Σε πανελλήνια πρώτη οι Βάκχαι του Ξενάκη στην Λυρική Σκηνή στις 11 και 12/7

Το έργο - πρόκληση υψηλών μουσικών και φωνητικών απαιτήσεων, το οποίο ανέβηκε μόνο μία φορά το 1993 στο Λονδίνο και δεν ηχογραφήθηκε ποτέ

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Σε πανελλήνια πρώτη οι Βάκχαι του Ξενάκη στην Λυρική Σκηνή στις 11 και 12/7

Το σπάνιο έργο Βάκχαι του σπουδαίου Ιάννη Ξενάκη παρουσιάζεται σε πανελλήνια πρώτη με τη μορφή παράστασης στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος για δύο μόνο παραστάσεις στις 11 και 12 Ιουλίου 2018, στο πλαίσιο του κύκλου Ημέρες Μουσικού Θεάτρου. Πρόκειται για ένα έργο-πρόκληση υψηλών μουσικών και φωνητικών απαιτήσεων, το οποίο ανέβηκε μόνο μία φορά το 1993 στο Λονδίνο και δεν ηχογραφήθηκε ποτέ. Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο Νίκος Βασίλειου, ενώ η σκηνοθεσία είναι του Γιάννου Περλέγκα.

Ένας ερμηνευτικός άθλος, οι Βάκχαι του Ιάννη Ξενάκη αποτελούν σκηνική μουσική για δεκαεξαμελή γυναικεία χορωδία, έναν βαρύτονο που ερμηνεύει τον ρόλο του Διόνυσου και μια εννεαμελή ορχήστρα, αποτελούμενη αποκλειστικά από πνευστά και κρουστά όργανα. Συμμετέχει το εξαιρετικό μουσικό σύνολο ARTéfacts ensemble και η Χορωδία της ΕΡΤ.

Σε πανελλήνια πρώτη οι Βάκχαι του Ξενάκη στην Λυρική Σκηνή στις 11 και 12/7
Βάκχαι. Φωτογραφία γεράσιμος Δομένικος

Ιάννης Ξενάκης

«Το ζήτημά μου δεν είναι να προκαλέσω τον ακροατή, αλλά τον ίδιο τον εαυτό μου. Αυτό είναι το πιο δύσκολο πράγμα, που πρέπει να κατανοήσει και να κάνει κάποιος, και όχι να άγεται και να απορροφάται από την επιτυχία του, από την πιθανή σκέψη της επιτυχίας ή του πλουτισμού από την επιτυχία της μουσικής που κάνει...»

Ο Ιάννης Ξενάκης συνέθεσε το 1993, κατόπιν παραγγελίας του Opera Factory του Λονδίνου, τις Βάκχες του Ευριπίδη. Μετά το ανέβασμα του 1993, το έργο δεν παρουσιάστηκε πουθενά, ούτε πήρε ποτέ τον δρόμο της ηχογράφησης. Πιθανόν επειδή η υγεία του συνθέτη ήταν ήδη επιβαρυμένη. Ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη σκηνική τύχη του συγκεκριμένου έργου είναι η τερατώδης δυσκολία της φωνητικής και μουσικής εκφοράς του ερασμιακού κειμένου που επιβάλλει ο συνθέτης στις γυναίκες χορωδούς των Βακχών. Ο υπερβατικός δημιουργός για άλλη μια φορά ζητάει από τους ερμηνευτές του το αδιανόητο: να εννοήσουν, μέσα από ένα τελείως αμοτιβικό μουσικό κείμενο στα ερασμιακά, με θανάσιμη κυριολεξία τον λόγο του Ευριπίδη. Σε έναν γλωσσικό κώδικα, δηλαδή, που δυσκολεύει απίστευτα τους ελληνόφωνους, πόσο μάλλον τους αγγλόφωνους τραγουδιστές! Επιπλέον επιβάλλει στους πνευστούς οργανοπαίκτες μια εξαντλητική διαδικασία: το μουσικό κείμενο των πνευστών αποτελείται από ατελείωτους κρατημένους φθόγγους (τενούτες), που, όσο μεγάλη κι αν είναι η αναπνευστική εκγύμναση των μουσικών, η απόδοση του έργου δεν παύει να αποτελεί για αυτούς μια οριακή βιολογική δοκιμασία.

Στην πρώτη πανελλήνια παρουσίαση των Βακχών στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ την μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου, ο οποίος για τις ανάγκες του έργου υποδύεται και τον ρόλο του Πενθέα.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάννος Περλέγκας, ένας από τους πιο ανήσυχους σκηνοθέτες της γενιάς του, με ιδιαίτερη ματιά και έντονο προσωπικό στίγμα. Η σκηνική απόπειρα του έργου Βάκχαι του Ιάννη Ξενάκη αποτέλεσε για τον ίδιο μεγάλη πρόκληση. «Από τη στιγμή που καλείσαι ως σκηνοθέτης να παρουσιάσεις μια παραστάσιμη φόρμα του έργου, κι όχι απλώς μια συναυλία, αρχίζεις και ψάχνεις πώς θα αποδώσεις σκηνικά τη βασική σύγκρουση του έργου, φυσικά μέσα από «ξενακικούς» όρους, κι όχι με τους λεκτικούς όρους του θεάτρου», σημειώνει ο Γιάννος Περλέγκας. «Οι Βάκχες ήταν το τελευταίο έργο για τον Ευριπίδη και ένα από τα τελευταία του Ξενάκη. Μια διπλή παρακαταθήκη, μια διπλή υπόμνηση της χαμένης πίστης».

Τα σκηνικά και κοστούμια της Λουκίας Χουλιάρα επιδιώκουν μια πρόσμειξη διαφορετικών αισθητικών υφών και εποχών με τελικό στόχο την αχρονικότητα, σταθερό στόχο επίσης του Ιάννη Ξενάκη.

Βάκχαι. Φωτογραφία γεράσιμος Δομένικος
Βάκχαι. Φωτογραφία γεράσιμος Δομένικος

Σκηνοθετικό σημείωμα

Προσπαθήσαμε να εικονοποιήσουμε τρεις κόσμους. Ο ένας κόσμος είναι αυτός της νέας θρησκείας: νέας όσο και παλιάς. Είναι ο κόσμος των δεκαέξι Βακχών και του Διόνυσου. Μια παλιά, ξεχασμένη πίστη, όπως κάθε πίστη που έχει εξοριστεί από τον ασπόνδυλο, σύγχρονο κόσμο μας και υπενθυμίζει την αδήριτη, αναπότρεπτη επιστροφή της. Ο δεύτερος κόσμος είναι ο κόσμος της Θήβας και του Πενθέα. Στην παράσταση ο κόσμος αυτός εκπροσωπείται από τους μουσικούς και τον ίδιο τον διευθυντή της ορχήστρας. Ο διευθυντής ορχήστρας είναι ο Πενθέας μας. Ένας Πενθέας που φιλοδοξεί να βάλει τάξη στο χάος, να χαλιναγωγήσει τα ένστικτα, τα δικά του, των μουσικών του και της χορωδίας του, και να επιβληθεί πάνω σε αυτό το τόσο σοφά οργανωμένο χάος του Ευριπίδη και του Ξενάκη. Είναι μεγάλη η χαρά μας που βρήκαμε στο πρόσωπο του Νίκου Βασιλείου έναν τόσο άξιο συνομιλητή και μοιραστήκαμε μαζί του τη χαρά της ορειβασίας αυτού του υπέροχα κι αβάσταχτα δύσκολου έργου. Με την έλευση του Διόνυσου, ο Πενθέας έχει να αντιμετωπίσει επί της ουσίας έναν δεύτερο μαέστρο. Οι Βάκχες μοιάζουν να υπακούν σε έναν δικό τους εσωτερικό μετρονόμο, διαφορετικό από αυτόν της ορχήστρας. Προσπαθήσαμε λοιπόν να δούμε την πάλη αυτών των δύο διευθυντών ορχήστρας, του Διόνυσου και του Πενθέα. Ο τρίτος κόσμος είναι καθαρά δικής μας επινόησης. Είναι δυο γυναίκες, δυο κορίτσια που θα μπορούσαμε να πούμε ότι συμβολίζουν τον κόσμο του ασυνείδητου, του ονείρου ή του εφιάλτη. Καθεμιά από αυτές είναι κοντά στους δύο πρωταγωνιστές, τον Διόνυσο και τον Πενθέα. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι οι μητέρες τους, η Σεμέλη και η Αγαύη αντίστοιχα. Ταυτοχρόνως, όμως, επιτελούν και άλλους ρόλους τους οποίους θέλουμε να αφήσουμε ανοιχτούς στην ανάγνωση του κοινού, χωρίς να τους προσδιορίσουμε φιλολογικά. Πάντως, η ανάγνωσή μας σημαδεύτηκε από την εξής διαπίστωση: οι Βάκχες αρχίζουν με έναν γιο να επιστρέφει στη γενέθλια πόλη του, υποστηρίζοντας πως η νεκρή μητέρα του για εκείνον είναι ακόμα ζωντανή, και τελειώνουν με μια μητέρα να κρατάει το κομμένο κεφάλι του νεκρού της γιου, που η ίδια σκότωσε, διαπιστώνοντας πως είναι οριστικά και αμετάκλητα νεκρός. Κατά τη διάρκεια του έργου, δύο αγόρια προσπαθούν να διαχειριστούν τον βίαιο αποχωρισμό τους από τη μητέρα τους.

Βάκχαι. Φωτογραφία γεράσιμος Δομένικος
Βάκχαι. Φωτογραφία γεράσιμος Δομένικος

Συντελεστές

Μουσική διεύθυνση (Πενθέας): Νίκος Βασιλείου

Σκηνοθεσία: Γιάννος Περλέγκας

Δραματουργία: Γιάννος Περλέγκας, Λουκία Χουλιάρα, Δήμητρα Ευθυμιοπούλου, Μάγδα Καυκούλα

Σκηνικά, κοστούμια: Λουκία Χουλιάρα

Κίνηση: Δήμητρα Ευθυμιοπούλου

Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος

Μουσική προετοιμασία: Νίκος Βασιλείου, Φρίξος Μόρτζος

Βαρύτονος (Διόνυσος): Αρκάδιος Ρακόπουλος

Περφόρμερ: Δήμητρα Ευθυμιοπούλου (Αγαύη), Μάγδα Καυκούλα (Σεμέλη)

Μουσικό σύνολο ARTéfacts ensemble (Θηβαίοι, ακόλουθοι του Πενθέα)
Ζαχαρίας Ταρπάγκος (πίκολο), Κώστας Γιοβάνης (όμποε), Ανδρέας Σπυρόπουλος (κόντρα φαγκότο), Μάνος Βεντούρας (κόρνο), Δημήτρης Γκόγκας (τρομπέτα), Σπύρος Βεργής (τρομπόνι), Κώστας Μποτίνης, Κώστας Σερεμέτης, Θοδωρής Βαζάκας (κρουστά)

Συμμετέχουν μέλη της Χορωδίας της ΕΡΤ (Ασιάτισσες, ακόλουθοι του Διονύσου)

Υψίφωνοι Σταυρούλα Γιαννακοπούλου, Πέννυ Δεληγιάννη, Μαρία Ζαβίτσα, Έλλη Μουχτάρη, Όλγα Μπαλωμένου, Λουντμίλα Μπονταρένκο, Μαρίνα Ρετσκάλοβα, Χέδερ Χέλιγκερ

Μεσόφωνοι Βάσω Καριώτη, Αμάντα Κριτσωτάκη, Σοφία Μάλαμα, Τζίνα Μαρκουλή, Σοφία Πετρίδη, Μαρία Τανάγια, Μάγδα Τζαβέλα, Κίτσα Τροχάνη.

Info:

Βάκχαι

11, 12 Ιουλίου 2018
Ώρα έναρξης: 20.30

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

www.nationalopera.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΣΚΗΝΙΚΟ 07 Αυγ 2020 | 10:44

Αποκάλυψη: Μετά από 50 χρόνια ο Πολ Μακάρτνεϊ αποκαλύπτει γιατί μήνυσε τους Beatles

Μίλησε σχετικά με τη διαβόητη διάλυση των Beatles το 1970 και την μυστηριώδη μήνυση που είχε καταθέσει.

ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΥΚΟΝΟΥ 05 Αυγ 2020 | 12:34

"Από τον κόσμο του Ομήρου. Τήνος και Κυκλάδες στη Μυκηναϊκή εποχή" - Μοναδική ματιά στον σπουδαίο πολιτισμό

150 αντικείμενα συγκεντρώνονται για πρώτη φορά και αποκαλύπτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του Μυκηναϊκού πολιτισμού στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων.

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ & ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ 2020 04 Αυγ 2020 | 20:18

Επίδαυρος: Οι "Όρνιθες" πετούν στο Αρχαίο Θέατρο το τριήμερο 7-8-9 Αυγούστου

Το ΚΘΒΕ παρουσιάζει τη διαχρονική κωμωδία του Αριστοφάνη στην Επίδαυρο

ΕΝΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΣΕ ΓΚΑΛΕΡΙ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ 04 Αυγ 2020 | 12:23

Επαναπατρίστηκε κλεμμένη εικόνα από την Ήπειρο, έργο του 19ου αιώνα

Η εικόνα είχε κλαπεί τον Σεπτέμβριο 2005 μαζί με άλλες έντεκα εικόνες.

ΣΕ ΝΕΟ ΧΩΡΟ ΦΥΛΑΞΗΣ ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΕΩΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 03 Αυγ 2020 | 19:00

Εκθαμβωτικά τα βασιλικά αυτοκίνητα στο Τατόι: Η συντήρηση, αποκατάσταση και μεταμόρφωσή τους [Εικόνες-Βίντεο]

Εντυπωσιάζουν τα αυτοκίνητα της τέως Βασιλικής οικογένειας με ηλικία από 55 έως 82 έτη

ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΙΣ ΚΑΝΝΕΣ 03 Αυγ 2020 | 08:25

Motorway 65: Η ελληνική ταινία που διεκδικεί τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών

Η ταινία της Εύης Καλογηροπούλου στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Καννών 2020

02 Αυγ 2020 | 20:29

Μάγεψε στη συναυλία στους Φιλίππους ο Σταύρος Ξαρχάκος - Τηρήθηκαν τα μέτρα από τους 1.000 θεατές [εικόνες,βίντεο]

Όλοι οι θεατές φορούσαν μάσκα, ενώ τηρήθηκαν και οι αποστάσεις των δύο μέτρων.

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 02 Αυγ 2020 | 11:57

"Στο Φως του Φεγγαριού": Αρβανιτάκη, Πασπαλά, Δάρρα τραγουδούν για την αυγουστιάτικη πανσέληνο

Μια μαγική βραδιά, κάτω από την αυγουστιάτικη πανσέληνο, θα χαρίσουν σε αρχαιολογικούς χώρους ανά την χώρα η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Φωτεινή Δάρρα και η Έλλη Πασπαλά - Όλο το πρόγραμμα

ΣΤΙΣ 4 ΚΑΙ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 01 Αυγ 2020 | 20:46

Με την όπερα "Η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα" επανέρχεται η Καμεράτα στο Φεστιβάλ Αθηνών

Η παράσταση θα παρουσιαστεί στα ιταλικά, με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού την Τρίτη 4 και την Τετάρτη 5 Αυγούστου.

ΟΙ ΦΕΤΙΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 01 Αυγ 2020 | 16:58

Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας: Συναυλίες δημοφιλών καλλιτεχνών και θεατρικές παραστάσεις - Όλο το πρόγραμμα

Αύριο Κυριακή 2 Αυγούστου το ενδιαφέρον στρέφεται στο έργο "Ριχάρδος Β’ - Το Ρέκβιεμ ενός Βασιλιά" του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ 01 Αυγ 2020 | 13:05

Επίδαυρος: Όλο το ελληνικό θέατρο χειροκρότησε την Βίκυ Σταυροπούλου στην "Λυσιστράτη" [εικόνες]

Στην παράσταση, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιώπουλου, συμμετέχουν πρωταγωνιστές του θεάτρου όπως η Βίκυ Βολιώτη, η Στεφανία Γουλιώτη, ο Νίκος Ψαρράς κ.α.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 76 ΕΤΩΝ 31 Ιουλ 2020 | 20:13

Άλαν Πάρκερ: Πέθανε ο σκηνοθέτης της ταινίας - σταθμός "Το εξπρές του Μεσονυχτίου" [Βίντεο]

Ο σκηνοθέτης, Άλαν Πάρκερ έβαλε την υπογραφή του σε ταινίες που έμειναν στην ιστορία της μεγάλης οθόνης

ΟΣΑ ΕΙΠΕ Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 31 Ιουλ 2020 | 13:32

Βικτόρια Χίσλοπ: Πολλά χρόνια νιώθω Ελληνίδα, τώρα είμαι και επίσημα

"Όταν έρχομαι στην Ελλάδα, νιώθω ότι φτάνω στο χωριό μου. Έτσι νιώθει η ψυχή μου", ειπε η Βικτόρια Χίσλοπ.