλις 32 ετών. Ο Ριχάρδος είχε παντρευτεί την Άννα Νέβιλ, κόρη του κόμη του Γουόρικ, η οποία είχε παντρευτεί στον πρώτο της γάμο τον Εδουάρδο του Ουέστμινστερ, γιο του Ερρίκου ΣΤ΄, στις 12 Ιουνίου 1472.

Ριχάρδος Γ' και Άννα στη σκηνή του Εθνικού Δημήτρης Λιγνάδης-Άλκηστις Πουλοπούλου
Ριχάρδος Γ' και Άννα στη σκηνή του Εθνικού Δημήτρης Λιγνάδης-Άλκηστις Πουλοπούλου

Ο πιο πραγματικός ήρωας του Σαίξπηρ στη σκηνή του Εθνικού

Συναντήσαμε την Άλκηστη Πουλοπούλου που υποδύεται την Άννα, τη συζυγγό του, στην παράσταση που σκηνοθετεί στο Εθνικό Θέατρο ο Γιάννης Χουβαρδάς.

«Από όλους τους ήρωες του Σαίξπηρ, ο Ριχάρδος είναι ο πιο πραγματικός χαρακτήρας», λέει η Άλκηστις Πουλοπούλου, «η πιο αυθεντική και γήινη προσωπικότητα του θεάτρου. Ένας πολεμιστής που δε τον σταματά τίποτα προκειμένου να πετύχει τους σκοπούς του από την αρχή μέχρι το τέλος».

Ο Ριχάρδος ενεργεί με τη δύναμη της ανθρώπινης θέλησης. Δεν έχει τις αμφιβολίες του Άμλετ, την αδυναμία του Μακμπέθ, τα φαντάσματα του Ληρ. Η κατάκτηση της εξουσίας είναι ο πρώτος και ο μόνος σκοπός του, οι κινήσεις του είναι μελετημένες, μεθοδικές και τέλεια σχεδιασμένες. Το κοινό τις γνωρίζει από το πρώτο λεπτό του έργου. Το κοινό είναι στην ουσία ο σύμμαχός του. Είναι μια καθαρή, μια διάφανη προσωπικότητα. Δεν προδίδει το θεατή ούτε και τον συγγραφέα. Από την αρχή ξεκαθαρίζει τη στάση του, τους λόγους και το σχέδιό του.

«Είναι ένας ήρωας με ατέλειες», επισημαίνει η Άλκηστις Πουλοπούλου. «Με τις οποίες κάθε θνητός μπορεί να ταυτιστεί. Τον βλέπεις σαν τέρας αλλά μπορείς να αναγνωρίσεις και τον εαυτό σου μέσα στην προσωπικότητά του. Σε συγκινεί το ότι ο άνθρωπος που έκανε τόσες κακουργίες για να φτάσει στο θρόνο, δίνει όλο το βασίλειό του για ένα άλογο».

Άλκηστις Πουλοπούλου-Αννα στον Ριχάρδο Γ'
Άλκηστις Πουλοπούλου-Αννα στον Ριχάρδο Γ'

Το κατακτά το κοινό ο Ριχάρδος;

Νομίζω εδώ συναντάμε ένα από τα πιο έξυπνα τεχνάσματα του Σαίξπηρ. Χρησιμοποιεί μια τολμηρή και πρωτοποριακή φόρμα ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα. Ο Ριχάρδος μιλά στους θεατές, και με το «μιλάω σε εσάς που κάθεστε σε αυτές τις θέσεις» συμμαχεί μαζί τους. Μόνο ένα κοφτερό μυαλό θα μπορούσε να το κάνει αυτό και νομίζω είναι ένα από τα μεγαλύτερα χαρακτηριστικά ενός τολμηρού χαρακτήρα.

Αν ζούσε σήμερα ο Ριχάρδος, ποιός θα ήταν;

Ένας σύγχρονος δικτάτορας, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ο Σαίξπηρ περιγράφει ανάγλυφα και τον μηχανισμό της εξουσίας αλλά και τις ελάχιστες πιθανότητες να ξεφύγει κάποιος από αυτόν. Όταν μπαίνεις μέσα σε αυτό το παιχνίδι, θα εξοντώσεις ή θα εξοντωθείς. Είσαι ο εκτελεστής ενός σχεδίου. Ο Ριχάρδος το κάνει αυτό σαν μάγος και γοητεύει το κοινό, όπως ένας ηγέτης. Και αποκαλύπτει τα σχέδιά του από το πρώτο λεπτό. Όπως αποκαλύπτει ότι θα παντρευτεί την Άννα. Αν δεν ήταν τόσο σπουδαίο έργο νομίζω ότι θα βαριόταν κάποιος να ξέρει εξαρχής τι θα συμβεί. Εδώ ο Ριχάρδος τον κάνει «συνένοχό του».

Οι γυναίκες στον Ριχάρδο Γ'. Σοφία Σεϊρλή, Θέμις Μπαζάκα, Καρυοφυλιά Καραμπέτη, Άλκηστις Πουλοπούλου
Οι γυναίκες στον Ριχάρδο Γ'. Σοφία Σεϊρλή, Θέμις Μπαζάκα, Καρυοφυλιά Καραμπέτη, Άλκηστις Πουλοπούλου

Εσείς στο έργο υποδύεστε την Άννα. Είναι μια κατάκτηση στόχος για τον Ριχάρδο. Ποια θέση έχετε στο έργο;

Η Άννα είναι όντως ένας στόχος για τον Ριχάρδο. Στόχος διπλωματικός, γιατί θέλει με αυτό το γάμο να ενώσει τους οίκους των Γιορκ και των Λάνκαστερ. Στόχος προσωπικός γιατί είναι δύσμορφος, δεν είχε ποτέ γυναίκα. Η Άννα είναι μια νεαρή, ευγενής, όμορφη, πληροί τις προϋποθέσεις. Επίσης αν και πολύ νέα είναι η χήρα ενός πρώην εχθρού του, του Εδουάρδου των Λάνκαστερ, πράγμα που κάνει ακόμα πιο δύσκολο το στοίχημά του. Τα ηθικά εφόδια του Ριχάρδου είναι ανύπαρκτα. Δεν έχει αγαπηθεί, δεν έχει εξελιχθεί.

Οι γυναίκες τι ρόλο παίζουν σε αυτή την ιστορία;

Η Άννα είναι μια γυναίκα στα χέρια των ανδρών. Μέσα στο σύστημα ενός παλατιού. Δεν είναι αμέτοχες οι γυναίκες. Γεννούν, παράγουν το κακό πολλές φορές, παίζουν ρόλο στο παρασκήνιο, καταριούνται. Η Άννα είναι μια τραγική ηρωίδα γιατί υποτάσσεται. Είναι ένα παράδειγμα του αδύνατου φύλου. Θέλει να επιβιώσει και δε μπορεί να τον νικήσει. Τον ερωτεύεται και τον παντρεύεται γιατί αναγνωρίζει επάνω του τα χαρακτηριστικά της αντρικής δύναμης που ασκούν έλξη σε όλες τις γυναίκες. Τη δύναμη ερωτεύεται μια γυναίκα και αυτό το βλέπουμε ακόμα και σήμερα. Ο Ριχάρδος δεν είναι ένας ήρωας που παρατηρεί, αλλά ένας ήρωας που πράττει και αυτό φαντάζει σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον πολύ ελκυστικό. Την συνεπαίρνει με το πάθος και τη δύναμή του.

Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας - εικόνα 7

Η μεγαλύτερη αδυναμία τους σε σχέση με την εξουσία του άντρα;

Υπάρχει μια φράση στο έργο όταν ο Ριχάρδος μιλά για το στοίχημα της κατάκτησης της Άννας: «κατακτήθηκε ποτέ γυναίκα σε τέτοια κατάσταση»; Εδώ στην ουσία αρχίζει ένα παιχνίδι αλλά και ένας πόλεμο. Γιατί έχει μάθει να λειτουργεί έτσι. Η κατάκτηση για τους άντρες είναι ένα στερεότυπο μέσα στους αιώνες. Και σήμερα το βλέπουμε. Στην εικόνα που προβάλλει ο άντρας για μια γυναίκα.

Εννοείτε στην τέχνη;

Εννοώ παντού. Την έχουμε ενσωματώσει αυτή την εικόνα και πολλές φορές την αναπαράγουμε και εμείς οι ίδιες. Όπως τότε έτσι και σήμερα, υπήρχαν οι κανόνες της τέλειας γυναίκας, της ενάρετης που δε μιλά. Βρίσκεται στο παρασκήνιο, δίπλα σε έναν ισχυρό και τον συμβουλεύει, τον επηρεάζει. Ισχύει ακόμα και σήμερα. Νομίζω ότι όσο προχωρά η ανθρωπότητα, πάντα το ένα φύλο θα μαθαίνει από το άλλο με αργά βήματα κάποιες φορές με πιο διεκδικητικά κάποιες άλλες.

Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας - εικόνα 8

Εσείς πώς βλέπετε τον Ριχάρδο σαν προσωπικότητα;

Είναι ένας μελετητής της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, ένας παρατηρητής της αδυναμίας της ανθρώπινης φύσης. Μετατρέπει την φυσική του αδυναμία σε δύναμη και επανέρχεται συχνά στην ουσία της ζωής που κατ΄αυτόν είναι να παλεύεις και να προχωράς. Χρησιμοποιεί την μικρότητα και την οκνηρία του ανθρώπου ως όπλα του. Αλλά και ό ίδιος δεν μπορεί να αποδράσει από την μέθη της εξουσίας, συστατικό της ανθρώπινης φύσης που έχει παρατηρήσει τόσο καλά.

Ο Ριχάρδος ο Γ’ μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας - εικόνα 9

Πληροφορίες:

ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

«Ριχάρδος Γ΄» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Από 12 Δεκεμβρίου στη Κεντρική Σκηνή

Μετάφραση: Νίκος Χατζόπουλος

Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς

Δραματουργική επεξεργασία: Γιάννης Χουβαρδάς - Έρι Κύργια

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Μουσική: Δημοσθένης Γρίβας

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος

Διανομή (αλφαβητικά)

Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Μάνος Βακούσης, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη Αναστασία Κονίδη, Δημήτρης Λιγνάδης, Θεανώ Μεταξά Περικλής Μουστάκης, Θέμις Μπαζάκα, Κώστας Μπερικόπουλος, Άγγελος Παπαδημητρίου, Δημήτρης Παπανικολάου, Άλκηστις Πουλοπούλου, Κρις Ραντάνοφ Σοφία Σεϊρλή, Γιάννης Τσορτέκης, Γιωργής Τσουρής Νίκος Ψαρράς, Νικόλας Χανακούλας

Φωτογράφος παράστασης: Πάτροκλος Σκαφίδας

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

23, 24, 25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 22 Σεπ 2021 | 06:50

Διεθνές Συνέδριο Αρχαίου Δράματος, από το Εθνικό Θέατρο και το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού

Το Εθνικό Θέατρο με το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού συμπράττουν για τη δυναμική προώθηση της θεατρικής παιδείας και των κλασικών γραμμάτων.

ΕΙΧΕ ΤΙΜΗΘΕ ΜΕ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΑΒΑΦΗ 17 Οκτ 2021 | 16:35

Πέθανε ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης

Εφυγε από τη ζωή ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης.

ΕΡΧΕΤΑΙ Ο 5ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ 15 Οκτ 2021 | 19:15

La casa de papel: Βγήκε το τρέιλερ για το πολυαναμενόμενο φινάλε - Ο Professor αντεπιτίθεται [βίντεο]

Στις 3 Δεκεμβρίου, στις οθόνες του Netflix τα νέα επεισόδια της πετυχημένης σειράς "La casa de papel".

ΔΕΝ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΑ SOCIAL MEDIA 15 Οκτ 2021 | 16:31

Η γλύπτρια του αγάλματος της Κάλλας απαντάει στην κριτική: "Τίποτα από τα σχόλια δεν με αγγίζει"

Η γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη μίλησε στην Καθημερινή και απάντησε στην κριτική για το άγαλμα της Κάλλας

ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΚΜΗΝΗ 15 Οκτ 2021 | 14:14

"Για γυναίκα καλή είναι" με την Ηρα Κατσούδα - Το stand up comedy που δεν πρέπει να χάσετε

To "Για Γυναίκα, καλή είναι", η δεύτερη σόλο παράσταση της Ήρας Κατσούδα επιστρέφει!

ΗΤΑΝ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ 15 Οκτ 2021 | 10:57

Η Google αποκατέστησε ψηφιακά πίνακες του Γκούσταβ Κλιμτ που καταστράφηκαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Αποκατέστησαν με τεχνητή νοημοσύνη πίνακες του Γκούσταβ Κλιμτ που είχε καταστρέψει η φωτιά κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου.

ΑΠΟ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 14 Οκτ 2021 | 13:24

"Παλέρμο": Μια αστυνομική μαύρη κωμωδία στο Θέατρο Δρόμος

"ΠΑΛΕΡΜΟ": Ποιος Σκότωσε τον Αντρέα Τερζίδη; Μια αστυνομική μαύρη κωμωδία της Παναγιώτας Αβραμοπούλου, σε σκηνοθεσία Εμμανουήλ Μαύρου, στο Θέατρο Δρόμος.

6 & 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 14 Οκτ 2021 | 06:49

Το "The Tank Theatre" της Νέας Υόρκης για πρώτη φορά στην Ελλάδα - Στο Θέατρο Ροές

Το νεοϋρκέζικο "The Tanκ", ένα από τα επιδραστικότερα off-off θέατρα του Μανχάταν, έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, για να παρουσιάσει το έργο "When we went electronic".

ΑΠΟ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 14 Οκτ 2021 | 06:13

"Ιστορία ενός σκύλου που τον έλεγαν πιστό", σε σκηνοθεσία Kώστα Γάκη στο Θέατρο Αλφα

Ένα έργο - φόρος τιμής στον αδικοχαμένο στη μάχη με τον κορονοϊό αγωνιστή συγγραφέα Λούις Σεπούλβεδα και σε κάθε αγωνιζόμενο άνθρωπο.

"ΕΦΥΓΕ" ΧΘΕΣ 13 Οκτ 2021 | 18:40

Πέθανε η ηθοποιός Δήμητρα Αγγελοπούλου - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Η ηθοποιός, Δήμητρα Αγγελοπούλου έδωσε σκληρή μάχη με τον καρκίνο.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΟΓΟΥ ΧΑΡΙΝ 13 Οκτ 2021 | 13:26

"Ηλεκτρόνια": 47 ανθρώπινα διηγήματα της Αριστέας Σερεμέτη - Συναισθήματα, στιγμές και εσωτερικές εικόνες

Το βιβλίο "Ηλεκτρόνια" της Αριστέας Σερεμέτη από τις εκδόσεις Λόγου Χάριν είναι μία συλλογή μικροδιηγημάτων με ανθρώπινες ιστορίες.

ΑΠΟ 10 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 13 Οκτ 2021 | 13:19

"Πάρτυ Γενεθλίων" του Χάρολντ Πίντερ, με εξαιρετικό καστ στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης

Το αριστούργημα του Χάρολντ Πίντερ, Πάρτυ Γενεθλίων, έρχεται στην Αίθουσα Θεάτρου του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη.

ΣΤΙΣ 15 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 13 Οκτ 2021 | 13:14

Cyprien Katsaris: Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τον μεγάλο πιανίστα που θα εμφανιστεί στο Μέγαρο Μουσικής

Την Παρασκευή 15 Οκτωβρίου επιστρέφει στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, ως σολίστ με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, με ένα μοναδικό πρόγραμμα για τους λάτρεις του πιάνου.