Θεόφιλος:Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Κινητά μνημεία τα έργα του

«Κινητά μνημεία» χαρακτηρίστηκαν 37 έργα του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Ογδόντα δύο χρόνια μετά το θάνατό του, ο μεγάλος αδικημένος της ελληνικής τέχνης αποκαθίσταται.

Θεόφιλος:Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Κινητά μνημεία τα έργα του

«Που οδηγούμεθα; Ενας Κατακουζηνός να εκθέτει σπίτι του έναν κομμουνιστή μπογιατζή. Να τον επαινεί ο Σεφέρης και να κόπτεται υπέρ αυτού ένας Χατζηκυριάκος Γκίκας! Που οδηγούμεθα ύψιστε Θεέ;»

Θεόφιλος:Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Κινητά μνημεία τα έργα του
Ο Θεόφιλος

Κάπως έτσι η εφημερίδα «Αθηναϊκή» υποδεχόταν το το 1964 την πρώτη έκθεση έργων του λαϊκού ζωγράφου, Θεόφιλου στην Αθήνα στο σαλόνι του μεγαλοαστού Αθηναΐου ψυχίατρου, Αγγελου Κατακουζηνού και της συζύγου του, Λητώς. Ο δεξιός τύπος της μετεμφυλιακής εποχής απαξίωνε ως το μεδούλι τον «παλαβό μπογιατζή», εκπρόσωπο μιας τέχνης που έμοιαζε να πήγαζε από τα κεντήματα της Κρήτης ή τα ξωκλήσια της Μάνης υπονομεύοντας την «καθαρότητα» του Ελληνισμού ενώ ο αριστερός απορούσε πως ένα παιδί του λαού μπορούσε να βρει στέγη σ' ένα τέτοιο σαλόνι.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Κι όμως, στο σαλόνι αυτό (που σήμερα στεγάζει το Ιδρυμα Κατακουζηνού) έγινε το πρώτο βήμα για την καταξίωση ενός ζωγράφου που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην περιφρόνηση και στην φτώχεια. Του ζωγράφου από τη Βαρειά της Λέσβου που έφτιαχνε Μεγαλέξανδρους και Γοργόνες στα καφενεία στις ταβέρνες και στα Χάνια για ένα κομμάτι ψωμί, του καλλιτέχνη που έγινε αντικείμενο χλεύης για την εμμονή του να φορά φουστανέλα όπως οι ήρωες που απεικόνιζε στα έργα του.

Κωνστατίνος Παλαιολόγος
Κωνστατίνος Παλαιολόγος

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ ή Θεόφιλος Κεφαλάς ή Κεφάλας, ή απλά Θεόφιλος γεννήθηκε κάπου μεταξύ του 1968 και 1971, πρώτο από τα οκτώ παιδιά μιας φτωχής οικογένειας. Ογδόντα δύο χρόνια μετά το θάνατό του, 37 έργα του από το Μουσείο -Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη - Teriade χαρακτηρίζονται μνημεία από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

Η μονομαχία του Αχιλλέως
Η μονομαχία του Αχιλλέως

Ο συλλέκτης έργων τέχνης Στρατής Ελευθεριάδης - Teriade ήταν από τους λίγους που πίστεψε στο ταλέντο και την «πνοή» των έργων του Θεόφιλου. Εργα του πρωτοείδε ο ζωγράφος Γιώργος Γουναρόπουλος και γύρω στα τέλη του 1920 ο Teriade στη Μυτιλήνη.

Μέγα αρτοποιείον
Μέγα αρτοποιείον

Η γνωριμία του Θεόφιλου με τον Teriade συνέβαλλε αρχικά στη βελτίωση των συνθηκών επιβίωσής του και μετέπειτα στην σταδιακή αναγνώριση του έργου του η οποία έγινε δυστυχώς μετά θάνατον. Ο Θεόφιλος πέθανε στις 24 Μαρτίου του 1934, πιθανότατα από τροφική δηλητηρίαση.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Ως το Σεπτέμβριο του 1935, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του η μνεία στο έργο του ήταν ελάχιστη. Στις 20 Σεπτεμβρίου του χρόνου του θανάτου του Θεόφιλου δημοσιεύεται στα Αθηναϊκά Νέα μια συνέντευξη του Teriade με τίτλο: «Μια καλλιτεχνική ανακάλυψη. Ένας άγνωστος μεγάλος Έλληνας λαϊκός ζωγράφος, ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ» και την επόμενη χρονιά οργανώνεται από τον Teriade έκθεση έργων του στο Παρίσι. Ο Τάκης Μπαρλάς αποκαλεί τον Θεόφιλο «Παπαδιαμάντη της ζωγραφικής» κι ο Γιώργος Σεφέρης μιλά το 1947 μιλάει για τον καλλιτέχνη σε έκθεση έργων του στο Βρετανικό Συμβούλιο Αθηνών συσχετίζοντάς τον με τον Μακρυγιάννη.

΄Εργο του Θεόφιλου
΄Εργο του Θεόφιλου

Η υπόθεση - Θεόφιλου αρχίζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο γνωστή και να απολαμβάνει τη στήριξη μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων της πνευματικής αφρόκρεμας της εποχής. «Το βρισίδι που φάγαμε στα χρόνια της έκθεσης Θεόφιλου το ξεχνάς. Καλά κάνεις», έγραφε σε επιστολή του προς το Γιώργο Σεφέρη ο Αγγελος Κατακουζηνός, ο οποίος δεν είχε σκοπό να παραιτηθεί από την προσπάθεια ανάδειξης του παρεξηγημένου ζωγράφου.

Εργα του Θεόφιλου
Εργα του Θεόφιλου

Επειτα από παράκληση του Teriade, ο Κατακουζηνός προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για τη δημιουργία του Μουσείου Θεόφιλου, ενώ τη διαμόρφωσή του αναλαμβάνει ο Γιάννης Τσαρούχης. Τα εγκαίνια γίνονται σε πανηγυρικό χαρακτήρα το 1965 παρουσία σημαντικών εκπροσώπων της «γενιάς του '30» η οποία στήριξε το έργο του Θεόφιλου.

Εργα του Θεόφιλιου
Εργα του Θεόφιλιου

Το 1976, το υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε σε χαρακτηρισμό των έργων του Θεόφιλου «οπουδήποτε και εάν ευρίσκονται» ως έργα «χρήζοντα ειδικής κρατικής προστασίας».

Θεόφιλος:Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Κινητά μνημεία τα έργα του - εικόνα 10

Τα 37 έργα που χαρακτηρίστηκαν ως «κινητά μνημεία» είναι έργα που ζωγράφισε ο Θεόφιλος για τον Στρατή Ελευθεριάδη - Teriade, μετά τη γνωριμία τους. Τα έργα φιλοτεχνήθηκαν από το 1927 έως το 1933. Σημειώνεται ότι, μέσα στα έξι αυτά χρόνια, ο Θεόφιλος δημιούργησε πάνω από 120 πίνακες. Τα 37 από αυτά ο συλλέκτης τα δώρισε στο Μουσείο, που φέρει το όνομά του στη Βαρειά της Λέσβου, και τα υπόλοιπα τα στέγασε στο γειτονικό Μουσείο Θεόφιλου, που χτίστηκε με δικές του δαπάνες και, στη συνέχεια, το δώρισε στον δήμο Μυτιλήνης.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

«Σημειώνεται ότι, η παραπάνω κήρυξη δεν αναιρεί τον γενικό χαρακτηρισμό του 1976 του συνόλου της καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεόφιλου, αλλά εξατομικεύει τα έργα, με σκοπό την καλύτερη προστασία του έργου του ζωγράφου», σημειώνεται από την Πολιτεία.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

23 Οκτ 2020 | 13:29

Marina Abramović: "Δεν μπορούμε να δούμε την πανδημία ως μια απελπιστική κατάσταση, πρέπει να διατηρήσουμε το χιούμορ μας"

Η καλλιτέχνης - ίσως στο πιο future forward έργο της - πουλάει μια εκδοχή επαυξημένης πραγματικότητας του εαυτού της.

Η ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 23 Οκτ 2020 | 10:44

Βικτόρια Χίσλοπ: Μετά το "Νησί" έρχεται στην ΕΡΤ - Ετοιμάζει σειρά 12 αυτοτελών επεισοδίων

Τη συνεργασία της με την πολυβραβευμένη Βρετανίδα συγγραφέα, Βικτόρια Χίσλοπ, ανακοίνωσε η ΕΡΤ.

ΤΙ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΘΗΚΑΝ 22 Οκτ 2020 | 20:00

Εντυπωσιακά ευρήματα αποκαλύφθηκαν στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς Αιγίου [Εικόνες]

Ένα πλήθος ταφικών κτερισμάτων και σκευής τάφων υψηλής ποιότητας, αποκαλύφθηκε στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς,

22 Οκτ 2020 | 15:58

Ο "Ελληνικός Κόσμος" επαναλειτουργεί από τις 30 Οκτωβρίου

Το Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" υποδέχεται ξανά το κοινό από την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

ΣΤΙΣ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2020 | 12:58

Ξάνθη: 95 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, η γενέτειρά του τιμά τη μνήμη του

Με αφορμή την 95η επέτειο από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, πλήθος εκδηλώσεων

«ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ, ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ, ΧΑΜΗΛΟΤΟΝΗ ΒΡΑΔΙΑ» 21 Οκτ 2020 | 19:58

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στο βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": "Το θέατρο είναι ο τόπος της συγκινησιακής αμεσότητας"

"Δύναμη και έμπνευση, ώστε να συντηρήσουν το θαύμα" ευχήθηκε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη φετινή νικήτρια του θεατρικού βραβείου "Μελίνα Μερκούρη".

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ 21 Οκτ 2020 | 12:20

"Ας κρατήσουν οι χοροί"- Με Σαββόπουλο το βιντεοκλίπ για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση- Η ηχογράφηση στο Παναθηναϊκό Στάδιο [βίντεο]

Το βίντεο παρουσιάζει την ιστορική πορεία της Ελλάδας, μέσα από την αλληγορία της γιορτής μιας παρέας σύγχρονων Ελλήνων.

ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ REX- ΣΚΗΝΗ ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ 20 Οκτ 2020 | 22:45

Βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": Φετινή νικήτρια η Δήμητρα Βλαγκοπούλου

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας απένειμε το βραβείο "Μελίνα Μερκούρη" στη Δήμητρα Βλαγκοπούλου

ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 20 Οκτ 2020 | 14:10

Πέθανε ο Jose Padilla - Ο "νονός" της Chill out μουσικής

Ο Jose Padilla θεωρούνταν ο "νονός" της Chill Out μουσικής.

ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 20 Οκτ 2020 | 09:52

Με λέμφωμα διαγνώστηκε ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες- Το μήνυμα του "Μπιγκ Λεμπόφσκι"

Ο 70χρονος Αμερικανός ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες ανακοίνωσε χθες το βράδυ σε μήνυμά του στο Twitter ότι έχει λέμφωμα.

19 Οκτ 2020 | 14:27

Η Μελίνα Μερκούρη μιλά για... τη Μελίνα στο ERTFLIX

Η Μελίνα Μερκούρη μιλάει για γνωστές και άγνωστες πτυχές τόσο της προσωπικής της ζωής όσο και της καριέρας της ως ηθοποιού και πολιτικού.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ 18 Οκτ 2020 | 20:56

Μελίνα Μερκούρη: Την τελευταία Ελληνίδα "θεά" τιμά η Αυστρία- Μεγάλη εκδήλωση αύριο στη Βιέννη

Την αυριανή εκδήλωση στο Μέγαρο της Αυστριακής Ραδιοτηλεόρασης, θα παρουσιάσει η Αραμπέλα Φενίβες, με την μονωδό και υψίφωνο Ελπινίκη Ζερβού να ερμηνεύει τραγούδια της Μελίνας.

Ο ΝΕΟΣ ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ ΠΟΥ ΘΑΣ ΣΑΣ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΕΙ 16 Οκτ 2020 | 23:35

Art Evolution: Το νέο στέκι της Πάτρας

Παραστατικές τέχνες, εικαστικές τέχνες, ευεξία, σεμινάρια στο Art Evolution, στο κέντρο της Πάτρας