Πως ήταν η Αθήνα 100 χρόνια πριν; Με το φακό των Γάλλων στρατιωτών

Η Γαλλική Σχολή Αθηνών διοργανώνει σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138), έκθεση αφιερωμένη στην Αθήνα του 1917 με σπάνιο οπτικό υλικό

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Πως ήταν η Αθήνα 100 χρόνια πριν; Με το φακό των Γάλλων στρατιωτών

1915. Παρά την αρχική ουδετερότητα της Ελλάδας στον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, γαλλοαγγλικά στρατεύματα της Αντάντ (Entente) είχαν αποβιβαστεί στην Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο του 1915 και είχαν συγκροτήσει την Στρατιά της Ανατολής. Βρισκόμαστε στην αρχή του «Εθνικού Διχασμού».

Πως ήταν η Αθήνα 100 χρόνια πριν; Με το φακό των Γάλλων στρατιωτών
Πλανόδιος πωλητής σταφυλιών, οδός Καραϊσκάκη, Ψυρή

Η Ελλάδα σύντομα θα διαιρεθεί και επισήμως στην Κυβέρνηση των Αθηνών υπό τον βασιλιά Κωνσταντίνο και στην Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ένθερμο υποστηρικτή των Συμμάχων. Ο «Εθνικός Διχασμός» κορυφώθηκε το 1916, με τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν οι Σύμμαχοι στην «Παλαιά Ελλάδα» προκειμένου να υποχωρήσει ο Κωνσταντίνος, καθώς και με την σύγκρουση μεταξύ των Συμμάχων και μονάδων του τακτικού στρατού και παραστρατιωτικών οργανώσεων. Η σύγκρουση αυτή έμεινε γνωστή ως «Τα Νοεμβριανά».

Μεγάλη Παρασκευή. Νεαρό αγόρι στην απόληξη της οδού Λυκαβηττού
Μεγάλη Παρασκευή. Νεαρό αγόρι στην απόληξη της οδού Λυκαβηττού

Γάλλοι στρατιωτικοί φωτογράφοι δρούσαν στην Ελλάδα ήδη από το 1915. Με την εξαίρεση των «Νοεμβριανών», το επίκεντρο των στρατιωτικών εξελίξεων βρισκόταν στην βόρεια Ελλάδα. Ωστόσο, στην διάρκεια του 1917, η Φωτογραφική Υπηρεσία της Στρατιάς της Ανατολής πραγματοποίησε τις περισσότερες φωτογραφικές λήψεις της στην Αθήνα. Είναι ενδεικτικό ότι -σύμφωνα με τα αρχεία της Médiathèque de l’Architecture et du Patrimoine- για το έτος 1917, υπάρχουν 505 φωτογραφίες από την Αθήνα, και μόλις 149 από την Θεσσαλονίκη. Το 1917 ήταν εξάλλου μια μεταβατική και κομβική χρονιά για την Ελλάδα: ύστερα από έντονες εσωτερικές πολιτικές και διπλωματικές ζυμώσεις, τον Ιούνιο του 1917, οι Σύμμαχοι της Αντάντ συνόδευσαν τον Βενιζέλο στην Αθήνα, απέπεμψαν τον Κωνσταντίνο και η χώρα εισήλθε στον πόλεμο.

Πωλητές υποδημάτων, οδός Πανδρόσου. Στο βάθος το τζαμί Δισδαράκη
Πωλητές υποδημάτων, οδός Πανδρόσου. Στο βάθος το τζαμί Δισδαράκη

Πρόκειται για σπάνιες πτυχές και εικόνες της πόλης, οι οποίες έχουν με την πάροδο του χρόνου λησμονηθεί ή χαθεί. Ανακαλύπτει κανείς συνοικίες που εξαφανίστηκαν λόγω πολεοδομικών αλλαγών ή και αρχαιολογικών ανασκαφών, το τοπίο πριν από την εντατική αστικοποίηση και πολεοδόμηση που θα ακολουθήσει λόγω της άφιξης των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής, ένα αρχιτεκτονικό σύνολο, στο οποίο δεσπόζει ακόμη ο νεοκλασικισμός, πριν από το μπετόν ή και την έντονη στροφή προς το Βυζάντιο.

Άποψη της οδού Φλέσσα προς την οδό Αδριανού. Στο βάθος ο Λυκαβηττός
Άποψη της οδού Φλέσσα προς την οδό Αδριανού. Στο βάθος ο Λυκαβηττός

Η φωτογραφική ματιά των Γάλλων στρατιωτών επικεντρώθηκε, ευνόητα, και στον ανθρώπινο παράγοντα. Σκηνές του δρόμου προβάλλουν την –ενίοτε δραματική– ζώσα πραγματικότητα έχοντας ως «σκηνικό βάθους» τυχαίες απόψεις του αστικού τοπίου, τόσο στο κέντρο της πόλης όσο και σε όμορες προς αυτό γειτονιές.

Κοπάδι ζώων μπροστά από τον ναό του Ηφαίστου
Κοπάδι ζώων μπροστά από τον ναό του Ηφαίστου

Οι φωτογραφίες της έκθεσης αποτελούν έργο της Φωτογραφικής και Κινηματογραφικής υπηρεσίας του στρατού (Section photographique et cinématographique de l’armée, SPCA). Η υπηρεσία αυτή συστάθηκε τον Ιανουάριο του 1917 με την συγχώνευση της Φωτογραφικής Υπηρεσίας Στρατού (Section photographique de l’armée, SPA) και της Κινηματογραφικής Υπηρεσίας Στρατού (Section cinématographique de l’armée, SCA), ενώ, συγχρόνως, οι στρατιωτικές αρχές επέβαλαν ότι οι φωτογράφοι να είναι υποχρεωτικά στρατιώτες. Στόχος της υπηρεσίας ήταν να αντιταχθεί στην γερμανική προπαγάνδα πολέμου και να καταρτίσει ένα αρχείο για τον ιστορικό του μέλλοντος.

Νεαρή κοπέλα στα Αναφιώτικα
Νεαρή κοπέλα στα Αναφιώτικα

Η έκθεση, στο μουσείο Μπενάκη, βλέπει την Αθήνα του 1917 μέσα από την ματιά και τις αναζητήσεις αυτών των ξένων στρατιωτών και προσπαθεί να εντοπίσει και να αναδείξει τα σημεία εκείνα που τους κέντρισαν το ενδιαφέρον και αποτέλεσαν βασική πηγή έμπνευσης.

Το σπάνιο οπτικό υλικό προέρχεται από την φωτογραφική υπηρεσία του συμμαχικού εκστρατευτικού σώματος, το οποίο έδρασε στα Βαλκάνια κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και είναι γνωστό ως «Στρατιά της Ανατολής».

Στρατοπέδευση στο ιερό του Διονύσου
Στρατοπέδευση στο ιερό του Διονύσου

Μαγειρεύοντας με θέα την Ακρόπολη, λόφος των Μουσών
Μαγειρεύοντας με θέα την Ακρόπολη, λόφος των Μουσών

Φρουρά στον Ναό της Αθηνάς Νίκης
Φρουρά στον Ναό της Αθηνάς Νίκης

Απισχνασμένο αγώγι, οδός Διδότου, από την Ασκληπιού προς την Ζωοδόχου Πηγής
Απισχνασμένο αγώγι, οδός Διδότου, από την Ασκληπιού προς την Ζωοδόχου Πηγής

Η Ακρόπολη από το ανατολικό άκρο της Πνύκας
Η Ακρόπολη από το ανατολικό άκρο της Πνύκας

Το εσωτερικό της βιβλιοθήκης του Αδριανού
Το εσωτερικό της βιβλιοθήκης του Αδριανού

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΘΑ ΔΟΘΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ 19 Ιαν 2021 | 19:04

Έρχεται το φθινόπωρο ο νέος Αστερίξ: Παγκόσμια κυκλοφορία στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου 5 εκατ. αντίτυπα

Το νέο κόμικ θα κυκλοφορήσει παγκοσμίως στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου πέντε εκατομμύρια αντίτυπα

"Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ", ΤΟ ΝΕΟ ΣΗΡΙΑΛ ΤOΥ ΜEGA 19 Ιαν 2021 | 16:31

Δυναμικό comeback της Άντζελας Γκερέκου στην υποκριτική και την τηλεόραση - Μαζί της και η Λυδία Κονιόρδου

Η μεγάλη επιστροφή στα τηλεοπτικά πλατό μετά από πολλά χρόνια για την Άντζελα Γκερέκου

ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ 19 Ιαν 2021 | 16:24

Πέθανε η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου έδινε μάχη με τον καρκίνο.

ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ 18 Ιαν 2021 | 21:13

Θλίψη: Έφυγε από τη ζωή η ηθοποιός Πόπη Κόντου

Πέθανε στην ηλικία των 94 η ηθοποιός Πόπη Κόντου

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 18 Ιαν 2021 | 16:14

Μία ανυπότακτη ιστορία στα χρόνια της πανδημίας

Η Μαρία Αποστόλου κυκλοφορεί το πρώτο της βιβλίο και γράφει για την ανυπότακτη ιστορία. Πως η ποίηση δίνει μία άλλη εικόνα της εποχής της πανδημίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 82 ΕΤΩΝ 17 Ιαν 2021 | 12:52

Πέθανε ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης

Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης, σκορπώντας θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 16 Ιαν 2021 | 10:46

Βασίλης Αλεξάκης: Ο σπουδαίος συγγραφέας που έζησε ανάμεσα σε δύο γλώσσες - Τι έλεγε ο ίδιος

"Αναγκάστηκα σε όλη τη συγγραφική μου πορεία να χρησιμοποιήσω δύο γλώσσες με την επίγνωση ότι κάθε αντικείμενο είχε για μένα δύο ονόματα" τόνισε σε συνέντευξή του.

23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΣΤΙΣ 20:30 15 Ιαν 2021 | 16:21

O Γυάλινος Κόσμος του Τενεσί Ουίλιαμς: Live streaming ζωντανά από τη Σκηνή "Νίκος Κούρκουλος" του Εθνικού Θεάτρου

Ίσως το αντιπροσωπευτικότερο έργο του συγγραφέα που με τη δραματουργία του σημάδεψε τη μεταπολεμική Αμερική

ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗ ΣΤΕΓΗ 15 Ιαν 2021 | 11:09

"Εγκάρσιος Προσανατολισμός": Η νέα παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου [εικόνες]

Το νέο έργο του διεθνούς Έλληνα χορογράφου, Δ. Παπαϊωάννου, μας προσανατολίζει προς μια πηγή φωτός, δίνοντάς μας το έναυσμα να ισορροπήσουμε για να μη χαθούμε

ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ 15 Ιαν 2021 | 11:01

Ανοίγει τις πόρτες της η εμβληματική "Μεγάλη λέσχη" - Το εντυπωσιακό κτίριο της Καβάλας

Ένα από τα σημαντικότερα έργα αποκατάστασης, συντήρησης και ανακαίνισης ενός κτιρίου με ιστορία πάνω από έναν αιώνα στην Καβάλα

ΕΦΥΓΕ Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 12 Ιαν 2021 | 20:57

Βασίλης Αλεξάκης: Η συγκλονιστική ανάρτηση του γιου του - "Ο διασώστης του ΕΚΑΒ έκλαιγε για τον πατέρα μου"

Ο Βασίλης Αλεξάκης άφησε τη τελευταία του πνοή χθες σε ηλικία 77 ετών προκαλώντας θλίψη στους ανθρώπους των γραμμάτων.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 77 ΕΤΩΝ 11 Ιαν 2021 | 19:23

Θλίψη: Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Ο Βασίλης Αλεξάκης έζησε πάνω από 40 χρόνια στο Παρίσι και εργάστηκε ως συγγραφέας, αλλά και ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα Le Monde

ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ 11 Ιαν 2021 | 18:11

Δωρεάν WiFi σε 25 μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας - Αναλυτικά η λίστα

Οι επισκέπτες θα μπορούν μέσω του WiFi να αναζητούν πληροφορίες για τα μνημεία και να μοιράζονται την εμπειρία τους στα κοινωνικά δίκτυα.