Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι Έλληνες παραμένουν έτοιμοι να διαφωνήσουν έντονα για την Ελένη της Τροίας ή... της Σπάρτης, τη γυναίκα που υμνήθηκε ως η ομορφότερη στον κόσμο, γράφει το Politico. Η νέα κινηματογραφική μεταφορά της "Οδύσσειας" από τον Κρίστοφερ Νόλαν έχει ήδη προκαλέσει κοσμοσυρροή στις κινηματογραφικές αίθουσες διεθνώς. Την ίδια στιγμή, όμως, έχει ανοίξει στην Ελλάδα μια έντονη συζήτηση γύρω από τις επιλογές του διάσημου σκηνοθέτη.
Σε μια χώρα όπου τα παιδιά γνωρίζουν το ομηρικό έπος από την πρώτη τάξη του Γυμνασίου, τα ερωτήματα είναι πολλά: Πόσο πιστά ακολουθεί ο Νόλαν την ιστορία του Ομήρου; Γιατί δεν συμμετέχει κανένας Έλληνας ηθοποιός στο καστ; Και γιατί την Ελένη, το πρόσωπο που "κίνησε χίλια καράβια", υποδύεται μια μαύρη ηθοποιός;
Η "Οδύσσεια" του Νόλαν και τα γυρίσματα στην Ελλάδα
Η χολιγουντιανή υπερπαραγωγή, με τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα, ακολουθεί τον βασικό κορμό του ομηρικού έπους. Παρουσιάζει το επικίνδυνο δεκαετές ταξίδι του βασιλιά της Ιθάκης μετά τον Τρωικό Πόλεμο, καθώς προσπαθεί να επιστρέψει στη σύζυγό του, Πηνελόπη, ερχόμενος αντιμέτωπος με θεούς και τέρατα.
Μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, με την ταινία να αναδεικνύει το Ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο, την παραλία της Βοϊδοκοιλιάς, το Κάστρο της Μεθώνης και τον Ακροκόρινθο.
Όπως σχολιάζει το Politico, οι Έλληνες περίμεναν με υπερηφάνεια τη διεθνή προβολή της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας, αλλά και την επιβεβαίωση ότι το ομηρικό έπος παραμένει ζωντανό έπειτα από περίπου 3.000 χρόνια.
Η παραγωγή έλαβε επιδότηση περίπου 6,5 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός της έφτασε τα 250 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση δόθηκε μέσω του προγράμματος επιστροφής μέρους των δαπανών για οπτικοακουστικές παραγωγές που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα.
Η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ελένης
Οι αντιδράσεις εντάθηκαν μετά την επιλογή της Μεξικανοκενοαμερικανίδας Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ελένης, η αρπαγή της οποίας από τον Τρώα πρίγκιπα Πάρη αποτέλεσε την αφορμή για τον Τρωικό Πόλεμο.
Στη συζήτηση παρενέβη και ο Έλον Μασκ, ο οποίος επιτέθηκε με σκληρούς χαρακτηρισμούς στον Κρίστοφερ Νόλαν.
"Ο Κρις Νόλαν βεβήλωσε τον Όμηρο και γονάτισε για να συμμορφωθεί με τους woke κανόνες που απαιτούνται για να κερδίσει ένα Όσκαρ", έγραψε στο X ο δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης της Tesla, προσθέτοντας: "Τι σκουλήκι".
Σύμφωνα με το Politico, η επιλογή της ηθοποιού προκάλεσε εκτεταμένες συζητήσεις στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, με ιστορικούς, σκηνοθέτες και κριτικούς κινηματογράφου να παρουσιάζουν διαφορετικές απόψεις.
Όσοι υπερασπίζονται την επιλογή υποστηρίζουν ότι τα ελληνικά έπη αποτελούν μέρος του δυτικού πολιτισμού και ανήκουν σε όλους. Παράλληλα, θεωρούν ότι ένας δημιουργός δικαιούται να προσεγγίζει ελεύθερα ένα μυθολογικό έργο.
Από την άλλη πλευρά, όσοι διαφωνούν επικαλούνται τις περιγραφές του Ομήρου, ο οποίος παρουσιάζει την Ελένη ως καλλίκομη, καλλιπάρειο και τανύπεπλο. Δεν δίνει, ωστόσο, σαφή εικόνα των χαρακτηριστικών της, με εξαίρεση τον χαρακτηρισμό "λευκώλενος", που αναφέρεται στα λευκά της χέρια.
Οι πολιτικές αντιδράσεις στην Ελλάδα
Το κόμμα Νίκη εξέφρασε την αντίθεσή του τόσο στην επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο όσο και στην κρατική επιδότηση της παραγωγής, υποστηρίζοντας ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι χρηματοδοτούν την επιβολή μιας "woke ιδεολογίας" στην ελληνική ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα.
"Η λεγόμενη πατριωτική κυβέρνηση της Ελλάδας συνεχίζει να υποστηρίζει κάθε "woke” έκφραση και να αποσιωπά κάθε πρωτοβουλία που αναδεικνύει την εθνική μας ταυτότητα", ανέφερε ο πρόεδρος της Νίκης, Δημήτρης Νατσιός.
Διαφορετική θέση εξέφρασε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, υπερασπιζόμενη την ελευθερία της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
"Δεν είναι ρόλος του κράτους να υπαγορεύει σε έναν δημιουργό πώς θα ερμηνεύσει καλλιτεχνικά ένα έργο ή έναν μύθο", δήλωσε στη Lifo. "Μπορούμε σοβαρά να συζητάμε εάν το κράτος θα έπρεπε να λογοκρίνει τον Κρίστοφερ Νόλαν;"
Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ξεκαθάρισε ότι δεν διαφωνεί με την απόφαση της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει την ταινία, εξέφρασε όμως επιφυλάξεις για τις επιλογές του σκηνοθέτη.
"Ο Νόλαν το έχει παρακάνει. Δεν ξέρω εάν το κάνει για να κερδίσει Όσκαρ", δήλωσε στον ΑΝΤ1.
Γιατί απουσιάζουν οι Έλληνες ηθοποιοί;
Ένα ακόμη σημείο που προκάλεσε συζητήσεις είναι η απουσία Ελλήνων ηθοποιών από το καστ, παρότι η ταινία βασίζεται σε ελληνικό έπος και μέρος της γυρίστηκε στην Ελλάδα.
Η ομογενειακή ιστοσελίδα Greek City Times απηύθυνε ανοιχτή επιστολή στους ηθοποιούς και στη δημιουργική ομάδα της παραγωγής, τονίζοντας: "Η Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα σκηνικό της αρχαιότητας. Είναι μια ζωντανή χώρα. Οι Έλληνες δεν είναι ιστορικές μορφές. Είμαστε σύγχρονοι άνθρωποι".
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Ελληνοαμερικανικού Συμβουλίου Ηγεσίας, Έντι Ζεμενίδης, χαρακτήρισε "χαμένη ευκαιρία" την απουσία Ελλήνων από την ταινία. "Είναι απογοητευτικό να ακούμε ότι ορισμένες αποφάσεις για τη διανομή των ρόλων ενδεχομένως βασίστηκαν σε χαρακτηριστικά ταυτότητας, ώστε να μπορεί η ταινία να προκριθεί για ένα Όσκαρ", ανέφερε.
Το ίδιο ερώτημα έθεσε και η Lifo: "Ο Όμηρος ανήκει σε όλους, αλλά γιατί απουσιάζουν οι Έλληνες από την "Οδύσσεια” του Νόλαν;"
Αντίστοιχο δημοσίευμα παρουσίασε και ο Guardian, διερωτώμενος γιατί το νέο ελληνικό έπος του Κρίστοφερ Νόλαν δεν περιλαμβάνει κανέναν Έλληνα.
Παρά τις αντιδράσεις που καταγράφει το Politico, η "Οδύσσεια" αναμένεται να αποτελέσει μεγάλη εισπρακτική επιτυχία τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Μετά την πρεμιέρα της, τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν γρήγορα, ενώ η ταινία αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον του κοινού για το πρωτότυπο ομηρικό έπος.