Κόλαφος είναι ο πολιτικός αναλυτής και αρθρογράφος της Καθημερινής Ευτύχης Βαρδουλάκης για την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή "Καποδίστριας". Αισθητικά την χαρακτηρίζει επιπέδου σχολικής παράστασης. Αλλά δεν είναι αυτό που τον εξόργισε. Οι ιστορικές ανακρίβιες, οι υπεραπλουστεύσεις καθως και η συνωμοσιολογική ανάγνωση της ιστορίας είναι αυτές που τον έβγαλαν από τα ρούχα του. Σε σημείο να φθάσει και σε μια προσωπική επίθεση στον σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, τον οποίο χαρακτηρίζει σήμερα τοτέμ του αντισυστημισμού, αλλά ο οποίος πάντα φρόντιζε να τα έχει καλά με την εξουσία, όπως γράφει ο Ευτύχης Βαρδουλάκης. Και θυμίζει τους ύμνους για τον Κώστα Καραμανλή, τους επαίνους στον Αντώνη Σαμαρά, τις στενές σχέσεις με τον Αλέξη Τσίπρα και φυσικά και τη στενή συνεργασία με το σύστημα Μητσοτάκη.
Τι γράφει για τον Καποδίστρια ο Ευτύχης Βαρδουλάκης:
"Είδα την ταινία "Καποδίστριας". Ομολογώ ότι πήγα προκατειλημμένος καθότι θεωρώ όλες τις ταινίες του Σμαραγδή από μέτριες έως κακές. Αυτή ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Ήταν τραγική! Ήταν τόσο κακή και τόσο εκνευριστική με τις ανακρίβειές της που δεν μπορούσες να γελάσεις καν, όπως αρμόζει στο γκροτέσκο. Αν εξαιρέσεις τη φωτογραφία, όπου είχε όντως κάποια ωραία πλάνα, μιλάμε για επίπεδο σχολικής παράστασης.
Το χειρότερο όλων βέβαια ήταν το σενάριο με τη διαστρέβλωση γεγονότων και τις ιστορικές υπεραπλουστεύσεις.
Προσέξτε: εδώ δεν μιλάμε για κάποια σεναριακά ευρήματα που συνηθίζονται σε αυτές τις ταινίες και εν τέλει λειτουργούν προωθητικά για το έργο. Όπως πχ στο "Darkest hour" η βόλτα του Τσώρτσιλ στο μετρό όπου δήθεν μίλησε με πολίτες και παίρνοντας δύναμη από το λαϊκό αίσθημα απέρριψε τη συνθηκολόγηση με τον Χίτλερ - κάτι που φυσικά δεν έγινε ποτέ, αμφιβάλω αν ο Τσώρτσιλ είχε μπει ποτέ στη ζωή του σε μετρό.
Εδώ μιλάμε για κακοποίηση της ιστορίας.
Ο Καποδίστριας ηγέτης της Φιλικής Εταιρείας;Ιδρυτής της Ελβετιας και διασώστης της Γαλλίας από διαμελισμό; Ο Μέτερνιχ πίσω από τη δολοφονία Καποδίστρια σε συνεργασία με τους Άγγλους και μόνοι "καλοί" και σταθεροί σύμμαχοί μας (αλίμονο…) οι Ρώσοι; Ο Καποδίστριας, ένας ορθολογιστής με ψυχρή λογική, που γι αυτό είχε την πορεία που είχε, να παρουσιάζεται σαν θρησκόληπτος αγγελοκρουσμένος; Σοβαρά τώρα; Σε τι ακριβώς χρησιμεύουν αυτές οι υπερβολές όταν μιλάμε για έναν ούτως ή άλλως μεγάλο Έλληνα;
Ειλικρινά δεν θα άξιζε να αφιερώσει κάποιος κάτι περισσότερο από ένα χάχανο ως σχολιασμό της ταινίας αν η προβολή της δεν είχε ήδη εργαλειοποιηθεί ποικιλοτρόπως. Αν δεν είχε εξελιχθεί σε κάτι σαν πιστοποιητικό εθνικών φρονημάτων. Σου αρέσει; Οκ, περνάς το πατριωτικόμετρο. Τη βρίσκεις κακή; Τεχνικά, σκηνοθετικά, σεναριακά, βρε αδερφέ! Θα σε πουν από άπατρη ως τσιράκι των σημερινών ελίτ, ως προέκταση των κοτζαμπάσηδων. Σαν να μέμφεσαι τον ίδιο τον Καποδίστρια και όχι την ταινία! Και δίπλα σε όλα αυτά ένας βλακώδης ετεροκαθορισμός που ούτε σε ανώριμους προεφήβους δεν ταιριάζει: Αρέσει στον Α; Δεν θα αρέσει στον Β. Την θάβει ο Χ; Θα την αποθεώσει ο Ψ. Αστεία πράγματα…
Επι της ουσίας: Ο Καποδίστριας ήταν σπουδαίος. Εξαιρετικός διπλωμάτης, ευρυμαθής, κοσμοπολίτης. Προσέφερε στην Επανάσταση σε κρίσιμες στιγμές. Διεκδίκησε με μαεστρία και πέτυχε να έχει η χώρα μεγαλύτερα σύνορα. Και το έργο του ως Κυβερνήτη θετικό ήταν. Πήγε όντως να βάλει τάξη και θεμέλια οργανωμένου κράτους σε ένα χάος. Ως άνθρωπος ήταν έντιμος και ακέραιος, με αίσθημα καθήκοντος.
Το ιστορικό του πρόσημο είναι θετικό
Στην δική μου ταπεινή κρίση το ιστορικό του πρόσημο είναι θετικό. Αλάνθαστος βέβαια δεν ήταν. Οι κατηγορίες για αυταρχισμό έχουν βάση. Επί ημερών του υπήρξε και περιορισμός ελευθεριών και αδικίες σε βάρος αγωνιστών. Κάποιες ενέργειές του μπορεί να ήταν δικαιολογημένες στο κλίμα της εποχής, κάποιες άλλες όχι. Δεν ήταν εξάλλου όλοι οι εχθροί του ίδιοι ούτε είχαν όλοι τα ίδια κίνητρα. Τον μισούσε το κατεστημένο της προεπαναστατικής Ελλάδας που έχασε προνόμια, ναι. Τον επέκριναν όμως και φωτισμένα και καλοπροαίρετα μυαλά της εποχής. Το τσουβάλιασμα όλων αυτών είναι εντελώς ανιστόρητο.
Το τι στερεότυπα αναπαράγονται στην ταινία (ή με αφορμή αυτήν) σε κάνουν να τραβάς τα μαλλιά σου. Καταρχάς από που ακριβώς προκύπτει ότι όσοι αντιπολιτεύονταν τον Καποδίστρια την εποχή εκείνη ήταν εχθροί της Ελλάδας;
Τα μανιάτικα τουφέκια που έδωσαν υπόσταση στην Επανάσταση και σημάδεψαν τις πρώτες μεγάλες νίκες της δεν προσέφεραν στο έθνος; Ο Πετρόμπεης που έχασε δύο γιούς, έναν αδερφό και 50 μέλη της ευρύτερης οικογένειά του στις μάχες του Αγώνα χρειάζεται διαπιστευτήρια πατριωτισμού; Ο Κοραής που συνέβαλε στη διαμόρφωση του φιλελληνικού ρεύματος διεθνώς, δεν ήταν φωτισμένη μορφή του ελληνισμού, επειδή αποκαλούσε τον Καποδίστρια "τύραννο"; Ο Μιαούλης που είχε ρημάξει τους Τούρκους στις θάλασσες, που έσπασε τον αποκλεισμό του Μεσολογγίου, ήταν κι αυτός εχθρός της πατρίδας;
Ο σπουδαίος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο πιο φωτισμένος διπλωματικός νους της Επανάστασης, που χάρη στην δική του σύλληψη να πείσει τον Κάνιγκ ότι συμφέρει τη Βρετανία η ίδρυση ελληνικού κράτους κατάφερε να ευοδωθεί ο Αγώνας, ήταν τυχαίος; Παρουσιάζει ο Σμαραγδής, της σκηνοθετικής καθοδήγησης μέσω…υπνωτισμών, ως κακόβουλο μοχθηρό ανθρωπάκι τον Μαυροκορδάτο, ένα εξαίρετο πολιτικό μυαλό και εμπνευστή των πιο φιλελεύθερων Συνταγμάτων της εποχής τους!
Ή μήπως ήταν τυχαίος ο σπουδαίος φιλελεύθερος νομικός και λόγιος Αναστάσιος Πολυζωίδης, την εφημερίδα του οποίου είχε κλείσει ο Καποδίστριας; Δια χειρός Πολυζωίδη γράφτηκε η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, ένα από τα πιο σημαντικά, περίλαμπρα κείμενα της ιστορίας μας. "(…)πόλεμος ἐθνικός, πόλεμος ἱερός, πόλεμος, τοῦ ὁποίου ἡ μόνη αἰτία εἶναι ἡ ἀνάκτησις τῶν δικαίων τῆς προσωπικῆς ἡμῶν ἐλευθερίας, τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῆς τιμῆς..." έγραψε, συμπυκνώνοντας σε λίγες λέξεις το μεγαλείο του Αγώνα. Ο οποίος Πολυζωίδης λίγα χρόνια αργότερα ως πρόεδρος του δικαστηρίου αρνήθηκε (μαζί με τον Τερτσέτη) να υπογράψει την καταδίκη του Κολοκοτρώνη σώζοντας τον από την εκτέλεση, μολονότι δεν είχαν καλές σχέσεις, ρισκάροντας την καριέρα και τη θέση του και πηγαίνοντας λόγω της στάσης του ο ίδιος στη φυλακή.
Είμαι βέβαιος ότι πολλοί που με φανατισμό κάνουν βλακώδεις προβολές του τότε στο σήμερα δεν γνωρίζουν καν αυτά τα ιστορικά δεδομένα. Και δεν τους νοιάζει και να μάθουν. Ζουν ευτυχισμένοι στις βεβαιότητες τους. Ο,τι μπορεί να τις αμφισβητήσει τους κλονίζει εσωτερικά και το ξορκίζουν με αφορισμούς.
Πρέπει δυστυχώς να θυμίσουμε τα αυτονόητα. Ότι η περίοδος του Καποδίστρια ήταν πολύ συνθέτη όπως είναι γενικά η ιστορία και η δική μας, η πολυκύμαντη και ταραγμένη, ακόμα περισσότερο. Ότι στην ιστορία συχνά συνυπάρχουν το καλό με το κακό. Ότι οι πρωταγωνιστές μπορεί να έχουν καλές και κακές πλευρές. Δεν είναι "στρογγύλεμα" αυτό, ιστορία λέγεται. Οι αγιογραφίες και οι δαιμονοποιήσεις δεν είναι ιστορία.
Ο Σμαραγδής έχει γίνει το τοτέμ της "αντισυστημικής σαχλαμάρας"
Το πιο τρομερό όμως ξέρετε ποιο είναι; Ότι η όλη συζήτηση έχει πάρει αυτή την κωμικοτραγική τροπή εξαιτίας του ίδιου του Σμαραγδή. Ο οποίος πάει να γίνει νέο τοτέμ της "αντισυστημικής" σαχλαμάρας την ώρα που η μεγαλύτερη διάκρισή του είναι στο καλόπιασμα (για να το πω κομψά) της εκάστοτε εξουσίας. Τον Κώστα Καραμανλή τον αποκαλούσε "ελπίδα της Ελλάδας". Στον Σαμαρά αφιέρωνε… μαντινάδες! Τον Τσίπρα τον αποκαλούσε "μεγάλο ηγέτη". Για τον Μητσοτάκη έλεγε ότι "είμαστε τυχεροί που τον έχουμε". Και που παλαιότερα έδινε στις ταινίες του μικρούς ρόλους στον λαζόπουλο για να τον αβαντάρει μετά το πανίσχυρο τότε σύστημά του λάκη στα μίντια και όχι μόνο. Μιλαμε για σκληρό …αντισυστημικό, όχι αστεία!
Αυτός ο τύπος λοιπόν έχει πείσει διάφορους ότι ο λόγος που δεν πήρε το ύψος της επιχορήγησης που ήθελε είναι επειδή κάποιοι πολεμούν το φρόνημα του λαού μας και δεν θέλουν να γυρίζονται τέτοιες ταινίες!
Και αντί να κάνουμε καινούργιο συκώτι από το γέλιο με την ταινία του, χορεύουμε στο ρυθμό που μας επιβάλλει και την πληρώνουν ο Καποδίστριας, ο Πετρόμπεης, ο Κοραής και ο Μαυροκορδάτος…