Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις

Με αφορμή της παράσταση Ιωάννα της Λωραίνης, ξετυλίγουμε το κουβάρι του μύθου μιας αιρετικής ατρόμητης έφηβης που η Λιμπερασιόν αποκάλεσε "Ηρωίδα όλων μας"

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις

H Violet Louise και η δημιουργική της ομάδα ανοίγουν ξανά τα πρακτικά της δίκης της Ιωάννας της Λωραίνης σε μία transmedia παράσταση που δίνει μία σύγχρονη εκδοχή της ιστορίας της νεαρής χωριατοπούλας από το Ντομρεμύ, που έσωσε στις αρχές του 15ου αι. τη Γαλλία από την αγγλική εισβολή.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις

Τελικά ποια ήταν η Ιωάννα; Μάγισσα ή Αγία; Πλάσμα προικισμένο με ασυνήθιστες ιδιότητες ή ο αποδιοπομπαίος τράγος ενός συστήματος που την πρόδωσε όταν εξυπηρέτησε τους σκοπούς του; Ένας άνθρωπος ονειροπόλος ή μία φιλόδοξη, ευφυής γυναίκα, που ήξερε ότι για να περάσει στην ιστορία, θα έπρεπε να ασχοληθεί με τα των αντρών και όχι με οικιακές εργασίες;

Η Ιωάννα εκπροσωπεί τις νέες δυνάμεις που συγκρούονται με τους παλαιούς αλλά ακόμα ισχυρούς θεσμούς: την Καθολική εκκλησία, την Ιερά Εξέταση, τη Φεουδαρχία. Γι’ αυτό το λόγο και η εξόντωσή της από το σύστημα, είναι αναπόφευκτη. Ο κόσμος δεν είναι έτοιμος να δεχτεί αγίους ούτε ιδεολόγους. Αυτοί οι «παράξενοι» όμως άνθρωποι είναι που τελικά έχουν τη δύναμη να αλλάξουν τη ροή στο ποτάμι της ιστορίας.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 2
Μύθοι και αλήθειες για τη Ζαν ντ’Αρκ

Αν κάποιος ισχυριζόταν ότι η σηµερινή εποχή του 21ου αιώνα µπορεί να αποδειχτεί ιστορικά λιγότερο φεµινιστική από τον Μεσαίωνα, θα βρισκόταν στην καλύτερη των περιπτώσεων αντιµέτωπος µε ειρωνικά µειδιάµατα. Κι όµως, η Ιστορία έχει τον δικό της τρόπο να γίνεται ανατρεπτική ή να αποκα­λύπτει τα µεγάλα της διδάγµατα, αιώνες αρ­γότερα. Και αυτό είναι ένα ισχυρό πλεονέκτη­µα που κάνει την Ιστορία συναρπαστικό ανά­γνωσµα και τα τετελεσµένα γεγονότα ανοιχτά σε κάθε ερµηνεία. Ο Εκατονταετής Πόλεµος, ένας πόλεµος που για την ιστορική ακρίβεια διήρκεσε 116 συναπτά έτη, υπήρξε ίσως ο µεγαλύτερος σε διάρκεια στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η διαµάχη αυτή ξεκίνησε από µια απλή διαφω­νία περί διαδοχής, η οποία ουδόλως απασχο­λούσε τους λαούς, και εξελίχθηκε σε έναν µακροχρόνιο γαλλο-αγγλικό πόλεµο που δι­ήρκεσε από το 1337 µέχρι το 1453, µε ενδιά­µεσες - ασήµαντες χρονικά - διακοπές. Στον πόλεµο αυτό αναδείχθηκε µια µοναδική ιστορική µορφή, αυτή της δεκαεπτάχρονης Ιωάννας της Λωραίνης.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 3

Η Ιωάννα της Λωραίνης, η γυναίκα που «ντυνόταν με ανδρικά ρούχα», γνωστή και ως «Παρθένος της Ορλεάνης», είναι από τις ιστορικές φιγούρες που αναγνωρίστηκαν μετά θάνατον. Η ζωή γύρισε την πλάτη αμετάκλητα στην εθνική ηρωίδα της Γαλλίας, που οδήγησε τα γαλλικά στρατεύματα σε νίκη κατά των βρετανών κατακτητών στην Ορλεάνη σε ηλικία μόλις 18 ετών, και έπρεπε να καεί ζωντανή στην πυρά για να αναγνωριστεί η συνεισφορά της και το ταυτόχρονο ατόπημα ενός έθνους. Η γυναίκα που «ντυνόταν με ανδρικά ρούχα» και είχε «κοντοκουρεμένη κόμη», σύμφωνα με το κατηγορητήριο, έμελλε να αντιστρέψει τη μοίρα των Γάλλων κατά τον Εκατονταετή Πόλεμο, ενώ 500 χρόνια αργότερα, το 1920, θα αγιοποιούταν από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 4

Η Ιωάννα της Λωραίνης γεννιέται το 1412 (στις 6 Ιανουαρίου, σύμφωνα με κάποιες πηγές) σε οικογένεια χωρικών και αφοσιωμένων θρήσκων στο μικρό χωριό του Ντομρεμί της Γαλλίας. Σε ηλικία 12 ετών, η μικρή Γαλλίδα θα νιώσει το θεϊκό κάλεσμα μέσα από αποκαλυπτικό όραμα: ο αρχάγγελος Μιχαήλ, η αγία Αικατερίνη και η αγία Μαργαρίτα θα την καλέσουν να πάρει τα όπλα και να ξεπλύνει την ατίμωση του λαού της από τους Βρετανούς.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 5

Η Ιωάννα χαρακτηριζόταν -ήδη από παιδί- από εξαιρετική ευσέβεια και ευλάβεια, την ώρα που ισχυριζόταν ότι επικοινωνούσε απευθείας με τους αγίους, εγείροντας από νωρίς τη μήνη της καθολικής εκκλησίας, ιδιαίτερα εξαιτίας της δήλωσής της ότι επικοινωνούσε με τον Θεό. Και βέβαια, όπως έμελλε να δείξει η Ιστορία, η Ιωάννα διέθετε αξιοσημείωτο κουράγιο και μεγαλοφυείς στρατηγικές ικανότητες. Οδηγημένη λοιπόν από τη θεϊκή δύναμη, η Ιωάννα θα εγκαταλείψει τα πατρικά εδάφη τον Μάιο του 1428 για να υπηρετήσει τον γάλλο διάδοχο, υιοθετώντας πλήρως το δίκαιο των αγώνων του. Η τρυφερή της ηλικία ωστόσο -ήταν μόλις 16 ετών- και η συνήθειά της να επικαλείται συνεχώς τους αγίους θα κάνουν τον Κάρολο να την απορρίψει αμέσως, με την ατιμασμένη Ιωάννα να επιστρέφει άπραγη στο σπίτι της.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 6

Ο Κάρολος της αναθέτει μια μικρή στρατιωτική δύναμη για να ριχτεί στη μάχη. Ενώπιον του πολεμικού συμβουλίου της πόλης, η Ιωάννα ζήτησε την ολομέτωπη επίθεση των στρατευμάτων, το αμυντικό δόγμα στάθηκε όμως και πάλι στον δρόμο της. Οι πύλες της Ορλεάνης κλειδαμπαρώθηκαν μάλιστα για να την αποτρέψουν από το να επιτεθεί στον εχθρό! Στις 7 του μήνα ωστόσο, η Ιωάννα και μια χούφτα στρατιωτών και κατοίκων θα ξεσφράγιζαν την πύλη της Ορλεάνης και θα έκαναν αιφνιδιαστική επίθεση στο κύριο βρετανικό οχυρό, πολιορκώντας το με ό,τι βρήκαν. Κατά τη διάρκεια μάλιστα της πολιορκίας, η Ιωάννα θα τραυματιζόταν στον λαιμό από εχθρικό βέλος, θα επέστρεφε ωστόσο αμέσως στη μάχη, με το ασίγαστο πνεύμα της να δίνει κουράγιο στους άνδρες της, μέχρι την τελική συνθηκολόγηση των Άγγλων.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 7

Η Ιωάννα τιμάται από το βασιλιά Κάρολο, αλλά θα αιχμαλωτιστεί σε μια επιχείρηση κοντά στην Κομπιένη και θα παραδοθεί στις βρετανικές Αρχές. Η αρχή του τέλους είχε φτάσει. Οι Βρετανοί και μέλη του γαλλικού κλήρου αποφάσισαν να τη δικάσουν ως αιρετική και μάγισσα, σε μια δίκη-παρωδία. Οι ταπεινωμένοι Βρετανοί και οι γάλλοι προδότες μισούσαν την Ιωάννα της Λωραίνης για την απρόσμενη τροπή που είχε πάρει ο Εκατονταετής Πόλεμος, εκεί που φαινόταν ότι όλα είχαν τελειώσει. Η σχεδόν θαυματουργή αναβίωση του γαλλικού ηθικού και της εθνικής περηφάνιας που εγκαινίασε έμελλε να την έφερναν αντιμέτωπη με την πυρά. Η δημόσια δίκη δεν πήγαινε ωστόσο όπως προσδοκούσαν οι διώκτες της: οι σπιρτόζικες απαντήσεις της και η ευλάβειά της κέρδιζαν ολοένα και περισσότερο το κατά τα άλλα εχθρικό ακροατήριο, με τις κατηγορίες για βλασφημία να πέφτουν στο κενό.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 8

Η δίκη θα συνεχιζόταν λοιπόν κεκλεισμένων των θυρών και, όπως ήταν αναμενόμενο, οι δικαστές θα την έβρισκαν ένοχη καταδικάζοντάς τη σε θάνατο στην πυρά. Η Ιωάννα θα υπέμεινε το τελευταίο της μαρτύριο με αξιοπρέπεια, την ώρα που 10.000 κόσμου είχαν συρρεύσει για να απολαύσουν τη δημόσια εκτέλεση. Ο θρύλος το θέλει η καρδιά της να παραμένει ανεπηρέαστη από τις φλόγες. οι Άγγλοι θα εγκατέλειπαν τη Ρουέν, με τους Γάλλους να ανοίγουν την υπόθεσή της και να την αθωώνουν επισήμως, αναγνωρίζοντάς της το καθεστώς του μάρτυρα. Το 1920 θα γίνει αγία, παραμένοντας πάντα η προστάτιδα αγία της Γαλλίας. Η Ιωάννα της Λωραίνης κατάφερε εκπληκτικά πράγματα στη σύντομη ζωή της των 19 χρόνων. Ενσάρκωσε ιδανικά τη θρησκευτική ευλάβεια με την ανδρεία και την ταπεινότητα, αφιερώνοντας τον εαυτό της σε έναν σκοπό που θα άλλαζε τον ρου της γαλλικής ιστορίας.

Ζαν ντ΄Αρκ, αιρετική, φεμινίστρια, ένας γρίφος χωρίς απαντήσεις - εικόνα 9

Τα επίσημα μητρώα από τη Μεγάλη Δίκη του 1431 αλλά και από τη διαδικασία της αποκατάστασης του ονόματός της μισό αιώνα αργότερα διατηρούνται μέχρι και σήμερα στα Εθνικά Μητρώα της Γαλλίας, ρίχνοντας άπλετο φως στη σκευωρία αλλά και τα πεπραγμένα του βίου της. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο στρατηγός Τσαρλς ντε Γκολ χρησιμοποίησε το σύμβολό της, τον Σταυρό της Λωραίνης, ως σύμβολο της ελεύθερης Γαλλίας.

Πληροφορίες:

ΙΩΑΝΝΑ ΤΗΣ ΛΩΡΑΙΝΗΣ από τη Violet Louise

3-26 Φεβρουαρίου 2017, Βlack Box

Ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία - μουσική – oπτικά- δραματουργία κειμένου: Violet Louise

Παίζουν: Violet Louise, Παναγιώτης Γαρμπής

H ομάδα: Παναγιώτης Γαρμπής, Νίκος Λεβαντής, Λίλιαν Ξυδιά, Λουίζα Κωστούλα, Βασίλης Κουντούρης, Κώστας Μπώκος, Θωμάς Οικονομάκος, Μάκης Φάρος, Μαριάννα-Τζιζλάκη Κοτσανού, Άρης Παυλίδης

Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Πειραιώς 206

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

25 Οκτ 2020 | 20:27

Δήμος Αχαρνών: Θεματικός Διαγωνισμός Ερασιτεχνικής Φωτογραφίας για τις "γωνιές της πόλης"

Δικαίωμα συμμετοχής να έχει οποιοσδήποτε ασχολείται με τη φωτογραφία ως χόμπι, ενώ… αποκλείονται οι επαγγελματίες φωτογράφοι.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 69 ΕΤΩΝ 25 Οκτ 2020 | 14:10

Νίκος Μπελογιάννης: Πέθανε ο γιος του "ανθρώπου με το γαρύφαλλο"

Μετά από τα 10 ημέρες νοσηλείας, ο γιος του Νίκου Μπελογιάννη και της Έλλης Παππά άφησε την τελευταία του πνοή.

Η EUROLIFE FFH ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 23 Οκτ 2020 | 15:34

Οι Μουσειοσκευές ταξιδεύουν με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Eurolife FFH

Δύο εκπαιδευτικές μουσειοσκευές βρίσκονται ήδη στον πρώτο παιδικό σταθμό της Πάτμου και στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Ελευθερούπολης Καβάλας

23 Οκτ 2020 | 13:29

Marina Abramović: "Δεν μπορούμε να δούμε την πανδημία ως μια απελπιστική κατάσταση, πρέπει να διατηρήσουμε το χιούμορ μας"

Η καλλιτέχνης - ίσως στο πιο future forward έργο της - πουλάει μια εκδοχή επαυξημένης πραγματικότητας του εαυτού της.

Η ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 23 Οκτ 2020 | 10:44

Βικτόρια Χίσλοπ: Μετά το "Νησί" έρχεται στην ΕΡΤ - Ετοιμάζει σειρά 12 αυτοτελών επεισοδίων

Τη συνεργασία της με την πολυβραβευμένη Βρετανίδα συγγραφέα, Βικτόρια Χίσλοπ, ανακοίνωσε η ΕΡΤ.

ΤΙ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΘΗΚΑΝ 22 Οκτ 2020 | 20:00

Εντυπωσιακά ευρήματα αποκαλύφθηκαν στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς Αιγίου [Εικόνες]

Ένα πλήθος ταφικών κτερισμάτων και σκευής τάφων υψηλής ποιότητας, αποκαλύφθηκε στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς,

22 Οκτ 2020 | 15:58

Ο "Ελληνικός Κόσμος" επαναλειτουργεί από τις 30 Οκτωβρίου

Το Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" υποδέχεται ξανά το κοινό από την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

ΣΤΙΣ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2020 | 12:58

Ξάνθη: 95 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, η γενέτειρά του τιμά τη μνήμη του

Με αφορμή την 95η επέτειο από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, πλήθος εκδηλώσεων

«ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ, ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ, ΧΑΜΗΛΟΤΟΝΗ ΒΡΑΔΙΑ» 21 Οκτ 2020 | 19:58

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στο βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": "Το θέατρο είναι ο τόπος της συγκινησιακής αμεσότητας"

"Δύναμη και έμπνευση, ώστε να συντηρήσουν το θαύμα" ευχήθηκε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη φετινή νικήτρια του θεατρικού βραβείου "Μελίνα Μερκούρη".

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ 21 Οκτ 2020 | 12:20

"Ας κρατήσουν οι χοροί"- Με Σαββόπουλο το βιντεοκλίπ για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση- Η ηχογράφηση στο Παναθηναϊκό Στάδιο [βίντεο]

Το βίντεο παρουσιάζει την ιστορική πορεία της Ελλάδας, μέσα από την αλληγορία της γιορτής μιας παρέας σύγχρονων Ελλήνων.

ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ REX- ΣΚΗΝΗ ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ 20 Οκτ 2020 | 22:45

Βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": Φετινή νικήτρια η Δήμητρα Βλαγκοπούλου

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας απένειμε το βραβείο "Μελίνα Μερκούρη" στη Δήμητρα Βλαγκοπούλου

ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 20 Οκτ 2020 | 14:10

Πέθανε ο Jose Padilla - Ο "νονός" της Chill out μουσικής

Ο Jose Padilla θεωρούνταν ο "νονός" της Chill Out μουσικής.

ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 20 Οκτ 2020 | 09:52

Με λέμφωμα διαγνώστηκε ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες- Το μήνυμα του "Μπιγκ Λεμπόφσκι"

Ο 70χρονος Αμερικανός ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες ανακοίνωσε χθες το βράδυ σε μήνυμά του στο Twitter ότι έχει λέμφωμα.