Το νέο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών

Τρία εκατομμύρια λέξεις, 75.000 λήμματα, 103 γνωστικοί τομείς, 1.800 σελίδες. Το νέο «Χρηστικό Λεξικό» της Ακαδημίας Αθηνών. «Εκπάγλου καλλονής» και για «κάγκουρες»

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM

Τρία εκατομμύρια λέξεις- ψηφίδες, 75.000 λήμματα και 103 γνωστικοί τομείς συνθέτουν τις 1.800 και πλέον σελίδες του «Χρηστικού Λεξικού της Νεοελληνικής Γλώσσας», το οποίο παραδίδει σε ερευνητές και κοινό η Ακαδημία Αθηνών.

Προϊόν δεκαετούς έρευνας, το «Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας» καταγράφει νεολογισμούς της ελληνικής γλώσσας, σημειώνει τη διπλή ορθογραφία, όπου υφίσταται και χρησιμοποιεί παραδείγματα από διαλόγους της καθημερινότητας.

Αξιοσημείωτο ότι για πρώτη φορά στο λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών συμπεριλαμβάνονται νεολογισμοί, όπως «ιός Έμπολα», «άμπερ αλέρτ», «τηλεμαϊντανός», «αεροκουρτίνα», «μπότοξ» και «γενόσημα», λήμματα που προέρχονται από τη μαγειρική και ζαχαροπλαστική, λέξεις με νέες σημασίες, αλλά και αργκό φράσεις, όπως «κάγκουρας», «ιντερνετάκιας», «μπαχαλάκιας» ή «μπουζουκλερί».

«Βασικοί στόχοι του λεξικού είναι η ανάδειξη του πλούτου και της εκφραστικής πληρότητας της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας, χωρίς να παραγκωνίζεται η κληρονομιά της, καθώς και η παροχή όλων των απαραίτητων λεξικογραφικών υλικών για τους ερευνητές» εξήγησε κατά τη σημερινή παρουσίαση του λεξικού, ο επιστημονικός συντονιστής του, καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης.

Το λεξικό βασίζεται σε μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων με 120.000 λήμματα, από τα οποία συμπεριλήφθηκαν στις σελίδες του τα 75.000.

Περιλαμβάνει δέκα καινοτομίες. Η κατάρτιση του λημματολογίου έχει γίνει από εκτενείς βάσεις δεδομένων, όπως ο Εθνικός Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσας, αλλά και η μηχανή αναζήτησης Google.

Επίσης, έχουν καταγραφεί 5.000 νεολογισμοί που δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο λεξικό, καθιερώνεται η διπλή ορθογράφηση, που συναντάται σε περίπου 500 λέξεις (αβγό ή αυγό; εταιρεία ή εταιρία; συγγνώμη ή συγνώμη;) ενώ καταγράφονται και φράσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν λάθος, αλλά χρησιμοποιούνται ευρέως, όπως «αποτίει φόρο τιμής» ή «αποτίνει φόρο τιμής», «οι ασκοί του Αιόλου» ή «ο ασκός του Αιόλου».

Ενοποιούνται οι σημασίες και γίνεται διάκριση της σημασίας από τη χρήση, όπως στην περίπτωση του ρήματος «κόβω», που σύμφωνα με ορισμένα λεξικά έχει 53 σημασίες, ενώ κατά το «Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας» οι σημασίες είναι δέκα και οι υπόλοιπες είναι χρήσεις.

Γίνεται καταγραφή παραδειγμάτων από φράσεις που χρησιμοποιεί συχνά ο κόσμος, ενώ στα αγγλικά και γαλλικά δάνεια σημειώνεται η χρονολογία πρώτης εμφάνισης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ακριβής υφολογικός προσδιορισμός των λέξεων και των εκφράσεων μέσα από 30 κριτήρια. Για παράδειγμα η λέξη «γατόνι» κατηγοριοποιείται ως αργκό, η φράση «εκπάγλου καλλονή» ως αρχαιοπρεπής, ο όρος «κοινοτυπία» ως εσφαλμένος αντί του σωστού «κοινοτοπία» και η λέξη «μπουζουκλερί» ως χιουμοριστική.

«Η Ακαδημία, με το λεξικό, δεν αποβλέπει σε ρύθμιση της γλώσσας. Παρουσιάζει με συστηματικό τρόπο και επιστημονικά εξακριβωμένα την πραγματική μορφή της Νεοελληνικής, τον γλωσσικό πλούτο της και τις θαυμαστές εκφραστικές δυνατότητές της. Το πλήθος των νεολογισμών και των νέων σημασιών που περιέχονται δείχνει τη δημιουργική δύναμη των Ελλήνων στη γλώσσα και διαψεύδει όσους θρηνούν για τη φθορά της» υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας της Ακαδημίας, Βασίλειος Πετράκος.

Παρά το μεγάλο κόστος δημιουργίας του (κόστισε περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ, από τα οποία τα 760.000 ευρώ διατέθηκαν από το υπουργείο Οικονομικών), το λεξικό θα διατίθεται στην τιμή των 48 ευρώ, ενώ από το βιβλιοπωλείο της Ακαδημίας θα πωλείται σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και φοιτητές στην ειδική τιμή των 35 ευρώ. Τα έσοδα από τη διάθεσή του θα δοθούν για έρευνες νέων άνεργων επιστημόνων.

Την εκδήλωση παρουσίασης του λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών παρακολούθησαν μεταξύ άλλων ο υπουργός Πολιτισμού, Κώστας Τασούλας, αλλά και πλήθος ακαδημαϊκών.

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΤΙΟ 28 Φεβ 2020 | 09:55
ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΤΙΟ ΣΤΟ Α' ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ 28 Φεβ 2020 | 08:18

Σήμερα η κηδεία του Κώστα Βουτσά

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί στο Α' Νεκροταφείο στις 11.00.

ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ ΕΡΓΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑ 28 Φεβ 2020 | 07:09

Πέθανε σε ηλικία 95 χρόνων η συγγραφέας Άλκη Ζέη

Η αγαπημένη συγγραφέας μικρών και μεγάλων. Την Τρίτη 3 Μαρτίου, στις 12:00, θα τελεστεί η πολιτική κηδεία της από το Α' Νεκροταφείο.

ΠΟΙΟΙ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΝ 27 Φεβ 2020 | 17:04

Στη δέκατη σεζόν του "American Horror Story" ο Μακόλεϊ Κάλκιν

Ο δημιουργός της σειράς Ράιαν Μέρφι ανακοίνωσε τα νέα πρόσωπα, αλλά και αυτά που θα επιστρέψουν

ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ 27 Φεβ 2020 | 08:31

Νέες ταινίες: Από τον Αγώνα για Δικαιοσύνη μέχρι την Έμμα της Τζέιν Όστιν

Ξεχωρίζουν οι ταινίες "Έμμα", που βασίζεται στο πολυδιαβασμένο ομότιτλο βιβλίο της Τζέιν Όστιν και το αντιρατσιστικό δράμα "Αγώνας για Δικαιοσύνη".

Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΡΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟ FACEBOOK 27 Φεβ 2020 | 06:57
ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ 26 Φεβ 2020 | 19:22

Κώστας Βουτσάς: Σε λαϊκό προσκύνημα η σορός του την Πέμπτη

Το τελευταίο αντίο των Ελλήνων στον αγαπημένο ηθοποιό

ΣΑΡΩΣΕ ΜΕ ΤΑ «ΠΑΡΑΣΙΤΑ» 25 Φεβ 2020 | 18:05

Η επιστολή Σκορτσέζε που έδωσε χαρά στον Μπονγκ Τζουν-χο

Στην επιστολή, όπως είπε ο Μπονγκ, ο Σκορσέζε τον προέτρεψε να κάνει ένα διάλλειμα, να ξεκουραστεί και στη συνέχεια να επιστρέψει στη δουλειά.

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΤΙΟ 25 Φεβ 2020 | 16:01

Συγγενείς, φίλοι, εκπρόσωποι των γραμμάτων "αποχαιρέτησαν" την Κική Δημουλά

Με απόφαση του ΥΠΠΟΑ και του υπουργείου Εσωτερικών, η κηδεία της Κικής Δημουλά έγινε δημοσία δαπάνη

ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΡΕΜΙΕΡΑ 25 Φεβ 2020 | 10:06

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Ανοιχτό από σήμερα με δωρεάν είσοδο

Ανοιχτοί όλοι οι όροφοι που στεγάζουν την μόνιμη συλλογή του μουσείου που συγκροτήθηκε από το 2000.

25 Φεβ 2020 | 09:34

TOC BOOKS: Από τη μαγεία του Όστερ στον σκοτεινό Βαρδάρη και έναν επιζώντα του Ολοκαυτώματος

Ο Σκοτεινός Βαρδάρης της Έλενας Χουζούρη, Κάπου λάμπει ακόμα ο ήλιος του Μίχαελ Γκρούενμπαουμ, Μέρα/Νύχτα του Πολ Όστερ