Θ. Λάλας: Θα ήμουν ανόητος αν πίστευα ότι θα μείνω για πάντα στην κορυφή

Το πρώην ισχυρό "τρομερό παιδί" του ΔΟΛ είναι σήμερα ένας αφοσιωμένος pop artist. Μετά από χαρτοπετσέτες, χάρτινα τραπεζομάντηλα ταβέρνας, παπούτσια, ρούχα, σερβίτσια, μαντήλια, γυαλιά, πλακάκια μπάνιου και πισίνας, ρολόγια, τσάντες και δημόσιους τοίχους, ο Θανάσης Λάλας επεμβαίνει σε αυτοκίνητα Smart υπό τον γενικό τίτλο Pop art. Για μία εβδομάδα, από την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου έως το Σάββατο 21 Οκτωβρίου, η τέχνη των τεσσάρων τροχών θα συναντήσει τη ζωγραφική, συνδυάζοντας την ποπ κουλτούρα με την τεχνολογία υπό την μπαγκέτα του Θανάση Λάλα στο χώρο του Εικαστικού Κύκλου Sianti.

Μ' αυτή την αφορμή ο Θανάσης Λάλας μίλησε στο TheTOC για την εποχή της "εξουσίας", τις σχέσεις με τον Χρήστο Λαμπράκη και τον Σταύρο Ψυχάρη, τις επικρίσεις που δέχτηκε, τα χρόνια που ακολούθησαν, τα μαθήματα και τη φιλοσοφία ζωής, τα οικονομικά. την τέχνη και τους έρωτές του.

- Γιατί αποφασίσατε να μπείτε σ' αυτή την "περιπέτεια" ζωγραφίζοντας αυτοκίνητα Smart;

Κάνω ένα πράγμα με το Smart το οποίο έχει ένα νόημα να επικοινωνηθεί σαν μια αντίληψη ζωής - η τέχνη είναι ένας τρόπος ζωής. Δεν είναι ένα κλειστό πράγμα που αφορά ένα "κλαμπ" ανθρώπων. Η τέχνη είναι μια ιστορία που έχει άμεση σχέση με την καθημερινότητα. Η τέχνη μέσα στον 20ο αιώνα άλλαξε τελείως τη λογική της. Εγινε το υπόλοιπο της πραγματικότητας, η μεγέθυνσή της... Αυτό που κάνω, λοιπόν, τώρα με το Smart είναι η προέκταση της πραγματικότητας: Πως μπορεί ενώ σταματάς στο φανάρι και κάνεις αριστερά να μη βλέπεις μια μονοτονία, αλλά έχεις μια αφορμή για να σκεφτείς πράγματα άλλα, για να γελάσεις, για να ξανααισθανθείς. Η καθημερινότητα - και το σύστημα όλο - έχει μια τάση να σου πάρει τα μάτια, να σε τυφλώσει, να σε κάνει να μην ακούς. Είναι ένα ταξίδι η καθημερινότητα αλλά ένα ταξίδι ...Πατήσια - Αμεπλόκηποι. Ξαφνικά κάνεις μια άλλη διαδρομή. Πας Πειραιά και βλέπεις έναν άλλο κόσμο. Και μόνο αυτό μπορεί να σου δημιουργήσει ένα μεγάλο ενδιαφέρον στη ζωή . ΄Οσο πιο έντονο είναι το ενδιαφέρον στη ζωή, τόσο πιο πολύ μακραίνει ο χρόνος. Το λεπτό γίνεται ώρα...

- Επιβάλλεται η τέχνη της καθημερινότητας; Δεν είναι ότι επιλέγεις να βρεθείς σ' ένα Μουσείο. Η τέχνη που είναι τριγύρω σου όπως στην περίπτωση των Smart δεν γίνεται λίγο «αναγκαστική»;

Είναι το "αναποφάσιστο" το οποίο θέλει ένα χέρι από πίσω να γίνει απόφαση. Η τέχνη είναι μια αφορμή. Δεν έχει τη δύναμη να κάνει πολλά πράγματα. Δεν μπορεί να σε κάνει από δικηγόρο αστροναύτη. Αλλα μπορείς να γίνεις ένας δικηγόρος που σκέφτεσαι λίγο διαφορετικά τα πράγματα. Αυτό είναι λίγο; Καθόλου λίγο για εμένα.

- Εσείς σε τι timing βρίσκεστε τώρα; Σ' ένα timing εξωστρέφειας;

Εχω πει ότι αν κάποιοι άνθρωποι στο περιβάλλον μου δεν ήταν κοινωνικοί θα ήμουν ένας αντικοινωνικός άνθρωπος. Εγώ είμαι πολύ κλειστός άνθρωπος και θα μπορούσα να ζω τη ζωή μου μόνο μ' αυτά που διαβάζω στα βιβλία. Είναι η παρέα μου.

- Ομως εσείς κάνατε την κρούση στον Ισμαήλο της Μercedes για να δώσετε χρώμα και ζωή στα μονόχρωμα Smart...

Μα το ξέρεις καλύτερα απ' όλους διότι το έχω κάνει στη ζωή μου: Για να ικανοποιήσω ένα όνειρό μου θα χρησιμοποιήσω κάποιους ανθρώπους. Τα όνειρα θέλουν ομάδες. Θέλουν κι άλλους ανθρώπους να ονειρεύονται. Θέλουν μια συντεχνία ονειροπόλων. Δεν γίνεται να κάνεις ένα όνειρο μόνος σου. Το "ΒΗMAgazino" ήταν μια συντεχνία παιδιών ονειροπόλων που ήθελαν κάτι να κάνουν. Και γι' αυτό ανεχόντουσαν σκληρές συνθήκες, ανόητες συμπεριφορές. Δεν ήταν δουλικές προσωπικότητες. Ήθελαν να κάνουν κάτι κι είχαν υπομονή, κι ανεκτικότητα. Εφταναν πληροροφορίες ότι ήμουν αυταρχικός άνθρωπος. Στην πραγματικότητα ήθελα τόσο πολύ να μας βγει, που έμπαινα στην τρέλα αυτού του πράγματος

- Εσείς κύριε Λάλα θα χωρίζατε τη ζωή σας στην προ και μετά ΔΟΛ εποχή;

΄Οχι, είναι η ίδια ροή. Και τότε χρησιμοποιούσα αυτό το εργαλείο να βγω και να εκτονωθώ όταν τσακωνόμουν με τη Λυμπεροπούλου. Εκανα σχεδιάκια. Ο ΔΟΛ δεν μου έδωσε το όνειρο, το όνειρο το είχα. Από την πρώτη στιμή που ξεκινάω κι αφήνω στο τελευταίο μάθημα στο Πανεπιστήμιο (σπούδαζα Οικονομικές και Νομικές Επιστήμες στη Θεσσαλονίκη), κάνω το ίδιο πράγμα. Το ίδιο πράγμα θέλω να πω. Αυτό το πράγμα που λέγεται ζωή έχει μια προσωρινότητα κι ένα όριο και σ' αυτό πρέπει να συμμετέχει με τον ίδιο τρόπο η χαρά κι η λύπη. Εγώ, λοιπόν, σε μια στιγμή κατήφειας δίνω χαρά. Οπως σ' ένα σοβαροφανές περιβάλλον "εφημεριδικό" αποφάσισα να κάνω κάτι πιο διασκεδαστικό όπως το "BHMAgazino". Και με τα "Κακά Παιδιά" στο ραδιόφωνο κάναμε πολιτικό σχόλιο με το Λάμπη Ταγματάρχη. Οταν ο Κώστας Λαλιώτης άκουγε στο τηλέφωνο τον "Ανδρέα Παπανδρέου" να του λέει ότι δεν έβαλε αφίσες, αυτό είναι ένα πολιτικό σχόλιο. Δείχναμε πως αντιδρούσε στην εξουσία. 'Οταν η Βάσω Παπανδρέου άκουγε ότι έχει μπει στην Κυβέρνηση από τον "Ανδρέα Παπανδρέου" και περίμενε να περάσει το αυτοκίνητο να ορκιστεί (και δεν περνούσε το αυτοκίνητο...), ήταν επίσης ένα πολιτικό σχόλιο. Το είχε ανάγκη η γυναίκα. Κάναμε πολιτικό ρεπορτάζ. Δεν κάναμε αστειάκια. Γι' αυτό και δεν μπόρεσε να επαναληφθεί ποτέ. Ηταν τραγικές ιστορίες εξουσίας.

- Αληθεύει ότι μετά από το ΔΟΛ δεν σας έγινε καμία πρόταση να εργαστείτε;

Και μετά τα "Κακά Παιδιά" ουσιαστικά δεν ξαναέκανα ραδιόφωνο... (με εξαίρεση μια εκπομπή στο Flash)

- Σας φοβόντουσαν; Πως θα το ερμηνεύατε αυτό;

Δεν ξέρω πως να το ερμηνεύσω. Και δεν το λέω σαν παράπονο αλλά σαν διαπίστωση. Μπορεί να φταίει ο χαρακτήρας μου. Οτι δεν χτυπάω πόρτες παρά μόνο όταν έχω ένα πολύ μεγάλο όνειρο. Ισως να έφυγαν αυτου του είδους τα όνειρά μου... Κι αυτό το κατάλαβε η αγορά. Μήπως θεώρησαν ότι επειδή ήμουν πολύ πετυχημένος σε κάτι θα ήμουν και πολύ ακριβός; Αυτά είναι αστικοί μύθοι... Δεν με πολυαπασχολεί. Δεν έχω λόγο να γράψω αυτοβιογραφία αλλά αν με ρωτούσε κανείς πως θα την ξεκίναγα, θα έλεγα: "Βάλε μου εμπόδια να δεις πως μπορώ να τα υπερπηδήσω..." Μετά το ΔΟΛ δεν σκέφτηκα "Αμαν τι έγινε Θεέ μου..."

- Κανείς δεν πέθανε από απόλυση έχετε πει. Μα δεν είναι ένα μικρός θάνατος όταν ένας τόσο ισχυρός άντρας βρίσκεται ξαφνικά εκτός "θρόνου";

Αν έχεις επενδύσει σ' αυτό, ναι. Αν έχεις επενδύσει σε κάποια αιωνιότητα, ο θάνατος είναι κάτι πολύ σκληρό. Εγώ ήξερα ποιοί είναι οι άνθρωποι που συνεργαζόμουν. Δεν με αιφνιδίασε η συμπεριφορά της διεύθυνσης ή κάποιων συναδέλφων μου. Ξέρω ότι έτσι γίνεται συνήθως... Εδώ οι άνθρωποι πεθαίνουν κι η ζωή συνεχίζει. Δεν ένιωθα αυτό που μου χρέωναν, τη δύναμη. Η δύναμη ήταν την ώρα που το κάναμε. Όχι, λοιπόν, δεν αιφνιδιάστηκα. Αυτή είναι η μοίρα κάθε ανθρώπου που ανεβαίνει. Η μοίρα είναι ότι θα φάει τα μούτρα του. Τα ύψη δεν είναι για να παραμένεις. Είναι για να έχεις το προνόμοιο να δεις πως είναι από μια άλλη οπτική ο κόσμος. Είναι σχεδόν στα όρια του ανοήτου να πιστεύει κανείς ότι ανεβαίνει στη ζωή του και θα παραμείνει στην κορυφή. Η κορυφή είναι στιγμή. Αν δεν το είχα καταλάβει αυτό θα ήμουν ένας ανόητος άνθρωπος. Αλλά πως είναι δυνατόν να είμαι ανόητος όταν έχω συναντήσει τον Μπέργκμαν, τον Ουμπερτο ΄Εκο, τον Σαραμάγκου; Οι συναντήσεις με ενδιαφέροντες και πολύ σημανικούς ανθρώπους σε μαθαίνουν κάτι για τη ζωή.

- Οι συνεντεύξεις που κάνετε εκείνη την περίοδο της ζωής σας θα προβληθούν στην ΕΡΤ ως "απάντηση" σε κάποιους που είπαν ότι ήταν "μαϊμού" κάποιες απ' αυτές;

Είναι 5 - 6 οι άνθρωποι που τα λένε αυτά και μεγαλώνουν και το μύθο μου... Και στον Αγγελόπουλο έλεγαν "το εθνικό χασμουρητό". Δεν υπάρχει άνθρωπος που να έχει ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους και να μην τα έχουν βάλει με το ... βρακάκι του. Οταν ανεβαίνεις τη σκάλα δεν μπορείς να τα βάλεις μ' αυτούς που κάθονται από κάτω και σχολιάζουν το "βρακάκι" σου. Είσαι ο προνομιούχος που ανεβαίνεις τη σκάλα. Αστους, προχώρα, κάνε τη δουλειά σου. Ποτέ κανένας απ' όλους αυτούς στους οποίους έκανα συνεντεύξεις δεν βγει να πει ποτέ ότι "ο Θανάσης δεν ήρθε". Τώρα, λοιπόν, θα βγάλουμε και τα ντοκουμέντα τα οπτικά. Εχουν εγκριθεί οι πρώτες 12 εκπομπές και πηγαίνουμε για 60 πρόσωπα. Είναι οι παραγωγοί κι η σκηνοθέτης, Μαρία Γιαννούλη, που τα έχουν αναλάβει. Εγώ όπου μου πουν πηγαίνω.

- Τι θυμάστε και τι μάθατε από τον Σταύρο Ψυχάρη και το Χρήστο Λαμπράκη;

Από τον Σταύρο Ψυχάρη έχω μάθει τα πάντα γι αυτό που έκανα εκεί. Ο Σταύρος Ψυχάρης υπήρξε ένας πολύ μεγάλος διευθυντής εφημερίδας. Δεν περιμένει κάποιος από εμένα να ακούει πόσο σημαντικός ήταν στο είδος του. Πολύ σκληρός αλλά οραματικός άνθρωπος. 'Ενας άνθρωπος που πήρε ένα αστικό έντυπο - ενώ δεν ήταν αστός - και το άλλαξε, το μεταμόρφωσε, το έκανε ένα έντυπο για όλους. Μπορούσε ο καθένας να βρει κάτι σ' αυτό. Μέχρι να εμφανιστεί ο Ψυχάρης στο Βήμα, το Βήμα διοικούνταν από αστούς. Ο Λαμπράκης ευφυώς έκανε μια πολύ μεγάλη αλλαγή. Εδωσε στα χέρια του Σταύρου Ψυχάρη ένα από τα πιο ισχυρά αστικά έντυπα που είχε. Οπως ο Ψυχάρης την εποχή που παίρνει ένα Λάλα και τον παντρεύει μ' έναν Κακριδή ή Μαρωνίτη, αυτό είναι μια πολύ επαναστατική πράξη. Εμείς κάναμε περιοδικά underground, περιοδικά περιθωρίου, άλλα πράγματα. Και ξαφνικά σε βάζει στο σαλόνι ενώ φοράς t-shirt. Ο Ψυχάρης μου δίνει μια λευκή κάρτα και δεν επεμβαίνει. Μπορεί να τσακωνόμαστε αλλά πάντα καταλήγει: "Χοντρέ κάντο αλλά πρόσεχε". Το ένστικτό του; Τα πράγματα δεν γίνονται αν κάποιος δεν έχει ανεκτικότητα. Οι θεωρητικοί έλεγαν ότι μια συνέντευξη πάνω από 800 λέξεις δεν διαβάζεται. Ε λοιπόν, έκανα καριέρα με 4.000 λέξεις κάθε εβδομάδα...

- Κι όμως είπατε ότι εγώ τον είδα σαν πατέρα αλλά εκείνος δεν με είδε σαν γιο...

Καλά αυτό το είπα σε μια συναισθηματική βάση. Εγώ δεν δουλεύω επαγγελματικά.

- Αρα σας δικαίωσε επαγγελματικά και σας απογοήτευσε προσωπικά;

Δεν έχω καμία απογοήτευση από τον Ψυχάρη. Λέω πως τον αισθανόμουν εγώ, σαν πατέρα μου. Ανεχόταν τις αποτυχίες και χαιρόταν με τις επιτυχίες μου. Μην ξεχνάτε ότι όταν βραβεύτηκα από την Ακαδημία Αθηνών, ο άνθρωπος που δεχόταν συγχαρητήρια στην είσοδο και χαιρόταν για μένα ήταν ο Ψυχάρης. Είχε έναν πιτσιρικά που του έδινε την ευκαιρία να του "βγουν" τα πράγματα. Αυτό του το οφείλω...

- Μια σχέση που διαταράχθηκε και τελείωσε απότομα με την έξοδό σας από το ΔΟΛ, όμως,..

Γιατί το λέτε αυτό; Οποτε με επικαλεστεί κι όποτε χρειαστεί κάτι θα είμαι κοντά του. Δεν ξεχνάω εκεί που οφείλω. Δεν μ' ενδιαφέρει τι έχει κάνει κάθε άνθρωπος. Αυτό είναι δικό του θέμα αλλά αν θα ήθελε να του κρατήσω το χέρι για κάτι, θα είμαι εκεί. Δεν είμαι δικαστής. Αν το συζητήσουμε σε επίπεδο δημόσιο θα μπορούσα να πω "αυτό είναι λάθος". Δεν δικαιώνω κάποιον επειδή είναι φίλος μου. Αλλά κοντά του θα είμαι.

-Για τον Χρήστο Λαμπράκη τι θα λέγατε;

Εχει μεγάλη σημασία αυτό που κάνει κάποιος να είναι και τό όραμά του. Ο Λαμπράκης ήταν μεγάλος εκδότης. O Λαμπράκης υπήρξε θεσμός. Ήταν συνομιλητής και με τους φίλους και και με τους πολιτικούς του αντιπάλους. Τον ενδιέφερε ο ρόλος των εφημερίδων μέσα στην κοινωνία θεσμικά. Ζούσε με έναν απλό τρόπο. Δεν θα ξεχάσω μια σύσκεψη που πηγαίναμε με προϋπολογισμούς και μπάτζετ τα οποία οδηγούσαν μέσα από ένα οικονομικό συλλογισμό στο ότι πρέπει να σταματήσει να εκδίδεται το National Geographic διότι δεν απέδιδε όπως έπρεπε να αποδώσει. Αφού μίλησαν όλοι, τελευταίος πήρε το λόγο ο Λαμπράκης κι είπε: "Μπορεί μια μεγάλη εκδοτική εταιρεία σαν τη δική μας να κλείσει ένα ιστορικό περιοδικό; Θα το κρατήσουμε!". Αυτός ήταν ο Λαμπράκης.

- Τι άλλο ετοιμάζετε μετά την εικαστική αυτή επέμβαση στον Εικαστικό Κύκλο Sianti;

Τώρα ετοιμάζω μια έκθεση που θα παρουσιαστεί στην Αμερική, στο Art Basel στο Μαϊάμι. Μετά στο ID Concept στην Κανάρη θα δημιουργήσω χρηστικά αντικείμενα μαζί με καινούργιες τσάντες οι οποίες σκίζουν στο εξωτερικό.

- Μη μου πείτε ότι δεν βγάζετε χρήματα απ' όλα αυτά; Το λέω διότι έχετε πει ότι υποστήκατε οικονομική καταστροφή...

Καταρχάς, να πω ότι στη λήθη κατοικεί η αποτυχία. Εχω κάνει πολλές αποτυχίες, λοιπόν. Οτι υπέστην οικονομικές απώλειες, είναι αλήθεια. Για να κάνεις επιτυχίες πρέπει να κάνεις κι αποτυχίες. Εγώ, ξέρετε, είμαι πολύ δημιουργικός. Δεν πρέπει να ανακατεύομαι με τα οικονομικά. Γι' αυτό έχω αποφασίσει να ζω πιο ταπεινά.

- Δηλαδή δεν κάνατε περιουσία; Δεν κάνετε σπίτια και περιουσία;

Εκανα από τα οποία δεν έχω τίποτα τώρα. Τα έχασα. Δεν με πειράζει. Αλλά έχω τη ζωγραφική. Επρεπε να γίνει αυτός ο κύκλος για να γίνει κάτι που είναι πολυτιμότερο. Εχω τα παιδιά μου. Εχω 3-4 ανθρώπους που με αγαπούν. Μια αναγνώριση για το ουσιαστικό κομμάτι της δουλειάς μου. Εχω χρόνο να διαβάσω, να ζωγραφίσω, να δω πράγματα.

- "Με ζει η ΄Αννα Δρούζα" είπατε σε συνέντευξή σας στο Πρώτο Θέμα...

"Ζω με την ΄Αννα και 3 - 4 φίλους μου", ήταν η απάντηση. Δεν είπα ότι έχω ανάγκη από 4.000 ευρώ και πηγαίνω στην ΄Αννα Δρούζα και μου τα δίνει. Και για τελειώνουμε αυτή την ιστορία. Οταν λέω με ζουν οι φίλοι μου, τι εννοώ; Κάνω τώρα τα Smart. Υπάρχουν 3 - 4 άνθρωποι που θα με στηρίξουν. Ο Γεροβασιλείου που είναι φίλος μου, ας πούμε. Κάνω ένα γλυπτό, το χυτεύω. Του λέω "μπαίνεις μεσα στο κόλπο;" Τι άλλο να του πω; Να μου στείλει 1.000 ευρώ να ζήσει το παιδί μου; Δεν λέω ότι είμαι ένας πένητας. Δεν έχω και μεγάλες υποχρεώσεις στη ζωή μου. Απλά υπάρχουν 4 - 5 άνθρωποι δίπλα μου που με στηρίζουν. Τι είναι πιο σημαντικό; Να σου δώσει κάποιος 10.000 ευρώ ή να σου δώσει τη δυνατότητα να παράξεις πράγματα με τη στήριξη του "ότι και να πάθεις εγώ είμαι εδώ''; Εμένα η Αννα μου τροφοδοτεί το όνειρο.

- Οι εποχές των μεγάλων ερώτων πέρασαν; Εχετε συνδεθεί με γνωστές γυναίκες...

Να σας πω κάτι; Ο έρωτας δεν είναι κάτι που το αποφασίζει κανείς. Είναι από τα ατυχήματα που σε βρίσκουν. Σε συναντάει. Είναι και γελοίο οι άνθρωποι μεγαλώνοντας να συμμετέχουν με τον ίδιο τρόπο στα πράγματα που συμβαίνουν γύρω τους. Κανένας δεν ξέρει τι θα του συμβεί στη ζωή. Αλλά πρέπει να έχεις συναίσθηση ότι υπάρχουν πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς σε μια ηλικία με μεγαλύτερη ή με μικρότερη ένταση.

- Με τη Χρύσα Ρώπα ποια είναι η σχέση σας σήμερα;

Πολύ καλές. Είναι η μητέρα του παιδιού μου και θέλω να είναι καλές. Είναι σπουδαίος άνθρωπος.

- Πιστεύετε στη δεύτερη ζωή;

Οχι. Πιστεύω στην ανυπαρξία. Αυτό είναι και τελείωσε. Δεν έχω ανάγκη να κάνω μια υπόθεση εργασίας που δεν υφίσταται. Πιστεύω ότι αυτές είναι "χειρολαβές" των ανθρώπων για να μπορέσουν να αντέξουν την ανυπαρξία που έρχεται. Σε λίγο θα πηγαίνουν στο Michel (σσ. το cafe) άνθρωποι, θα πίνουν τον καφέ τους κι εγώ δεν θα είμαι εκεί. Νιώθω μεγάλη απόγνωση να σκέφτομαι ότι θα συνεχίζονται όλα αυτά κι εγώ δεν θα υπάρχω. Με τη ζωγραφική μου, όμως, θα έχω αφήσει το ίχνος μου.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr