«Πνιγμονή»: Η βουβή απελπισία των γυναικών στη σύγχρονη Τουρκία

Οκτώ γυναίκες σε μία διαφορετική «ανάγνωση» του αριστουργήματος του Λόρκα «Το σπίτι της Μπερνάντα Άλμπα» από τον σκηνοθέτη Δημήτρη Καρατζιά.

|
SHARE THIS
0
SHARES

Το δικαίωμα της γυναίκας στη ζωή καθορίζεται από το πόσο συμμορφώνεται με τον «κοινωνικό» της ρόλο. Οποιαδήποτε παρέκκλιση τιμωρείται με θάνατο.

Η παράσταση «Πνιγμονή» είναι ένα «φωτογραφικό ντοκουμέντο», με φόντο τη σκληρή ζωή και τη βουβή απελπισία των γυναικών στα ορεινά χωριά της ανατολικής Τουρκίας, όπου η ηθική είναι συνδεδεμένη με το αίμα και τον θάνατο και το περιβάλλον, οι φυλετικοί και οικογενειακοί κανόνες ορίζουν την καθημερινή ζωή, τη συμπεριφορά και τη μοίρα αυτών των γυναικών.

Από την Ισπανία του 1936 στην ανατολική Τουρκία του 2013

Σε πολλές περιπτώσεις οι δολοφονίες δεν καταγράφονται, καθώς αρκετές γυναίκες υποχρεώνονται από τους συγγενείς τους να καταπιούν ποντικοφάρμακο ή να αυτοπυρποληθούν και έτσι τα εγκλήματα θεωρούνται αυτοκτονίες.

Από το Σάββατο 10 Ιανουαρίου και μέχρι το Πάσχα (5 Απριλίου), συνεχίζονται στον πολυχώρο Vault, οι παραστάσεις του θεατρικού έργου «Πνιγμονή», μια εκδοχή του σπιτιού της Μπερνάρντα Άλμπα, σε διασκευή και σκηνοθεσία Δημήτρη Καρατζιά, μεταφέροντας το αριστούργημα του Federico García Lorca από την Ισπανία του 1936 στην Ανατολική Τουρκία του 2013, με αφορμή τα εγκλήματα τιμής, τον θρησκευτικό φανατισμό, τον πουριτανισμό της κοινωνίας και την απάνθρωπη καταπίεση των γυναικών στις μουσουλμανικές χώρες.

Στον ρόλο της Χαντισέ Άλντα / Μπερνάρντα Άλμπα η Αθηνά Τσιλύρα. 

Από το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» στην «Πνιγμονή»

Το κύκνειο άσμα του Ισπανού ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα (1898 – 1936), το θεατρικό έργο «Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» (1936), αποτελεί μια τραγωδία για τη γυναίκα σε κάθε σημείο της γης. Η δράση εκπροσωπεί τη μάχη δύο αντιθετικών δυνάμεων, τη συντήρηση ενός ασφυκτικού ηθικού κώδικα και την απελευθέρωση των ζωτικών ανθρώπινων ορμών.

Γυναίκες στα όρια της ανθρώπινης αντοχής

Η σεξουαλική καταπίεση, οι ανεκπλήρωτοι έρωτες, η επιρροή των ανδρών στις γυναίκες, ο πουριτανισμός της επαρχίας, ο ρόλος της γυναίκας σε μια πατριαρχική κοινωνία, ο θρησκευτικός φανατισμός, η κοινωνική ανισότητα, η ενδοοικογενειακή βία, ο εγωισμός, η προδοσία, η ανθρώπινη σκληρότητα, η τρέλα, η συναισθηματική αναπηρία, η ανάγκη για επικοινωνίας, το ένστικτο της επιβίωσης, η εκμηδένιση της αξιοπρέπειας, τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, οι τύψεις, η φρίκη, ο παραλογισμός της εξουσίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι μερικά από τα φλέγοντα θέματα που θίγονται στην Πνιγμονή.

 

Εγκλήματα τιμής

  • Το 40% και πλέον του γυναικείου πληθυσμού της Τουρκίας είναι θύμα τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του «σκληρής βίας», συνήθως άγριο ξύλο, πλήγματα με μαχαίρι, πυρωμένο σίδερο κλπ. από μέρους στενών συγγενών. Στοιχεία τα οποία έδωσε η αστυνομία και η χωροφυλακή και τα οποία αφορούν αποκλειστικά περιπτώσεις που καταγγέλθηκαν στις Αρχές αναφέρουν συγκεκριμένα 48.264 πράξεις ωμής βίας κατά «γυναικών της οικογένειας» το 2008 αλλά σχεδόν διπλάσιες, 80.398, το 2011.
  • 200 και πλέον εγκλήματα τιμής διαπράττονται κάθε χρόνο στην Τουρκία, τα περισσότερα στις ανατολικές επαρχίες Μπατμάν, Ντιγιαρμπακίρ και Μαρτίν
  • Εγκλήματα τιμής δεν διαπράττονται φυσικά μόνο στην Τουρκία αλλά και σε άλλες μουσουλμανικές χώρες (Αίγυπτος, Ιορδανία, Λίβανος, Μαρόκο, Πακιστάν, Συρία, Υεμένη...) καθώς και σε δυτικές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία...) στις κοινότητες των μεταναστών
  • Οι δολοφονίες, όπου τα θύματα είναι γυναίκες αυξήθηκαν στην Τουρκία κατά 1.400% μεταξύ 2002 και 2009.
  • Το 2011, 257 γυναίκες δολοφονήθηκαν και 220 τραυματίστηκαν από τους συζύγους ή άτομα που συζούσαν.
  • Κατά τους πρώτους 6 μήνες του 2012, σχεδόν 100 γυναίκες έχουν σκοτωθεί. 
  • Τα τελευταία 8 χρόνια ο αριθμός των Τουρκάλων που σκοτώθηκαν, ανήλθε στις 5.000.
  • 5.000 υπολογίζουν τον αριθμό των γυναικών που πέφτουν θύματα εγκλημάτων τιμής κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον κόσμο, σύμφωνα με το Ταμείο Πληθυσμού του ΟΗΕ, όμως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και οι ομάδες γυναικών στη Μέση Ανατολή και την ΝΑ Ασία θεωρούν πως ο αριθμός των θυμάτων ξεπερνάει τα 20.000 ετησίως. Σε πολλές περιπτώσεις οι δολοφονίες δεν καταγράφονται, καθώς αρκετές γυναίκες υποχρεώνονται από τους συγγενείς τους να καταπιούν ποντικοφάρμακο ή να αυτοπυρποληθούν και έτσι τα εγκλήματα θεωρούνται αυτοκτονίες.

Πνιγμονή (ασφυξία)

Πνιγμονή (ετυμολογία λέξης: η ασφυξία που προκαλείται από απόφραξη των αναπνευστικών οδών λόγω στραγγαλισμού, πνιγμού ή άλλης αιτίας)

Καλοκαίρι 2013, σ' ένα άγονο χωριό της Ανατολικής Τουρκίας... Υποταγμένη στις αυστηρές αρχές του Ισλάμ και την άκαμπτη ηθική ενός τόπου που υπαγορεύουν την κοινωνική θέση της γυναίκας σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, η Χαντισέ Άλντα, μετά τον θάνατο του άνδρα της, επιβάλλει στις πέντε κόρες της, Νουράν, Φαντιμά, Αίσα, Γιαγκμούρ και Νάσμα πολύχρονο κατ' οίκον εγκλεισμό λόγω πένθους.

 

Η αυταρχική μάνα έχοντας στερηθεί τον έρωτα και εγκλωβισμένη σε ένα τόπο που μισεί, αρνείται να παντρέψει τις κόρες της με κάποιον από τους συγχωριανούς της, θεωρώντας τους υπαίτιους για τον άδικο λιθοβολισμό των δύο αδερφάδων της.

Στο σπίτι ζουν επίσης η Ουλβιγιέ, η οικονόμος, κι η Ζαφίρα, μητέρα της Χαντισέ. Στον νόμο που επιβάλει η Χαντισέ μόνο η μεγαλύτερη και η μικρότερη γυναίκα τολμούν φανερά να αντιτεθούν.

Η Ζαφίρα με όπλο την τρέλα της φωνάζει δυνατά όλα εκείνα που και οι κόρες επιθυμούν, αλλά αποσιωπούν, ενώ η Νάσμα παραδίδεται στις ορμές της.

Η Νουράν, η μεγαλύτερη κόρη της Χαντισέ από τον πρώτο της γάμο, κληρονομεί την περιουσία του πατέρα της κι έτσι προσελκύει το ενδιαφέρον ενός μνηστήρα, του Καρίμ Αμέρ. Τον Καρίμ όμως ποθούν κι η Νάσμα, η μικρότερη κόρη, που αρνείται να υποταχθεί στις απαιτήσεις της μητέρα της και συνάπτει παράνομη ερωτική σχέση μαζί του, αλλά κι η Γιαγκμούρ, που τη ζηλεύει για κάτι που η ίδια δεν μπορεί να αποκτήσει. Ανάμεσα στις κόρες αναπτύσσονται σχέσεις ακραίου ανταγωνισμού, που επειδή αδυνατούν να εναντιωθούν στους περιορισμούς της τυραννικής μητέρας, αλληλοσπαράζονται με ανταγωνισμούς, λογομαχίες, κατηγορίες και φαρμακερά υπονοούμενα. Η ζήλια της Γιαγκμούρ θα οδηγήσει στο τραγικό τέλος του έργου και στη διατήρηση του πένθους στο σπίτι.

Ταυτότητα παράστασης

Κειμένο - σκηνοθεσία: Δημήτρης Καρατζιάς

Βοηθός σκηνοθέτη: Δήμητρα Κολλά

Πρωτότυπη Μουσική σύνθεση: Μάνος Αντωνιάδης

Σκηνικά/ Επιμέλεια κοστουμιών: Σίμος Παπαναστασόπουλος

Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας

Επιμέλεια κίνησης: Βιβή Ρωμανά

Διανομή

Αθηνά Τσιλύρα (Χαντισέ Άλντα / Μπερνάρντα Άλμπα)

Γιάννα Σταυράκη (Ζαφίρα / Μαρία Χοσέφα)

Θεοδώρα Σιάρκου(Ουλβιγιέ / Πόνθια)

Κική Μαυρίδου (Νουράν / Αγγούστιας)

Ανδρομάχη Μαρκοπούλου (Φαντιμά / Μαγκνταλένα)

Νίκη Αναστασίου (Αΐσα / Αμέλια)

Ειρήνη Σταματίου (Γιαγκμούρ / Μαρτύριο)

Μελισσάνθη Μάχουτ (Νάσμα / Αντέλα)

info: Πολυχώρος Vault, Μελενίκου 26, Γκάζι, Βοτανικός. Πλησιέστερος σταθμός μετρό: Κεραμεικός (8’ περίπου με τα πόδια). Τηλέφωνα: 213 0356472 / 6945 993870 (για τηλεφωνικές κρατήσεις 11:00 – 14:00 και 17:00 -21:00). Γενική είσοδος: 15 ευρώ. Μειωμένο: 10 ευρώ (Φοιτητές/ Μαθητές / Σπουδαστές/ Κάτοχοι Κάρτας Πολυτέκνων (ΑΣΠΕ)/ ΑμΕΑ/ Ανέργων: 05 (Κάτοχοι Κάρτας Ανεργίας (ΟΑΕΔ). Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Σάββατο 21:00, Κυριακή 18:00. Διάρκεια παράστασης: 90 λεπτά

Οι φωτογραφίες είναι από την φωτογράφιση με consept: A Visual Presentation Project for the Theatrical Play - Pnigmoni by Surehuinel Georgina Staikou Gigi and Ειρήνη Σταματίου και εκτίθενται όλη τη θεατρική σεζόν στον Πολυχώρο Vault

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook