Τα κεραμικά της Κιουτάχειας στο μουσείο Μπενάκη: Μια άγνωστη πτυχή της μικρασιατικής εκστρατείας μέσα από έργα Ρωμιών

Μοναδικά κεραμικά που βγήκαν από τα καμίνια της Κιουτάχειας λίγα μόλις χιλιόμετρα από την πρώτη γραμμή του μετώπου της μικρασιατικής εκστρατείας.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
keramika kioutaheias

Σπάνια δείγματα της τέχνης της αγγειοπλαστικής των Ρωμιών της Μικράς Ασίας φέρνει στο φως το Μουσείο Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης. Σε μια μοναδική έκθεση με τίτλο "Eνθύμιον Κιουτάχειας", κεραμικά Κιουτάχειας με ελληνικές επιγραφές "διηγούνται" μια διαφορετική αφήγηση της ιστορίας του νεοελληνικού στοιχείου της περιοχής.

Διαβάστε Επίσης

Αφορμή για την έκθεση που προσεγγίζει με ιστορικά τεκμήρια μια άγνωστη και αφανή πτυχή της μικρασιατικής εκστρατείας δίνοντας το κλίμα της εποχής, αποτελεί η συμπλήρωση 100 χρόνων από την κατάληψη της Κιουτάχειας, τον Ιούλιο του 1921, από τον ελληνικό στρατό. Συνολικά η ελληνική κατοχή διήρκησε 13 μήνες.

Κιουτάχεια

Ο πόλεμος, ο ενθουσιασμός της νίκης, η εξατομίκευση μιας μικρής πολυτέλειας, η μελλοντική γαμήλια ευτυχία, αλλά και η επιφυλακτικότητα για την τελική έκβαση της εκστρατείας, αποτυπώνονται, άλλοτε με εμφανή και άλλοτε με αδιόρατο τρόπο, πάνω στα κεραμικά που βγαίνουν από τα καμίνια της Κιουτάχειας, λίγα μόλις χιλιόμετρα από την πρώτη γραμμή του μετώπου.

Ενθύμιον Κιουτάχειας Μουσείο Μπενάκη

Χρηστικά αντικείμενα όπως δίσκοι, φλυτζάνια, τσαγιέρες, πιάτα, βάζα, ανθοδοχεία, μποτίλιες νερού κλπ, στα οποία οι τεχνίτες προσέδιδαν αναμνηστικό χαρακτήρα με τις λέξεις "ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑΣ" ή "ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ", καθώς και τα αρχικά ή και ολόκληρο το όνομα του ιδιοκτήτη τους μετά από παραγγελία.

Η Κιουτάχεια, πόλη της βορειοδυτικής ασιατικής Τουρκίας, αποτέλεσε για πολλούς αιώνες διασταύρωση σημαντικών εμπορικών δρόμων και ήδη από τον 15ο αιώνα υπήρξε γνωστό αγγειοπλαστικό κέντρο. Κατά τον 18ο αιώνα, μετά την παρακμή της αγγειοπλαστικής του Ιζνίκ, τα εργαστήρια της Κιουτάχειας ακμάζουν, παράγοντας μια μεγάλη ποικιλία αγγείων και πλακιδίων.

Ενθύμιον Κιουτάχειας Μουσείο Μπενάκη

Μαζί με το Εσκί Σεχίρ και το Αφιόν Καραχισάρ αποτελούσαν στρατηγικούς κόμβους για τον ελληνικό στρατό καθώς από τις τρεις πόλεις περνούσε η σιδηροδρομική γραμμή που ένωνε την Κωνσταντινούπολη με τη Βαγδάτη, ενώ ήταν και βάσεις ανεφοδιασμού των τουρκικών δυνάμεων. Το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα οι τεχνίτες επιχείρησαν μία αναβίωση του απώτερου παρελθόντος αντιγράφοντας τα σχέδια του Ιζνίκ του 16ου αιώνα.

Στις αρχές του 20ου αιώνα αρχίζει μία νέα περίοδος ακμής, με αφορμή τις μαζικές παραγγελίες για την επένδυση τζαμιών, μνημείων και άλλων οικοδομημάτων, στο πλαίσιο του Πρώτου Εθνικού Αρχιτεκτονικού Κινήματος που ενσωμάτωνε στοιχεία της οθωμανικής και σελτζουκικής αρχιτεκτονικής. Τα σπουδαιότερα εργαστήρια αυτής της περιόδου, ήταν του Hafız Mehmed Emin Efendi, των αδελφών Hadji Minassian και του David Ohannessian, που συχνά συνεργάστηκαν μεταξύ τους για την εκτέλεση μεγάλων παραγγελιών.

Τα περίφημα αγγειοπλαστεία των Ρωμιών

Στο δυτικό άκρο της πόλης λειτουργούσαν εννέα αγγειοπλαστεία Ρωμιών, με σημαντικότερο εκπρόσωπό τους τον Μηνά Αβραμίδη. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος επηρέασε αρνητικά την οικονομία της Κιουτάχειας και τα εργαστήρια βρέθηκαν στα όρια της χρεοκοπίας λόγω της μείωσης του έμψυχου δυναμικού, της έλλειψης παραγγελιών και γενικότερα της διακοπής του εμπορίου και των κρατικών αναθέσεων.

Ενθύμιον Κιουτάχειας Μουσείο Μπενάκη

Από τις πρώτες ημέρες της κατοχής, οι Έλληνες εντυπωσιάστηκαν από την πόλη και οι "πορσελάνες" της Κιουτάχειας έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς. Με την επαναλειτουργία των εργαστηρίων εμφανίστηκαν τα πρώτα κεραμικά με ελληνικές επιγραφές. Με την υποχώρηση του ελληνικού στρατού στα μέσα Αυγούστου του 1922, άρχισε η έξοδος των ελληνικής και αρμενικής καταγωγής κατοίκων της Κιουτάχειας προς Προύσα και στη συνέχεια, μέσω Μουδανιών, προς Θεσσαλονίκη και Ανατολική Θράκη.

Η παράδοση συνεχίζεται με τη διασπορά των προσφύγων στην Ελλάδα

Μετά την αποχώρηση των χριστιανών η Κιουτάχεια έχασε για πάντα τον πολυπολιτισμικό και πολυεθνικό της χαρακτήρα. Ο πόλεμος διέκοψε βίαια μία συνύπαρξη αιώνων των τριών μεγαλύτερων κοινοτήτων της πόλης. Οι περισσότεροι από τους Κιουταχειώτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις της Μακεδονίας και της Θράκης.

Από το 1923 ιδρύθηκαν εργαστήρια και εργοστάσια αγγειοπλαστικής όπου εργάστηκαν Έλληνες και Αρμένιοι τεχνίτες πρόσφυγες από την Κιουτάχεια, συνεχίζοντας την κεραμική παράδοση της πατρίδας τους. Ανάμεσα στους καλλιτεχνικούς ρυθμούς του εργοστασίου της "Κεραμεικός ΑΑΕ" υπήρχε και μια κατηγορία θεμάτων εμπνευσμένων από τα μοτίβα της Κιουτάχειας, που χαρακτηρίζονταν ως ρυθμός Μικράς Ασίας.

Κιουτάχεια

Η ανασύσταση της κεραμικής τέχνης στην Κιουτάχεια

Την έκθεση συνοδεύει πλούσια εικονογραφημένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη δίγλωσση έκδοση (Ελληνικά/Αγγλικά). Μέσα από το πρωτότυπο και εξαιρετικά γοητευτικό υλικό, παρουσιάζονται από τον επιμελητή της έκθεσης Ντίνο Κόγια, ποικίλες και άγνωστες πτυχές της κεραμικής της Κιουτάχειας (τέλος 19ου-αρχές 20ού αιώνα).

Κιουτάχεια

H κεραμική εντάσσεται στο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο αυτής της περιόδου, με ιδιαίτερη έμφαση στην περίοδο της κατοχής της πόλης από τον ελληνικό στρατό (Ιούλιος 1921 - Αύγουστος 1922). Η έρευνα επεκτείνεται και στην διασπορά των προσφύγων στην Ελλάδα μετά το 1922, με εκτενή παρουσίαση της αγγειοπλαστικής εταιρείας "ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ ΑΑΕ" σε συνδυασμό με την προσαρμογή του οθωμανικού διακοσμητικού ρεπερτορίου στις νέες κοινωνικοοικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες.

Επίσης, στους Αρμένιους τεχνίτες που εγκαταστάθηκαν στην Ιερουσαλήμ, αλλά και στην ανασύσταση της κεραμικής τέχνης στην Κιουτάχεια στα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας. Η έκθεση "Ενθύμιον Κιουτάχειας" θα διαρκέσει έως 16 Ιανουαρίου 2022.

Πηγές φωτογραφιών: ΑΠΕ - ΜΠΕ, Μουσείο Μπενάκη

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΩΣ 25 ΙΟΥΛΙΟΥ 13 Ιουλ 2021 | 13:11

You and AI: Η έκθεση από τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση συνεχίζεται στο Πεδίον του Αρεως

Μία έκπληξη που επιφυλάσσει το "You and AI" είναι η εμφάνιση του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος συμμετέχει στη νέα sci-fi ταινία μικρού μήκους της Εύης Καλογηροπούλου, με τίτλο "Ανήκω σε μένα".

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 1821 02 Ιουλ 2021 | 14:56

Στη Βουλή των Ελλήνων ο περίφημος πίνακας της "Ορκωμοσίας του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι"

Στη Βουλή ο περίφημος πίνακας με τον όρκο του λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 63 ΕΤΩΝ 29 Ιουλ 2021 | 22:03

Πέθανε ο σκηνοθέτης Λευτέρης Δανίκας - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Ο Λευτέρης Δανίκας αντιμετώπιζε τον τελευταίο καιρό σοβαρά προβλήματα υγείας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 94 ΕΤΩΝ 26 Ιουλ 2021 | 20:52

Πέθανε ο ποιητής Νίκος Φωκάς - Φτωχότερος ο κόσμος των Γραμμάτων

Θλίψη στον πνευματικό κόσμο της χώρας από τον θάνατο του Νίκου Φωκά.

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΠΙΜΠΙΛΑΣ 24 Ιουλ 2021 | 13:00

Αποτεφρώθηκε η σορός της Γκέλυς Μαυροπούλου, στη Ριτσώνα, μετά από παρέμβαση του ΣΕΗ

Χρειάστηκε να δοθεί άδεια από την Εισαγγελία, μετά από παρέμβαση του προέδρου του Σωματείου Ελληνων Ηθοποιών Σπύρου Μπιμπίλα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ 23 Ιουλ 2021 | 13:50

Φανζίνς: Οι καλλιτεχνικές δημιουργίες οκτώ γυναικών που έπεσαν θύματα trafficking - "Μετά από κάθε καταιγίδα βγαίνει ο ήλιος"

Τα δέκα φανζίνς που δημιούργησαν οκτώ γυναίκες θύματα trafficking, στο πλαίσιο του Προγράμματος Αποκατάστασης και Ενσωμάτωσης.

23 Ιουλ 2021 | 09:14

"Breathe": Το τραγούδι των String Demons αφιερωμένο στον George Floyd

Mε αφορμή τη συμπλήρωση ενός χρόνου από τη ρατσιστική δολοφονία του George Floyd που συντάραξε τον κόσμο, το ντουέτο των String Demons κυκλοφορεί το τραγούδι "Breathe".

Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ FACEBOOK 22 Ιουλ 2021 | 19:44

Θλίψη στον καλλιτεχνικό χώρο: Πέθανε η ηθοποιός Μάγια Λυμπεροπούλου

Η ηθοποιός Μάγια Λυμπεροπούλου έφυγε από τη ζωή μετά από έμφραγμα που υπέστη το μεσημέρι της Πέμπτης

ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ 22 Ιουλ 2021 | 18:32

Σε σακούλα σκουπιδιών 40 χρόνια μετά βρέθηκε το εμβληματικό φόρεμα της Τζούντι Γκάρλαντ που φορούσε στον "Μάγο του Οζ"

Το γαλάζιο φόρεμα που φορούσε η Τζούντι Γκάρλαντ στην ταινία "Ο Μάγος του Οζ" βρέθηκε 40 χρόνια μετά

ΤΙ ΘΑ ΔΟΥΜΕ 22 Ιουλ 2021 | 14:28
ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ 22 Ιουλ 2021 | 12:00

O Sting έρχεται στην Ελλάδα για δύο συναυλίες στο Ηρώδειο

Την Πέμπτη 30 Σεπτεμβρίου και την Παρασκευή 1η Οκτωβρίου 2021 ο Sting θα επιστρέψει στο Ηρώδειο για δυο μοναδικές βραδιές.

ΤΟ «ΥΣΤΑΤΟ ΧΑΙΡΕ» 21 Ιουλ 2021 | 07:21

Το τελευταίο χειροκρότημα στον "πρίγκιπα" της πίστας, Τόλη Βοσκόπουλο

Η Ελλάδα αποχαιρετά έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, τον Τόλη Βοσκόπουλο.

ΕΚΘΕΣΗ ΕΩΣ ΤΙΣ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 20 Ιουλ 2021 | 23:06

Συναυλία-αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη - Παρουσία Κατερίνας Σακελλαροπούλου και Λίνας Μενδώνη

Συναυλία-αφιέρωμα στον κήπο του Μεγάρου με έργα του Μίκη Θεοδωράκη προς τιμήν του, επ' αφορμής των γενεθλίων του