Η υγεία της καρδιάς δεν εξαρτάται μόνο από την ηλικία ή την κληρονομικότητα. Καθοριστικό ρόλο παίζουν και ορισμένοι παράγοντες που μπορούμε να ελέγχουμε και να παρακολουθούμε τακτικά. Η μέτρηση πέντε σημαντικών δεικτών μπορεί να μας δώσει μια χρήσιμη εικόνα για την καρδιαγγειακή μας υγεία και να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Πρόκειται για την αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο αίματος, την LDL ("κακή") χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και την περίμετρο της μέσης. Οι δείκτες αυτοί συνδέονται στενά με την υγεία των αγγείων και την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών προβλημάτων, ιδιαίτερα όταν παραμένουν εκτός των επιθυμητών ορίων για μεγάλο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Harvard.
Πώς αξιολογούνται οι δείκτες της καρδιακής σας υγείας;
Αν και οι παρακάτω τιμές αποτελούν επιθυμητά όρια για τους περισσότερους, ο γιατρός μπορεί να συστήσει διαφορετικές τιμές-στόχους, ανάλογα με την ηλικία ή τυχόν άλλα προβλήματα υγείας.
Αρτηριακή πίεση. Κάτω από 120/80 mmHg
Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης δείχνει τη δύναμη με την οποία το αίμα ασκεί πίεση στα τοιχώματα των αρτηριών όταν η καρδιά συσπάται (συστολική πίεση, ο πρώτος αριθμός) και όταν χαλαρώνει (διαστολική πίεση, ο δεύτερος αριθμός). Η αρτηριακή πίεση αντικατοπτρίζει το πόσο έντονα εργάζεται η καρδιά, για παράδειγμα, κατά την ανάπαυση ή την άσκηση, καθώς και την κατάσταση των αιμοφόρων αγγείων. Όταν οι αρτηρίες στενεύουν και χάνουν την ελαστικότητά τους, η αρτηριακή πίεση αυξάνεται.
Γιατί έχει σημασία για την καρδιακή υγεία: Η υψηλή αρτηριακή πίεση επιταχύνει τις βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και ευνοεί τη συσσώρευση λιπώδους πλάκας (αθηροσκλήρωση). Αυτό δημιουργεί το έδαφος για την εκδήλωση εμφράγματος. Παράλληλα, η υπέρταση επιβαρύνει την κύρια αντλητική κοιλότητα της καρδιάς, προκαλώντας τη διόγκωσή της, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια. Τέλος, η υψηλή αρτηριακή πίεση αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, το οποίο μπορεί να προκληθεί από απόφραξη ή ρήξη ενός αιμοφόρου αγγείου στον εγκέφαλο.
Τι βοηθά: Διατροφή πλούσια σε κάλιο (το οποίο βρίσκεται σε πολλά λαχανικά, φρούτα και όσπρια) και χαμηλή σε νάτριο (το οποίο συχνά περιέχεται σε υπερβολικές ποσότητες στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα γεύματα εστιατορίων), καθώς και περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.
LDL χοληστερόλη. Κάτω από 70 mg/dL
Μια εξέταση χοληστερόλης (ή λιπιδαιμικό προφίλ) παρέχει πολλές διαφορετικές τιμές. Οι γιατροί δίνουν συνήθως ιδιαίτερη προσοχή στη χοληστερόλη χαμηλής πυκνότητας (LDL), καθώς τα σωματίδια LDL αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα της χοληστερόλης που κυκλοφορεί στο αίμα.
Γιατί έχει σημασία για την καρδιακή υγεία: Τα πλεονάζοντα σωματίδια LDL εισχωρούν στα τοιχώματα των αρτηριών. Εκεί προσλαμβάνονται από τα λευκά αιμοσφαίρια και μετατρέπονται σε αφρώδη κύτταρα γεμάτα λίπος, τα οποία συμβάλλουν στον σχηματισμό της αθηρωματικής πλάκας.
Τι βοηθά: Περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών (που βρίσκονται στο κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά) και αντικατάσταση των θερμίδων που προέρχονται από αυτά με ακόρεστα λιπαρά (που βρίσκονται στους ξηρούς καρπούς, τους σπόρους και τα φυτικά έλαια).
Τριγλυκερίδια. Κάτω από 150 mg/dL
Τα τριγλυκερίδια είναι η συχνότερη μορφή λίπους που κυκλοφορεί στο αίμα. Προέρχονται από την τροφή και παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό. Ωστόσο, οι επιπλέον θερμίδες, το αλκοόλ και η ζάχαρη που ο οργανισμός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει μετατρέπονται σε τριγλυκερίδια και αποθηκεύονται στα λιποκύτταρα.
Γιατί έχουν σημασία για την καρδιακή υγεία: Όπως και τα υψηλά επίπεδα LDL χοληστερόλης, τα αυξημένα τριγλυκερίδια έχουν συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τι βοηθά: Περιορισμός των τροφίμων που είναι πλούσια σε ανθυγιεινά λιπαρά, ζάχαρη ή και τα δύο· κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ω-3 λιπαρά οξέα (όπως τα ψάρια)· αποφυγή του αλκοόλ.
Σάκχαρο αίματος. Κάτω από 100 mg/dL (σε κατάσταση νηστείας)
Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του σακχαρώδη διαβήτη, με τον διαβήτη τύπου 2 να είναι η συχνότερη μορφή. Εμφανίζεται όταν ο οργανισμός αναπτύσσει αντίσταση στην ινσουλίνη.
Γιατί έχει σημασία για την καρδιακή υγεία: Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου προκαλούν βλάβες στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων και ευνοούν την προσκόλληση της γλυκόζης στην LDL χοληστερόλη. Αυτό καθιστά την LDL πιο επιρρεπή στην οξείδωση, έναν ακόμη παράγοντα που προάγει την αθηροσκλήρωση. Η περίσσεια σακχάρου στο αίμα κάνει επίσης τα αιμοπετάλια πιο "κολλώδη", αυξάνοντας την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τι βοηθά: Αποφυγή των σακχαρούχων ροφημάτων και των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη· προτίμηση δημητριακών ολικής άλεσης και ελάχιστα επεξεργασμένων δημητριακών, αντί για τρόφιμα που παρασκευάζονται από επεξεργασμένα δημητριακά (όπως το λευκό αλεύρι και το λευκό ρύζι).