Η διατροφή με πολλά λιπαρά φαίνεται να ευνοεί την εξάπλωση του καρκίνου του παχέος εντέρου, ενεργοποιώντας έναν κυτταρικό μηχανισμό που υπό φυσιολογικές συνθήκες συμμετέχει στην αποκατάσταση των κατεστραμμένων ιστών.
Σε νέα μελέτη, ερευνητές από το MIT, την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, το Dana-Farber Cancer Institute και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Έσσεν στη Γερμανία, εντόπισαν μια βιολογική "οδό" που προκαλεί μετάσταση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία έχει μια πρωτεΐνη (με την ονομασία YAP1), η οποία φυσιολογικά συμβάλλει στην αναγέννηση και επιδιόρθωση των ιστών.
Όταν, όμως, η ίδια οδός ενεργοποιείται στα καρκινικά κύτταρα, μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά: ενισχύει τον πολλαπλασιασμό τους, διευκολύνοντας έτσι τη μετάσταση καρκινικών κυττάρων σε άλλα όργανα. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.
Ο ρόλος των λιπαρών
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά συνδέεται με αυξημένες πιθανότητες για την ενεργοποίηση αυτής της οδού. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα λιπαρά ευνοούν την παραγωγή κεραμιδίων, μιας κατηγορίας λιπιδικών μορίων που φαίνεται να λειτουργούν ως "διακόπτης" για την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου κυτταρικού μηχανισμού.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί από τον οργανισμό για να βοηθά τους ιστούς να αναγεννώνται μπορεί, στην περίπτωση των καρκινικών κυττάρων, να προκαλεί την εξάπλωσή τους.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου προκαλεί το μεγαλύτερο μέρος των θανάτων του όχι από τον αρχικό όγκο, αλλά όταν τα καρκινικά κύτταρα εγκαταλείπουν το έντερο και μετακινούνται σε άλλα όργανα. Το ήπαρ αποτελεί έναν από τους συχνότερους "προορισμούς" των μεταστάσεων.
Όπως επισημαίνει ο Omer Yilmaz, καθηγητής Βιολογίας στο MIT, η συγκεκριμένη κυτταρική οδός ενδέχεται να αποτελεί στόχο για φαρμακευτική παρέμβαση. Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν ανασταλούν τα ένζυμα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή κεραμιδίων, τα καρκινικά κύτταρα σε μεγάλο βαθμό χάνουν την ικανότητα να δημιουργήσουν μεταστάσεις στο ήπαρ.
Παρότι οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει πολλές γενετικές μεταλλάξεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του καρκίνου του παχέος εντέρου, δεν γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς κάνει τα καρκινικά κύτταρα να ξεφεύγουν από τον αρχικό όγκο και να εξαπλώνονται σε άλλα όργανα, δημιουργώντας μεταστάσεις.
"Πολλές μελέτες έχουν προσπαθήσει να εντοπίσουν κάποια συγκεκριμένη γενετική αλλαγή που να προκαλεί τη μετάσταση, χωρίς όμως να έχουν βρει κάτι τέτοιο", εξηγεί ο Yilmaz. "Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη "γενετική υπογραφή" που να ξεχωρίζει τα μεταστατικά κύτταρα από τα κύτταρα του αρχικού όγκου. Αυτό δείχνει ότι η μετάσταση πιθανότατα δεν οφείλεται τόσο στην εμφάνιση νέων μεταλλάξεων, όσο στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα ήδη υπάρχοντα γονίδια, δηλαδή στο ποια ενεργοποιούνται και ποια απενεργοποιούνται".