Πέθανε η σπουδαία ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ

Μια σπουδαία Ελληνίδα ποιήτρια που έφυγε από τη ζωή αφήνοντας πίσω της την παρακαταθήκη ενός σπουδαίου έργου. Μια συνέντευξή της του 2017 για το χρόνο και τη γλώσσα.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Πέθανε η σπουδαία ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών η ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ, μια γυναίκα που σφράγισε με την παρουσία της την μεταπολεμική περίοδο και τα ελληνικά γράμματα.

Η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ γεννήθηκε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1939. Γονείς της οι Γιάννης Αγγελάκης και Ελένη Σταμάτη. Είναι πνευματική κόρη του Νίκου Καζαντζάκη, που διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον πατέρα της. Μόλις στα 17 της χρόνια δημοσιεύει στο περιοδικό Καινούργια εποχή το ποιήμα της «Μοναξιά» μετά από παρότρυνση του Νίκου Καζαντζάκη, ο οποίος έστειλε γράμμα στον Γιάννη Γουδέλη, τον διευθυντή της Καινούργιας εποχής γράφοντας: «Παρακαλώ, δημοσιεύστε αυτό το ποίημα, το έχει γράψει μία κοπέλα που δεν έχει βγάλει ακόμα το γυμνάσιο. Είναι το ωραιότερο ποίημα που διάβασα ποτέ!». Από τότε άνοιξε ο δρόμος για την ενασχόληση της με την ποίηση και τη μετάφραση. Όπως αναφέρει και η ίδια ήταν μεγάλη η είσοδος της στην ποίηση. Άρθρα για την ποίηση και την μετάφραση της ποίησης έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες. Το έργο της έχει μεταφραστεί σε περισσότερες των δέκα γλωσσών και ποιήματα της εμπεριέχονται σε λογοτεχνικές ανθολογίες. Αρχή και τέλος για εκείνη η ποίηση του Κ.Π. Καβάφη. Σπούδασε ξένες γλώσσες στην Αθήνα, τη Γαλλία και την Ελβετία. Είναι διπλωματούχος μεταφράστρια-διερμηνέας. Έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν, Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Μαγιακόβσκι, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ κ.ά. Η ποίησή της διακρίνεται από μια έντονη καταφυγή σε φανταστικές χώρες.

Οι διακρίσεις της

Το 1962 τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο Ποίησης της πόλης της Γενεύης (Prix Hensch). Το 1985 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Έχει δώσει διαλέξεις και διάβασε ποιήματά της σε Πανεπιστήμια των ΗΠΑ και Καναδά (Harvard, Cornell, Darmouth, N.Y.State, Princeton, Columbia κ.α.) Το 2000 τιμήθηκε με το βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη (Ακαδημία Αθηνών). Το 2014 βραβεύτηκε με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για το σύνολο του έργου της.

O Αλέξης Σταμάτης την αποχαιρετά στο Facebook:

Από τον εκδοτικό της οίκο την αποχαιρέτησε ο Γρηγόρης Μπέκος

Μια συνέντευξή της για το χρόνο και τη γλώσσα

Συνέντευξη της ποιήτριας Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ που πέθανε σήμερα σε ηλικία 81 ετών είχε μεταδώσει το Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων στις 9 Ιουλίου 2017. Με αφορμή τον θάνατό της το ΑΠΕ-ΜΠΕ μεταδίδει ξανά τη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει η ποιήτρια στον Βαγγέλη Χατζηβασιλείου.

Ο χρόνος είναι ένα από τα μείζονα θέματα της ποίησης εδώ και πολλούς αιώνες. Πώς, όμως, γράφουν οι ποιητές για τον χρόνο; Πώς μετατρέπουν σε πρώτη τους ύλη μιαν έννοια αφηρημένη και δυσπρόσιτη, μιαν έννοια με την οποία μέχρι και σήμερα δεν είναι σίγουρο τι ακριβώς θέλουμε να πούμε; «Άνθρωπος και Χρόνος» είναι ο τίτλος του βιβλίου που συνυπογράφουν η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και ο Δημήτρης Βίκτωρ και το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά και τα αγγλικά (μετάφραση Philip Ramb) από το Public. Η ποιητική αυτή συνομιλία, που είναι γραμμένη σε πεζή μορφή, δεν καταπιάνεται μόνο με το προαιώνιο φιλοσοφικό ζήτημα του χρόνου, όπως αναφέρει στον πρόλογό του ο νεοελληνιστής Peter Mackridge, αλλά ενσωματώνει στον λόγο της και στοιχεία των σύγχρονων θετικών επιστημών για το σύμπαν και τον γαλαξία μας (από τη θεωρία της σχετικότητας μέχρι το φως των πιο απόμακρων αντικειμένων το οποίο φτάνει στη γη), όπως τονίζουν στα δικά τους προλογικά σημειώματα ο θεωρητικός φυσικός Δημήτρης Νανόπουλος και ο αστροφυσικός Διονύσης Π. Σιμόπουλος.

«Η ποίηση» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ «είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τη νιότη. Αν και πλησιάζοντας τα ογδόντα μου χρόνια, νιώθω πως το μέσα μου δεν έχει αλλάξει. Ό,τι συλλαμβάνω απέξω, ό,τι καταφτάνει από τον εξωτερικό περίγυρο στη συνείδησή μου, ξέρω πως παραμένει το ίδιο, πως δεν έχει μεταβληθεί ο τρόπος της αίσθησης και της πρόσληψής του. Όπως κι αν δούμε, ωστόσο, το ζήτημα, ο χρόνος είναι το μεγάλο αφεντικό. Αν τον παραδεχτείς, αν σου πει "τώρα μην κάνεις αυτό, κάνε κάτι άλλο" και το αποδεχτείς, είναι πολύ πιθανόν να προκύψει ένα καλό αποτέλεσμα. Όπως, επί παραδείγματι, το να ανακαλύψεις νέες πηγές ενέργειας και σκέψης, ακόμα κι αν η ιστορία με τη νιότη και τον έρωτα έχει τελειώσει οριστικά. Αυτό ήταν το πνεύμα του έργου μου "Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι", που κυκλοφόρησε το 2016. Με το "Άνθρωπος και Χρόνος" τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δύο ποιητές, ο Δημήτρης Βίκτωρ κι εγώ, ξεκινούν να συνομιλούν τελείως απροετοίμαστα μεταξύ τους, χωρίς να ξέρουν εκ των προτέρων ο ένας τι θα πει ο άλλος. Εκείνος αναλαμβάνει τον ρόλο του Χρόνου, εγώ τον ρόλο του Ανθρώπου».

Είναι η ποίηση ικανή να προσφέρει παρηγοριά για τον χρόνο που περνά αδυσώπητα; «Η ζωή διαθέτει μια πηγαία δύναμη, μια δύναμη αυθόρμητη, που έρχεται και μας συμπαραστέκεται παρά τη λύπη της γήρανσης και της φθοράς. Γιατί υπάρχει και λειτουργεί, και είναι μονίμως ενεργό, το ένστικτο της επιβίωσης. Ένα ένστικτο δίχως το οποίο θα ήταν αδύνατον να υπομείνουμε την αντικειμενικά απαίσια πραγματικότητα. Υπό αυτή την έννοια, ο διάλογος μεταξύ των δύο ποιητών στο "Άνθρωπος και Χρόνος" είναι κι ένας τρόπος για να ελαφρώσουμε μια τόσο επιβαρημένη κατάσταση».

Ο χρόνος είναι, ανάμεσα σε άλλα, και το σώμα με τις περιπέτειές του. Περιπέτειες που κρατούν μια εμφανή θέση στα ποιήματα της Κ. Αγγελάκη-Ρουκ, παλαιότερα και νεώτερα: «Το σώμα είναι η νίκη και η ήττα των ονείρων, η πρώτη ανάσα και η τελευταία φαντασίωση. Το σώμα συνιστά ταυτοχρόνως τη σχιζοφρένεια της ύπαρξής μας. Ενώ δεν έχω καμιά πίστη σε Θεό, πιστεύω από την άλλη μεριά σε μία και μοναδική μεταφυσική: στο να θέτεις το ερώτημα τού πώς βρεθήκαμε εδώ, όντας εκ παραλλήλου πεπεισμένος πως δεν πρόκειται να πάρεις ποτέ την παραμικρή απάντηση».

Μιλώντας για τον χρόνο, είναι προφανώς αδύνατον να παραμερίσουμε ή να αγνοήσουμε το παρελθόν: «Το παρελθόν είναι μια θεραπεία που έχει φτιάξει ο ίδιος ο χρόνος. Ο άνθρωπος με το θαυμαστό μυαλό του έχει επινοήσει μύθους που τον βοηθούν να επιβιώσει. Το παρελθόν είναι η ελπίδα. Αφού προλάβαμε να δημιουργήσουμε τόσα κατά την πεπερασμένη διάρκειά του, έχουμε άλλα τόσα να δημιουργήσουμε για το μέλλον. Μέχρι να καταλήξουμε σε ένα μεγαλύτερο ποτάμι για τον ρου του οποίου δεν γνωρίζουμε παρά ελάχιστα».

Και η γλώσσα; Τι ρόλο παίζει η γλώσσα στην ποίηση ανεξαρτήτως του χρόνου; «Η ελληνική γλώσσα θα γίνει σε λίγο καρέτα-καρέτα. Και δεν πρόκειται μόνο για τα ελληνικά. Και τα αγγλικά, που κυριαρχούν στις ημέρες μας απολύτως, κινδυνεύουν να μετατραπούν, ακριβώς λόγω της κυριαρχίας τους, σε κατσαβίδι, σε ένα εργαλείο που τα καταστρέφει σταδιακά. Κι ύστερα είναι και η αντιλογοτεχνική εποχή μας, που διοχετεύει τα πάντα σε εικόνες, που διαλύει τη δομή και τη σύνθεση της γλώσσας. Μπορεί να διακατέχομαι από παλαιού τύπου γλωσσικές αντιλήψεις και συνήθειες, αλλά έχω αφιερώσει στη γλώσσα τη ζωή μου. Γιατί η ποίηση χωρίς τη γλώσσα είναι αδιανόητη. Κοιτάζεις ένα χάικου κι εκεί που αντιλαμβάνεσαι πως δεν περιέχει παρά ελάχιστη γλώσσα, συνειδητοποιείς πως αποτελεί μιαν ολόκληρη μελέτη για μία και μόνο λέξη. Γιατί αν όλα μετασχηματιστούν σε όραση και ακοή, τι θα απογίνουμε;»

Τι θα ακολουθήσει το «Άνθρωπος και χρόνος»; «Είναι ένα βιβλίο που σκέφτομαι να τιτλοφορήσω "Διάλογοι των αντιθέτων". Πράγματα αντίθετα, που θα διαλέγονται μεταξύ τους, επιτρέποντας στον αναγνώστη να δοκιμάσει τη δική του σύνθεση. Αντιθετικά ζεύγη όπως ποίηση-πρόζα, ποίηση-συμφέρον, πάθος-αδιαφορία, αυτοπεποίθηση-αλαζονεία, επανάληψη-δημιουργία ή ομορφιά-ασχήμια».

Φωτογραφία: NDP

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΘΕΡΙΝΑ ΣΙΝΕΜΑ 02 Ιουλ 2020 | 08:57

Οι ταινίες της εβδομάδας: Με θρυλικές επανεκδόσεις και μια ταινία γυρισμένη στην Ελλάδα

Στη "μάχη" μπήκαν από χθες και οι κλειστές κινηματογραφικές αίθουσες.

15 ΚΑΙ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 02 Ιουλ 2020 | 08:01

Με συναυλία για τον Θάνο Μικρούτσικο ανοίγει το Ηρώδειο στην μετά-κορονοϊό περίοδο

Για έναν συνθέτη που σφράγισε με το έργο του όχι μόνο τη μουσική σκηνή του τόπου μας.

ΠΡΟΣ ΑΠΟΛΥΣΗ 3.500 ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ 30 Ιουν 2020 | 18:23

Στον "αέρα" το διάσημο Cirque du Soleil λόγω κορονοϊού - Τι λέει Ελληνίδα εργαζόμενη [Βίντεο]

Το Cirque du Soleil, "πνίγεται" σε χρέος σχεδόν 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, σύμφωνα με πολλές αναφορές.

ΑΠΟ ΑΝΑΚΟΠΗ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 30 Ιουν 2020 | 16:27
ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 81 ΕΤΩΝ 30 Ιουν 2020 | 10:21

Πέθανε ο Ρίτσαρντ Γουέμπ, ο συγγραφέας του "Πρωτάρη"

Ο εκκεντρικός συγγραφέας παρά την επιτυχία του βιβλίου του, κέρδισε μόνο 20.000 δολάρια από τα δικαιώματα της ταινίας.

ΜΙΑ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ 30 Ιουν 2020 | 08:38

Κωνσταντίνος Ξενάκης: Ένας σημαντικός εικαστικός της διασποράς και τα έργα του στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου

Καλλιτέχνης με διεθνή παρουσία, ο Κωνσταντίνος Ξενάκης αυτο-καθορίζεται από ένα αίσθημα ευθύνης απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.

ΑΠΟ ΤΗΝ 1Η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 29 Ιουν 2020 | 20:53

Η Ελληνίδα Χριστιάνα Στεφάνου νέα διευθύντρια της Ακαδημίας Μπαλέτου της ξακουστής Κρατικής Όπερας Βιέννης

Διετέλεσε δευθύντρια μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής την περίοδο 2011-2012.

ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Η ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ 29 Ιουν 2020 | 16:31

Συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη με την Αννα Φόνσου για "το σπίτι του ηθοποιού"

Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε το έντονο ενδιαφέρον του για την βιωσιμότητα του έργου που επιτελείται στο Σπίτι του Ηθοποιού

ΤΟ ΛΕΥΚΩΜΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΦΩΤΗΣ ΑΠΕΡΓΗΣ 29 Ιουν 2020 | 14:28

Επίδαυρος: Η Αλίκη, ο Κουν, ο Μινωτής... - Η ιστορία της Επιδαύρου μέσα από την περίφημη ταβέρνα του "Λεωνίδα"

Ένα νέο λεύκωμα αφιερωμένο σε 60 χρόνια ζωής των καλλιτεχνών στην Επίδαυρο.

ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΙΚΗ PERFORMANCE 26 Ιουν 2020 | 23:15

"Εν κινήσει": Το Calderone πάει Πολυμήχανο - Έκθεση φωτογραφίας στην Αργυρούπολη

Το Σάββατο 4 Ιουλίου σάς προσκαλεί σε μια βόλτα στην Αργυρούπολη (Φλέμινγκ 58, Πλατεία Ανεξαρτησίας)

21-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 25 Ιουν 2020 | 10:33

Με 21 ελληνικές και ξένες παραγωγές το φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας

Στην μνήμη του Θάνου Μικρούτσικου που το οραματίστηκε.

ΑΠΟ ΑΝΤΟΝΙΟΝΙ ΜΕΧΡΙ ΠΟΥΑΡΟ 25 Ιουν 2020 | 08:41

Οι νέες ταινίες στα θερινά σινεμά: Κλασικά αριστουργήματα και κωμωδίες

Με δέκα ταινίες, έξι νέες και τέσσερις επανεκδόσεις.

ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ-ΣΥΜΒΟΛΟ 24 Ιουν 2020 | 18:08

Αλλάζει ο φωτισμός της Ακρόπολης - Μέχρι τον Αύγουστο και ο ανελκυστήρτας, λέει η Λίνα Μενδώνη

"Θεωρώ ότι από 1ης Ιουλίου που θα ανοίξει περισσότερο ο τουρισμός, θα αυξηθεί και η επισκεψιμότητα", δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού.