Σλίμαν: Η ταραχώδης ερωτική ιστορία του «ζεύγους της αρχαιολογίας"

Το φτωχό παιδί που δούλευε σε μπακάλικο έδωσε φωνή στους ελληνικούς μύθους φέρνοντας στο φως σπουδαία ευρήματα. Στη Σοφία βρήκε την Ελληνίδα που ονειρευόταν

sliman-i-taraxwdis-erwtiki-istoria-tou-zeugous-tis-arxaiologias
SHARE THIS
0
SHARES

Μπορεί οι νεότεροι ερευνητές και αρχαιολόγοι να άσκησαν δριμεία κριτική στον Σλίμαν για τις καταστροφικές μεθόδους ανασκαφής που χρησιμοποίησε για να φέρει στο φως την Τροία και τις Μυκήνες, αλλά σε ένα πράγμα συμφωνούν όλοι: Δημιούργησε μια μέθοδο που ούτε καν υπήρχε στην εποχή του και απέδειξε ότι η ανασκαφή είναι κάτι περισσότερο από κυνήγι θησαυρού. 

Ο Ερρίκος Σλίμαν που γεννήθηκε σαν σήμερα στις 6 Ιανουαρίου του 1822, ένα χρόνο μετά το ξέσπασμα της

 

Ελληνικής Επανάστασης, στο Νοϋμπούκοφ του Μεκλεμβούργου Σβερίν ήταν ένα φτωχόπαιδο που για να βοηθήσει την οικογένειά του δούλευε σε μπακάλικο. Σαν ναυτόπαιδο επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο με προορισμό την Βενεζουέλα. Το πλοίο ναυάγησε και Σλίμαν βρέθηκε στην Κύπρο, όπου κατάφερε με πολλές στερήσεις να βρει δουλειά σε έναν εμπορικό οίκο. Κατάφερε και μορφώθηκε και ξεκίνησε το μεγάλο του ταξίδι σε όλο τον κόσμο. Το 1848 ο Σλίμαν φθάνει στην Αγία Πετρούπολη ως αντιπρόσωπος εμπορικού γραφείου, όπου και αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα με δικό του εμπορικό οίκο, ο οποίος κατά το 1854 του απέδιδε ετήσιο εισόδημα 250.000 φράγκων.

Σλίμαν και Τροία
Σλίμαν και Τροία

Ο Σλίμαν μεγάλωσε θαυμάζοντας τους ήρωες και τις ιστορίες της Ελληνικής Μυθολογίας, ειδικά αυτές που αναφέρονταν στον Τρωικό Πόλεμο. Έτσι, σπούδασε στη Αγία Πετρούπολη αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα και το 1859 επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα. Το 1864 επανήλθε και αφού περιηγήθηκε διάφορα μέρη πέρασε στην Μικρά Ασία, φθάνοντας μέχρι την Ινδία, την Κίνα και την Ιαπωνία. Στη συνέχεια επέστρεψε στο Παρίσι, όπου και σπούδασε επί διετία αρχαιολογία.

 

Μια ιστορία πάθους ξεκινά από ένα συνοικέσιο

Το 1868 έρχεται για τρίτη φορά στην Ελλάδα. Βάζει αγγελία στην εφημερίδα προκειμένου να παντρευτεί. Ζητούσε μια γυναίκα «με ελληνοπρεπή εμφάνιση, μαύρα μαλλιά και ή το δυνατόν όμορφη και στοργική». Η εικόνα της Ελληνίδας, όπως την είχε εμπνευστεί από τα ομηρικά έπη και όπως την φαντάζονταν οι μορφωμένοι Γερμανοί συμπατριώτες του: μια μορφή ανταποκρινόμενη στο αρχαίο ελληνικό ιδεώδες, που θα είχε άριστες γνώσεις της αρχαίας ελληνικής, θα μπορούσε να απαγγείλει Όμηρο από το πρωτότυπο, αλλά κυρίως να ήταν Ελληνίς. «Ζητείται Ελληνίς» είχε γράψει στον θείο της Σοφίας Εγκαστρωμένου και εκείνος του έστειλε φωτογραφία της. Την ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά.

 

Η Σοφία ήταν αρσακειάδα  με άριστη γνώση της αρχαίας ελληνικής, από μεσοαστική οικογένεια, με καλή ανατροφή, όμορφο παρουσιαστικό, σεμνή και λιγομίλητη, κοπέλα από

 

σπίτι, όπως θα λέγαμε. Το μέλλον της προδιαγεγραμμένο, αφού είχε όλα τα προσόντα να δεχτεί ένα πετυχημένο συνοικέσιο και να ζήσει μια αξιοπρεπή και ήσυχη οικογενειακή ζωή ως τα βαθιά γεράματα. Ο γαμπρός ήταν πλούσιος αυτοδημιούργητος,  ολίγον ηλικιωμένος και αδιάφορος στην όψη, μικροκαμωμένος, κοντός, με ασυνήθιστα μεγάλο κεφάλι και αραιά μαλλιά, χωρισμένος και πατέρας τριών παιδιών, όμως με ψυχή ατρόμητη και με ακάματο πείσμα και ενθουσιασμό μικρού παιδιού. Γερμανός στην καταγωγή με αμερικανική υπηκοότητα, με αμφισβητούμενο πτυχίο αρχαιολόγου που απέκτησε τελευταία μάλλον χάρη στην βαρύνουσα οικονομική του επιφάνεια, με μια εμμονή για τον ελληνικό πολιτισμό και μια ασίγαστη λαχτάρα να ανακαλύψει τον τόπο που ενέπνευσε το έπος που βρισκόταν στο προσκέφαλό του από παιδί, το Ίλιον που περιέγραφε ο αγαπημένος του ποιητής Όμηρος στην Ιλιάδα. Ο Σλίμαν, μέγας λάτρης της γλωσσομάθειας (γνώριζε είκοσι γλώσσες!) και δάσκαλος απαιτητικός, της έκανε κανονικό μάθημα σε ό,τι συνέπαιρνε τον ίδιο, στις γλώσσες, την ιστορία, τη γεωγραφία, τα αρχαία ελληνικά, την αρχαιολογία.

 

Γυρίζουν όλο τον κόσμο. Οι μακρόχρονες απουσίες του ήταν ένα στοιχείο που θα χαρακτήριζε εφ’ όρου ζωής την συζυγική τους ζωή και για το οποίο εκείνη ποτέ δεν θα σταματούσε να παραπονιέται. Μένει μόνη σε ξενοδοχεία και πολυτελείς επαύλεις στις πιο μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και θέρετρα, για μεγάλα χρονικά διαστήματα, χωρίς να ξέρει πότε θα επιστρέψει ο σύζυγός της.

Οι γονείς της κατηγόρησαν τον Σλίμαν απερίφραστα πως τους είχε εξαπατήσει όλους. Η απάντηση του ίδιου στις κατηγορίες: «Εσείς πουλήσατε την κόρη σας σαν πραμάτεια!». Τότε η Σοφία, ανάμεσα σε «αγοραστή» και «πωλητή», αντικείμενο συναλλαγής και «θύμα» τους, παίρνει θέση. «Καλύτερα να πεθάνω, παρά να ζήσω στο πλευρό αυτού του άντρα» δηλώνει ενώπιον μαρτύρων. Ήταν μια φοβερή στιγμή και για τους δύο.  Ο Σλίμαν φεύγει εξοργισμένος για την Σαντορίνη. Το ταξίδι στο Αιγαίο του δίνει μεγάλη ευτυχία. Γίνεται ξανά ο περιηγητής που πάντα ήταν και που πάντα θα είναι. Ζει έντονα την Ελλάδα στις Κυκλάδες του φωτός.

 

Επόμενος σταθμός του η Μικρά Ασία.. Την τοποθεσία της Τροίας στον λόφο του Χισαρλίκ, την είχε μάθει από συνάδελφο αρχαιολόγο. Οι σημειώσεις στο ημερολόγιό του είναι ενθουσιώδεις. Ανακαλύπτει ένα αγγείο με «ανθρώπινη στάχτη» και πείθεται πως στα χέρια του κρατά την απόδειξη της ύπαρξης της ομηρικής πόλης. Η ανασκαφή ήταν δοκιμαστική. Όταν θα ξαναεπιστρέψει μερικούς μήνες αργότερα για την κανονική αυτή τη φορά ανασκαφή, δεν θα είναι μόνος. Θα είναι και η Σοφία μαζί του. Ο Σλίμαν έχει αρχίσει να την παίρνει στα σοβαρά. Οι δυό τους πρωταγωνιστούσαν σε μια ισότιμη μάχη των δύο φύλων, δύο ηλικιών, δύο νοοτροπιών, δύο πολιτισμών. Παρά τους ομηρικούς καβγάδες τους όμως, εκείνος εξακολουθεί να την θεωρεί αναπόσπαστο μέρος του βίου και του έργου του. Κι όταν έρχεται η μεγάλη ανακάλυψη, όταν οι σκαπάνες χτυπούν πάνω στον μυθικό θησαυρό του Πριάμου, εκείνη γίνεται η μούσα του.

 

Η Τροία υπάρχει! Ο Όμηρος είχε δίκιο! Η ανακάλυψη είναι συνταρακτική και μεταφέρεται αυτόματα σε όλο τον κόσμο. Δεν γνωρίζει ακόμα πως έχει πέσει έξω στην χρονολόγησή του κατά 1000 περίπου χρόνια. Η Τροία που ανακάλυψε είναι μια βασιλική έδρα κατοικημένη ήδη από το 2600-2400 π.Χ. και αντιστοιχεί από τα συνολικά εννέα στρώματα που έκρυβε ο λόφος του Χισαρλίκ, στη λεγόμενη Τροία ΙΙ. Η πόλη του Πριάμου βρισκόταν τρία μόνο μέτρα ψηλότερα, στο στρώμα Τροία VI και θα την ανακάλυπτε τελικά είκοσι χρόνια αργότερα ο συνεργάτης και διάδοχος του Σλήμαν στις ανασκαφές, Βλιλχελμ Νταίρπφελντ. Από τη λαχτάρα του να φτάσει στα κατώτερα στρώματα… την είχε προσπεράσει!

 

Η χρονιά εκείνη όμως, το έτος 1873, ήταν αναμφισβήτητα η

 

χρονιά του "Ζεύγους της Αρχαιολογίας". Μετά από αγώνα χρόνων, ο Ερρίκος Σλήμαν κατάφερε να φτάσει στον κολοφώνα της δόξας του. Είναι επιτέλους διάσημος. Το ίδιο και η Σοφία. Είναι η ώρα της φημισμένης φωτογραφίας. Η Ελληνίδα σύζυγος του διάσημου γερμανού αρχαιολόγου που ανακάλυψε την Τροία του Ομήρου, η «ομηρική» Ελληνίδα με το μελαγχολικό βλέμμα που αποθανατίζεται φορώντας τα βαριά στολίδια του «θησαυρού», τα βασιλικά χρυσαφικά στο στήθος και τον λαιμό, το διάδημα της «Ωραίας Ελένης» στα μαύρα της μαλλιά. Ο Σλίμαν μοιράζει ανά την υφήλιο αντίτυπα της φωτογραφίας της. Μαζί της είχε ανακαλύψει την Τροία, έκανε την ανακάλυψη που τον δόξασε παγκοσμίως.

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook