Το χρήμα στην αρχαιότητα. Μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Πως διακινούνταν το χρήμα στην αρχαιότητα; Ογδόντα πέντε νομίσματα μαζί με 159 αντικείμενα από μεγάλα Μουσεία της Ελλάδας και της Ευρώπης αφηγούνται...

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Το χρήμα στην αρχαιότητα. Μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Κι όμως, δεν ήταν μόνο μέσο συναλλαγής.Το χρήμα - το οποίο έκανε την εμφάνισή του στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ - είχε και διαφορετικές χρήσεις στην αρχαιότητα όπως αυτές που σχετίζονται με την εικονογραφία του: 'Ηταν ένα μέσον συμβολισμού, ένα μέσον που ο καθένας μπορούσε να κρατήσει στα χέρια του, ένα σύμβολο απτό.

Ογδόντα πέντε νομίσματα μαζί με 159 αντικείμενα προερχόμενα εντός κι εκτός Ελλάδας, παρουσιάζουν τις περισσότερο και τις λιγότερες γνωστές «όψεις» και λειτουργίες των νομισμάτων στην αρχαιότητα μέσα από την έκθεση «Χρήμα. Σύμβολα απτά στην Αρχαία Ελλάδα» που εγκαινιάστηκε στις 2 Νοεμβρίου και θα διαρκέσειως 15 Απριλίου 2018 στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Επιμελητές της έκθεσης είναι οι: Καθηγητής Nίκος Σταμπολίδης, Διευθυντής Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Γιώργος Τασούλας, Αρχαιολόγος MPhil., Επιμελητής Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και Δρ Δήμητρα Τσαγκάρη, Επιμελήτρια Νομισματικής Συλλογής Alpha Bank.

Το χρήμα στην αρχαιότητα. Μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Αργυρός στατήρ Αίγινας με παράσταση θαλάσσιας χελώνας.470/465 – 445/440 π.ΧΑθήνα, Νομισματική Συλλογή Alpha Bank (φωτογρ. Π. Μαγουλάς)

Η έκθεση διαρθρώνεται σε οκτώ θεματικές ενότητες, στις οποίες, όπως προαναφέρθηκε, παρουσιάζονται 85 νομίσματα από τη Συλλογή της Alpha Bank μαζί με 159 αντικείμενα (πήλινα αγγεία και ειδώλια, μαρμάρινα και χάλκινα αγαλμάτια, ανάγλυφα, χρυσά κοσμήματα, μετρητικά σκεύη, νομίσματα από κλειστά σύνολα και επιγραφές) που προέρχονται από 32 Αρχαιολογικά Μουσεία και Συλλογές της Ελλάδος, της Ιταλίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, και των οποίων η εικονογραφία συνδέεται άμεσα με το περιεχόμενο εκάστης θεματικής ενότητας.

Τα νομίσματα, τα οποία πρωταγωνιστούν στην έκθεση, είναι και τα ίδια σύμβολα απτά, σύμβολα τα οποία πιάνει κανείς στα χέρια του, τα «διαβάζει», τα αντιλαμβάνεται και γι’ αυτό απεικονίζουν παραστάσεις που προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες που συνδέονται με την εκδότρια αρχή. Εύκολα στη μεταφορά και τη διακίνησή τους, τα νομίσματα μεταδίδουν πληροφορίες στα πέρατα του αρχαίου κόσμου.

Στατήρ Κυζίκου από ήλεκτρο με παράσταση οπλιτοδρόμου. περ. 475 π.Χ. Αθήνα, Νομισματική Συλλογή Alpha Bank (φωτογρ. Π. Μαγουλάς)
Στατήρ Κυζίκου από ήλεκτρο με παράσταση οπλιτοδρόμου. περ. 475 π.Χ. Αθήνα, Νομισματική Συλλογή Alpha Bank (φωτογρ. Π. Μαγουλάς)

Οι οκτώ θεματικές της έκθεσης

Χρήμα και συναλλαγές

Το νόμισμα αποτελεί το βασικό μέσο συναλλαγής του ανθρώπου. Τα αρχαία μάλιστα νομίσματα είναι γνωστά –μέσα από επιγραφικές και φιλολογικές μαρτυρίες– με ονομασίες που πηγάζουν άλλοτε από τους εικονογραφικούς τύπους και άλλοτε από την ίδια την εκδότρια αρχή.

Χρήμα και εμπόριο

Η πλειονότητα των προϊόντων και αγαθών που εικονίζονται στα νομίσματα αφορά σε βασικούς τομείς της πρωτογενούς οικονομίας μίας πόλης, ενός κράτους και της επικράτειάς του, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία. Τα δημητριακά, η ελιά, το αμπέλι, το σύκο, το σέλινο, το σίλφιον, τα βοοειδή, τα άλογα, ο τόνος, το χταπόδι, η σουπιά, το χτένι, ο κάβουρας, ακόμη και ο κροκόδειλος, γίνονται νομισματικά σύμβολα που προβάλλουν και διαφημίζουν ένα τοπικό εμπορεύσιμο προϊόν, το οποίο αποτελεί πηγή πλούτου για την εκδότρια αρχή.

Επιπροσθέτως, στα νομίσματα μπορεί να προβάλλονται η ναυτιλία και το ποντοπόρο εμπόριο με τις απεικονίσεις πλοίων, αλλά και η μεταλλουργία και οι τέχνες με τις παραστάσεις του Ηφαίστου, του θεού σιδηρουργού και των έργων του, που υπαινίσσονται τη γνώση της επεξεργασίας των μετάλλων.

Χρήμα και τέχνη

Στα νομίσματα εικονίζονται και δημιουργήματα του υλικού πολιτισμού -όπως έργα πλαστικής και αρχιτεκτονικής- πολλά από τα οποία δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί χωρίς το νόμισμα. Τα έργα αυτά προβάλλουν εικόνες από τη λατρεία, την ιδεολογία, τα επιτεύγματα και την ιστορία κάθε εκδότριας αρχής.

Χρήμα και ιστορία

Τα νομίσματα αποτελούσαν ένα πολύ πρόσφορο μέσον για τη διάδοση μηνυμάτων και ειδήσεων από την πλευρά της εκδότριας αρχής. Ένας από τους τρόπους που επέλεξαν οι αρχές για να διαδώσουν το πολιτικό τους μήνυμα και να προβάλουν την ταυτότητα που επιθυμούσαν, ήταν και η αναφορά σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα ή πρόσωπα.

Χρήμα και διακίνηση ιδεών

Τα αρχαία νομίσματα ορισμένες φορές λειτουργούν ως μέσον για τη διακίνηση ιδεών, όπου ορισμένες αφηρημένες έννοιες -όπως η αφθονία, η τύχη και η νίκη- αποδίδονται συμβολικά ή προσωποποιούνται, ενώ κάποιες άλλες -όπως ο πλούτος και η ισχύς- δηλώνονται ακόμη και από την επιλογή του μετάλλου των νομισματικών εκδόσεων της εκάστοτε αρχής.

Χρήμα και προπαγάνδα

Από τις παραστάσεις που αποτυπώνονται στη μικρή μεταλλική επιφάνεια διαπιστώνεται ότι το νόμισμα χρησιμοποιήθηκε και ως οπτικό επικοινωνιακό μέσον, ώστε η εκάστοτε εκδίδουσα αρχή να διαδίδει πολιτικά μηνύματα σε ευρύτατες ομάδες πληθυσμού, αποσκοπώντας σε μία ήπια ή ακραιφνή προπαγάνδα που υπηρετούσε στόχους προσωπικούς, πολιτικούς, δυναστικούς και στρατιωτικούς.

Χρήμα και κοινωνία

Το χρήμα είναι ένα μέσον που διευκολύνει τις συναλλαγές ενός οίκου (του ατόμου) και κατ’ επέκταση ενός κράτους (του συνόλου). Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα νομίσματα στις συναλλαγές στην αγορά, αλλά και σε άλλες δραστηριότητές τους: άλλοτε ως «δωροδοκία» προς τους θεούς σε αντάλλαγμα μίας αγαθής τύχης (αποθέτης ιερού στην Άμφισσα), και άλλοτε ως μέσον για την ικανοποίηση των αισθήσεών τους (ταβέρνα στη Δήλο).

Χρήμα και τράπεζες

Μία έκθεση για το ΧΡΗΜΑ η οποία αρχίζει με τις Συναλλαγές, κλείνει με τις Τράπεζες, παρουσιάζοντας την τραπεζική δραστηριότητα της αρχαιότητας, η οποία συμβαδίζει με την όλο και πιο εκτεταμένη χρήση νομισμάτων στην οικονομία και προκύπτει από αυτήν.

Tην έκθεση συνοδεύει επιστημονικός κατάλογος, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, με λήμματα όλων των εκθεμάτων.

Αττικός ερυθρόμορφος αμφορέας του Ζωγράφου του Βερολίνου. Εικονίζεται αθλητής οπλιτοδρόμος σε στάση εκκίνησης. περ. 470 π.Χ. Παρίσι, Μουσείο Λούβρου (φωτογρ. St. Maréchalle)
Αττικός ερυθρόμορφος αμφορέας του Ζωγράφου του Βερολίνου. Εικονίζεται αθλητής οπλιτοδρόμος σε στάση εκκίνησης. περ. 470 π.Χ. Παρίσι, Μουσείο Λούβρου (φωτογρ. St. Maréchalle)

Εκπαιδευτικά Προγράμματα

Στο πλαίσιο της έκθεσης, σχεδιάσθηκαν από το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου, δύο νέα εκπαιδευτικά προγράμματα, «Μύθοι και σύμβολα στα αρχαία νομίσματα» για μαθητές της Γ΄ Δημοτικού και «Νομίσματα και σύμβολα της καθημερινής ζωής στην αρχαία Ελλάδα», για μαθητές της Δ΄ Δημοτικού και της Α΄ Γυμνασίου.

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι ξεναγήσεις για μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πραγματοποιούνται καθημερινά.

Πληροφορίες – κρατήσεις (+30) 210 723 9438 (13.00-16.00).

Υπεύθυνες Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων:

Μαρίνα Πλατή

Ελένη Μάρκου

Info:

«ΧΡΗΜΑ. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα»

2 Νοεμβρίου 2017 – 15 Απριλίου 2018

Είσοδος έκθεσης: 8 €

Μειωμένο εισιτήριο για άνω των 65, φοιτητές και νέους 19-26 ετών: 5€

Για τους Φίλους του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, είσοδος δωρεάν.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-17:00

Πέμπτη: 10:00-20:00, Kυριακή 11:00-17:00, Τρίτη: κλειστά

Ξεναγήσεις: Δωρεάν ξεναγήσεις για το κοινό με το εισιτήριο του Μουσείου, κάθε Σάββατο και Κυριακή, στις 12:00 και στις 15:00. Διανέμονται δελτία προτεραιότητας μία ώρα πριν την έναρξη της ξενάγησης.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Νεοφύτου Δούκα 4

106 74, Αθήνα
Τ.: (+30) 210 722 8321-3
www.cycladic.gr

Facebook.com/CycladicArtMuseum
Instagram: @Cycladic_museum

(Στην κεντρική φωτογραφία: Επιλεγμένα νομίσματα από τον αποθέτη ιερού στην Άμφισσα. Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδας - φωτογραφικό αρχείο)

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΙΧΕ ΤΙΜΗΘΕΙ ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ ΜΕ ΕΜΜΙ 21 Ιαν 2022 | 19:32

Πέθανε στα 68 του χρόνια ο κωμικός ηθοποιός Λούι Άντερσον

Ο σταρ της τηλεοπτικής σειράς "Baskets" άφησε την τελευταία του πνοή στο Λας Βέγκας

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 75 ΕΤΩΝ 20 Ιαν 2022 | 21:31

Πέθανε ο Κάρολος Τρικολίδης, ο αρχιμουσικός της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης

Ο Κάρολος Τρικολίδης υπήρξε πρώτος αρχιμουσικός σε λυρικά θέατρα Γερμανίας και Ουγγαρίας και μόνιμος αρχιμουσικός του Γαλλικού Εθνικού Μπαλέτου "Ρολάν Πετί".

ΤΡΑΓΙΚΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ 20 Ιαν 2022 | 17:11

Γκασπάρ Ουλιέλ: Πώς αποχαιρέτησε ο Σκορτσέζε τον αδικοχαμένο ηθοποιό - Τον είχε σκηνοθετήσει για διαφήμιση της Chanel

Συγκίνηση για τον Γκασπάρ Ουλιέλ. Ο Μάρτιν Σκορτσέζε θυμάται την συνεργασία τους και τον αποχαιρετά με θερμά λόγια.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΚΙΤΣΟΣ - ΝΕΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ 20 Ιαν 2022 | 12:29

"Wonderful Twos": H ελληνική jazz στα καλύτερα της

Η κυκλοφορία του album "Wonderful Twos " του Παρασκευά Κίτσου, είναι η πρώτη σπουδαία jazz παραγωγή στην Ελλάδα εδώ και καιρό.

ΑΠΟ 29 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 20 Ιαν 2022 | 12:07

Θόδωρος Αγγελόπουλος: Αδημοσίευτες φωτογραφίες από την ανολοκλήρωτη ταινία του σε μια νέα έκθεση

Είκοσι αδημοσίευτες φωτογραφίες μεγάλου μεγέθους, με τα γυρίσματα της τελευταίας ανολοκλήρωτης ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου με τίτλο "Η Άλλη Θάλασσα".

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 85 ΕΤΩΝ 19 Ιαν 2022 | 15:13

Πέθανε ο εικαστικός Χρήστος Σαρακατσιάνος

Ο εικαστικός καλλιτέχνης Χρήστος Σαρακατσιάνος έφυγε από τη ζωή ύστερα από μακροχρόνια ασθένεια. Η κηδεία του θα γίνει αύριο Πέμπτη 20 Ιανουαρίου.

18 Ιαν 2022 | 19:54

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στη Σορβόννη: "Η Ελλάδα και η Γαλλία τον 19ο αιώνα"

Την εκδήλωση χαιρέτησε με ηχογραφημένο μήνυμά της στα γαλλικά η Προέδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου

18 Ιαν 2022 | 14:00

Η Γκαλερί Batagianni εγκαινιάζει τον ολοκαίνουργιο χώρο της με τη δέκατη ατομική έκθεση της Χριστίνας Κάλμπαρη

Μια σειρά ζωγραφικών έργων, που δημιούργησε τον τελευταίο φορτισμένο χρόνο που μας πέρασε.

ΔΥΟ ΣΠΟΥΔΑΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 18 Ιαν 2022 | 10:25

Εικόνα άλλης εποχής: Ο Αλέκος Φασιανός με τον Γιάννη Τσαρούχη στο Παρίσι των '80s - Σπάνιο κλικ

Ο Αλέκος Φασιανός και ο Γιάννης Τσαρούχης στο Παρίσι τη δεκαετία του '80. Οι δυο μεγάλοι ζωγράφοι είχαν πρωτοσυναντηθεί στην πόλη του φωτός την δεκαετία του '60 και εκεί ξεκίνησε η μεγάλη τους φιλία.

ΗΜΕΡΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ 17 Ιαν 2022 | 19:53

Αλέκος Φασιανός: "Ο Αλέκος δεν είναι ύλη, είναι πνεύμα - Hθελε πάντα να δίνει τη χαρά", λέει η σύζυγός του

Η Μαρίζα Φασιανού μίλησε για τον άνθρωπο Φασιανό που "αγαπούσε τη ζωή, τον άνθρωπο και το χιούμορ".

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ 17 Ιαν 2022 | 19:17

Κώστας Γαβράς: Το συγκινητικό αντίο στον Αλέκο Φασιανό - "Θα ξαναϊδωθούμε σύντομα"

Ο Κώστας Γαβράς απέτισε φόρο τιμής στον φίλο του Αλέκο Φασιανό, με τον οποίο του άρεσε να τρώει αχινούς σε μια παρθένα παραλία της Ελλάδας.

ΕΝΑΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΚΩΜΙΚΟΣ 17 Ιαν 2022 | 09:32

Βασίλης Τσιβιλίκας: Ο πληθωρικός κωμικός που πίστευε ότι το γέλιο είναι υγεία - Γεννήθηκε σαν σήμερα

Ο Βασίλης Τσιβιλίκας άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 70 ετών, το 2012, σε ένα ασθενοφόρο στον δρόμο για το Σισμανόγλειο, μετά από έντονη καρδιακή ενόχληση.

17 Ιαν 2022 | 09:30

Το νέο ντοκιμαντέρ του οίκου Dior που διαφημίζει τη χώρα μας με τον καλύτερο τρόπο

Η δημιουργός του ντοκιμαντέρ The Greek Bar Jacket με τα παρασκήνια από τη δημιουργία της συλλογής Dior Cruise 2022 που παρουσιάστηκε στην Αθήνα, μιλά για την εμπειρία της.