Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία

Ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο καθώς και το Ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα φέρνουν στο φως δύο πολυετείς συστηματικές ανασκαφές της Εφορίας Αρχαιοτήτων

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία

Ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο φέρνουν στο φως στην πεδιάδα της Σπάρτης οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται από το 2009 στο λόφο του Αγίου Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι Λακωνίας.

Ανευρέθησαν επίσης πολλές πινακίδες Γραμμικής Β’ Γραφής, της πρώτης δηλαδή καταγραφής της ελληνικής γλώσσας. Οι γραπτές αυτές μαρτυρίες συνιστούν το πολυτιμότερο εύρημα της ανασκαφής, που καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς εντάσσεται στη σφαίρα της πρωτοϊστορίας για τον ελληνικό χώρο, όπου τα γραπτά τεκμήρια είναι ελάχιστα.

Το χώρο της ανασκαφής επισκέφθηκε την περασμένη Παρασκευή η αν. Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού κυρία Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, όπως άλλωστε και μια δεύτερη σημαντική ανασκαφή που διεξάγεται στην ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης: αυτή του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα στο λόφο Αγίας Κυριακής στις Αμύκλες Λακωνίας.

Ανασκαφή Αγίου Βασιλείου

Οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται από το 2009 στο λόφο του Αγ. Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι Λακωνίας, φέρνουν στο φως ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στην πεδιάδα της Σπάρτης.

Με την εφαρμογή μεθόδων γεωφυσικής διασκόπησης έχουν εντοπιστεί θαμμένα οικοδομικά κατάλοιπα με σταθερό προσανατολισμό σε έκταση 35 τουλάχιστον στρεμμάτων.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία

Η αρχή της εγκατάστασης ανάγεται στην μεταβατική περίοδο από την Μεσοελλαδική στην Υστεροελλαδική-Μυκηναϊκή εποχή (17ος-16ος αι. π.Χ.), στην οποία χρονολογείται το νεκροταφείο κτιστών κιβωτιόσχημων τάφων και απλών λάκκων στην κορυφή του λόφου. Στην ίδια εποχή χρονολογείται και η πρώτη οικοδομική φάση της εγκατάστασης, η οποία, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, καταστράφηκε κατά την ΥΕ ΙΙΒ-ΙΙΙΑ1 περίοδο (τέλη 15ου-αρχές14ου αι. π.Χ), πιθανόν από πυρκαγιά. Μετά την πρώτη αυτή καταστροφή, ιδρύονται νέα ισχυρά και εκτεταμένα ανακτορικά κτήρια.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 2

Αυτά αναπτύσσονται περιμετρικά μιας μεγάλης κεντρικής αυλής, στις δύο πλευρές της οποίας (νότια και δυτική) έχει αποκαλυφθεί στοά επί πεσσοκιονοστοιχίας. Σε δωμάτιο του ορόφου της Δυτικής Στοάς φυλασσόταν ένα αρχείο του ανακτόρου, η ανασκαφή του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι ωμές πήλινες πινακίδες, στις οποίες ήσαν χαραγμένα τα κείμενα σε γραμμική Β γραφή, διατηρήθηκαν χάρη σε πυρκαγιά που επίσης κατέστρεψε τα νέα ανακτορικά κτήρια κατά την ΥΕ ΙΙΙ Α περίοδο (14ος αι. π.Χ.). Το αρχείο περιλαμβάνει πινακίδες όλων των γνωστών από τα άλλα ανακτορικά κέντρα τύπων, φυλλόσχημες και σελιδόσχημες, καθώς και ετικέτες και πήλινα σφραγίσματα. Στα κείμενα αναφέρονται παροχές αγαθών σε ιερό ή ιερά, ανδρικά και γυναικεία ονόματα, τοπωνύμια και ο τίτλοςάναξ στη γενική πτώση, άνακτος. Με λατρευτικές - θρησκευτικές πρακτικές συνδέεται ένα από τα κτήρια που ανασκάπτονται ανατολικά της αυλής, το Κτήριο Α. Η φωτιά έψησε και διατήρησε σε ικανό ύψος την ωμοπλινθοδομή και την πηλοκονία των εσωτερικών διαχωριστικών τοίχων του, στο οποίο έχουν μέχρι στιγμής ερευνηθεί δέκα δωμάτια.

Αυτά περιείχαν πολλά χαρακτηριστικά λατρευτικά αντικείμενα και σκεύη, όπως πήλινα ειδώλια βοοειδών και ελεφαντοστέινο ειδώλιο ανδρικής μορφής που κρατάει νεαρό μοσχαράκι ή ταύρο, μεγάλο πήλινο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου, λίθινη πρόχους με διπλό χείλος, δύο μεγάλοι τρίτωνες κ.α.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 3

Εκτός αυτών βρέθηκαν πολλά μικρά διακοσμητικά αντικείμενα καθώς και σφραγιδόλιθοι, αιγυπτιακοί σκαραβαίοι, κ.α. Σε ένα δωμάτιο φυλάσσονταν, πιθανόν τακτοποιημένα σε κιβώτιο από οργανικό υλικό, εικοσιένα χάλκινα ξίφη, ενώ κάτω από το δάπεδο ενός άλλου, βρέθηκε πυκνό στρώμα από οστά ζώων, αγγεία και πολύτιμα μικροαντικείμενα. Με το στρώμα αυτό είναι πιθανό να σχετίζονται τα υπολείμματα πυρών που εντοπίστηκαν σε ανοικτό χώρο ανατολικά του κτηρίου.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 4

Μια μεγάλη ποσότητα θραυσμάτων τοιχογραφιών με χαρακτηριστικά μυκηναϊκά θέματα που βρέθηκαν στην επίχωση ενός δεύτερου κτηρίου (Κτήριο Β) και σε χώρο απόθεσης απορριμμάτων σε αδόμητη περιοχή, τεκμηριώνει την ύπαρξη τοιχογραφικού διακόσμου στα ανακτορικά οικοδομήματα.

Η ανακτορική εγκατάσταση του Αγ. Βασιλείου μας παρέχει μια μοναδική δυνατότητα να διερευνήσουμε με τη χρήση των σύγχρονων μεθόδων ανασκαφής και ανάλυσης τη δημιουργία και εξέλιξη ενός μυκηναϊκού ανακτορικού κέντρου με στόχο την ανασύνθεση της πολιτικής, διοικητικής, οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της περιοχής. Παράλληλα εκτιμάται ότι θα προκύψουν νέα στοιχεία σχετικά με τη μυκηναϊκή θρησκεία και ζητήματα γλωσσολογίας και παλαιογραφίας.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 5

Το αρχαιολογικό ερευνητικό πρόγραμμα του Αγίου Βασιλείου εντάσσεται στα προγράμματα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας και πραγματοποιείται υπό τη διεύθυνση της επίτιμης διευθύντριας αρχ/των Λακωνίας Αδαμαντίας Βασιλογάμβρου με τη συμμετοχή πολυμελούς επιστημονικής ερευνητικής ομάδας.

Το Ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα

Η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την έναρξη του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος Αμυκλών καιολοκληρώνεται αυτό το μήνα υπό τη διεύθυνση του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Άγγελου Δεληβορριά, του κ. Σταύρου Βλίζου από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, και την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, αποκάλυψετη συνέχεια του περιβόλου κατά μήκος της δυτικής πλαγιάς του λόφου της Αγίας Κυριακής, όπου βρίσκεται το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα περίπου 5 χλμ. νοτίως της Σπάρτης.

Το σημαντικό αυτό εύρημα έρχεται να συμπληρώσει τα περισσότερο από ενθαρρυντικά πορίσματα των έως τώρα εργασιών. Σύμφωνα με τα πεπραγμένα της περιόδου 2009-2013, ολόκληρη η επιφάνεια του λόφου της Αγ. Κυριακής που σχετίζεται με τη λειτουργία και τα μνημεία του ιερού ερευνήθηκε διεξοδικά. Με τις έρευνες αυτές εντοπίστηκαν στην κορυφή του λόφου λείψανα του πρωτοελλαδικού-μεσοελλαδικού οικισμού και προσδιορίστηκε η πρώτη μνημειακή φάση του ιερού στα υστερογεωμετρικά χρόνια με την αποκάλυψη του παλαιότερου περιβόλου. Ταυτόχρονα, όμως, άλλαξαν τα δεδομένα της έρευνας που είχαν γίνει αποδεκτά έως την έναρξη των πρόσφατων εργασιών: Ο εντοπισμός της τάφρου θεμελίωσης του ναού, του λεγόμενου θρόνου του Απόλλωνα, δημιουργεί νέα δεδομένα σχετικά με τις διαστάσεις του οικοδομήματος, ενώ την εικόνα του αρχαϊκού ιερού συμπληρώνει βορειοδυτικά ένα μνημειακό πρόπυλο.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 6

Μαζί με τον εντοπισμό και την αποκάλυψη αυτής της εισόδου, κατά τις φετινές εργασίες ανατράπηκαν οι γνώσεις μας γιατη μορφή του περιβόλουπου έως σήμερα ήταν γνωστός ως πεταλόσχημη κατασκευή, καθώς αυτός διατρέχει ολόκληρη τη δυτική κλιτύ του λόφου σε συνολικό μήκος περίπου 50 μ. και, κατά τόπους, σε μέγιστο σωζόμενο ύψος 1,20 μ. Σε όλο του το μήκος το τείχος εδράζεται επάνω στο φυσικό πορώδη βράχο του λόφου ο οποίος έχει λαξευτεί δημιουργώντας δύο άνδηρα συνολικού πλάτους 2,50μ. Ανοικτά παραμένουν ακόμα τα ερωτήματα της περαιτέρω πορείας προς τη νότια πλευρά, καθώς και της σύνδεσής του με το γνωστό γωνιακό τμήμα του μνημειακού περιβόλου στο σημείο αυτό. Στο μεγαλύτερο τμήμα της πορείας του τείχους σώζεται η υποθεμελίωση από αδρούς λίθους μεγάλου μεγέθους και, ενίοτε, η εσωτερική τειχοδομία από μεγάλου μεγέθους επεξεργασμένους κροκαλοπαγείς λίθους, ασβεστόλιθους και πωρόλιθους σε σειρές.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 7

Η κατασκευή δεν μπορεί ακόμη να χρονολογηθεί με ασφάλεια αφού τόσο η στρωματογραφία όσο και τα κινητά ευρήματα είναι διαταραγμένα. Βέβαιο είναι, όμως, ότι το τείχος δέχθηκε επεμβάσεις στην εξωτερική του πλευρά κατά την ύστερη αρχαιότητα και τα πρωτοχριστιανικά χρόνια.

Όπως προκύπτει από την ανασκαφική έρευνα στο ΒΔ τμήμα του τείχους, κοντά στη μνημειακή είσοδο προς το ιερό, μια κατασκευή της ρωμαϊκής εποχής παραβίασε τμήμα του για τη δημιουργία μιας δεξαμενήςδιαστάσεων 4,00. Χ 4, 00μ.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 8

Στο οικοδόμημα αυτό, που σώζεται σε άριστη κατάσταση, το δάπεδο αποτελείται από τετράγωνες πήλινες πλάκες, ενώ την εσωτερική επιφάνεια των τοίχων καλύπτει υδραυλικό κονίαμα. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο χώρος αυτός και εξαιτίας ενός μοναδικού ευρήματος: Στο κέντρο και ακουμπισμένοστην επιφάνεια του δαπέδου βρέθηκε ένα ακέραιο δωρικό κιονόκρανο με υποτραχήλιο. Λόγω της ιδιαίτερης αυτής τυπολογίας μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα στο ναό του Απόλλωνα αφού συμπληρώνει ένα παρόμοιο στο αρχαιολογικό μουσείο της Σπάρτης που βρέθηκε μαζί με άλλα θραύσματα ίδιου τύπου σε παλαιότερες έρευνες στο ιερό.

Στο φως νέο μυκηναϊκό ανάκτορο στη Λακωνία - εικόνα 9

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΣΕ ΒΑΘΟΣ 20 ΜΕΤΡΩΝ 25 Σεπ 2020 | 10:30

Λακωνία: Εξουδετέρωσαν γερμανική νάρκη στο βυθό [βίντεο]

Κοινή επιχείρηση Λιμενικού και Αστυνομίας για την εξουδετέρωση της νάρκης που ήταν σε καλή κατάσταση.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ 17 Σεπ 2020 | 08:57

Φωτιά στην περιοχή Οίτυλο της Λακωνίας

Στο πύρινο μέτωπο επιχειρούν 21 πυροσβέστες με οκτώ οχήματα και ένα πεζοπόρο τμήμα.

ΣΤΗ ΛΑΚΩΝΙΑ 15 Σεπ 2020 | 10:24

Το νησάκι στην Πελοπόννησο που είναι... δίδυμο αδελφάκι της Κύπρου [βίντεο]

Υπάρχει ένα μικρό νησάκι στην Ελλάδα, το οποίο μοιάζει απίστευτα με την Κύπρο.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ 11 Σεπ 2020 | 17:20

Φωτιά σε Λακωνία και Ηλεία - Συναγερμός στην Πυροσβεστική

Μάχη της πυροσβεστικής και με εναέρια μέσα για να περιορίσει τις φωτιές σε Λακωνία και Ηλεία

ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΝΗ 03 Σεπ 2020 | 12:22

Πάνοπλος στη Λακωνία: Συνελήφθη άνδρας που είχε στην κατοχή του ολόκληρο οπλοστάσιο

Ένα οπλοστάσιο με όπλα, εκρηκτικά, βεγγαλικά και κροτίδες είχε ο άνδρας που συνελήφθη στη Λακωνία.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ 01 Σεπ 2020 | 09:46

Ξεκίνησαν οι ανασκαφές στο Χιλιομόδι Κορινθίας – Στο φως η αρχαία Τενέα [εικόνες- βίντεο]

Η πόλη που ίδρυσε ο Αγαμέμνονας και στην οποία έζησε ο Οιδίποδας αποκαλύπτει τον πλούτο και τα μυστικά της.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ REWORKS 26 Σεπ 2020 | 09:44

Από τον Όλυμπο στη Σαμοθράκη: Διάσημοι Djs παίζουν μουσική σε εμβληματικές τοποθεσίες της Ελλάδας

Στόχος των djs πΓια είναι να αναδείξουν με έναν διαφορετικό τρόπο τον πολιτισμό και την αύρα των συγκεκριμένων ελληνικών προορισμών.

ΚΛΕΙΣΤΑ ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΙΝΕΜΑ 24 Σεπ 2020 | 08:35

Ταινίες Πρώτης Προβολής: "Η εποχή της Βροχής" και του... Covid 19

Για τη νέα κινηματογραφική εβδομάδα υπάρχουν μόλις δύο καινούργιες ταινίες.

ΣΤΙΣ 28, 29 ΚΑΙ 30 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 22 Σεπ 2020 | 20:57

Μόνικα Μπελούτσι: Την... ξεχνάμε λόγω κορονοϊού - Τα νέα μέτρα ακυρώνουν την παράσταση στο Ηρώδειο

Θλίψη και απογοήτευση στους θαυμαστές της Μόνικα Μπελούτσι για την παράσταση που τελικά δεν θα γίνει στο Ηρώδειο λόγω των νέων μέτρων

ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΑ ΩΡΑΙΟΤΕΡΑ ΜΕΡΗ 22 Σεπ 2020 | 09:43

"Αντιστίξεις" από την ΕΛΣ: Όταν η ελληνική μουσική συναντά την δημόσια αρχιτεκτονική

Απώτερος στόχος του Φεστιβάλ είναι η ανάδειξη της μουσικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της χώρας μας.

ΟΛΑ ΞΑΝΑ ΣΤΟ ΚΕΝΟ 22 Σεπ 2020 | 08:20

Παραιτήθηκε το Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου - "Άμεσα δεκτή" η παραίτηση από την υπουργό Λίνα Μενδώνη

Με καταγγελίες για μη νόμιμες διαδικασίες και κατάφορες και κραυγαλέες παραβιάσεις της αρχής της ίσης μεταχείρισης.

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΚΑΙΡΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ 21 Σεπ 2020 | 11:07

Ναυμαχία Σαλαμίνας: Πώς οι Έλληνες νίκησαν τους Πέρσες και λόγω... καιρού - Η πρωτότυπη έρευνα του Χρήστου Ζερεφού

Ο φετινός Σεπτέμβριος σηματοδοτεί την επέτειο των 2.500 ετών από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας και ο ακαδημαϊκός Χρήστος Ζερεφός φωτίζει μια άγνωστη πτυχή της.

ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΤΟΥ 18 Σεπ 2020 | 13:56

Σοκ: Πέθανε ο γνωστός ηθοποιός Πάνος Ρεντούμης - Τον βρήκε νεκρό η σύζυγός του

Έφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο γνωστός ηθοποιός Πάνος Ρεντούμης.