Στο επίκεντρο της έρευνας για τις συνθήκες θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη βρίσκονται τα αποτελέσματα των εξετάσεων, καθώς μεταξύ των ουσιών που εντοπίστηκαν στον οργανισμό του τραγουδιστή περιλαμβάνεται και η προποφόλη.
Η προποφόλη ένα ισχυρό ενδοφλέβιο αναισθητικό και κατασταλτικό φάρμακο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στην ιατρική για την πρόκληση και τη διατήρηση αναισθησίας ή καταστολής.
Η παρουσία του στον οργανισμό, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιοριστεί εάν και σε ποιον βαθμό συνδέεται με έναν θάνατο, καθώς απαιτείται αξιολόγηση της ποσότητας, των συνθηκών χορήγησης και των υπόλοιπων τοξικολογικών και ιατροδικαστικών ευρημάτων.
Η προποφόλη ανακαλύφθηκε το 1977 και εγκρίθηκε για χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1989. Περιλαμβάνεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και διατίθεται ως γενόσημο. Έχει χαρακτηριστεί ως γάλα αμνησίας, λόγω της εμφάνισης του ενδοφλέβιου παρασκευάσματος που μοιάζει με γάλα. Χρησιμοποιείται επίσης στην κτηνιατρική για αναισθησία.
Τι είναι η προποφόλη
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η προποφόλη είναι αναισθητικό και κατασταλτικό φάρμακο που χορηγείται ενδοφλέβια και χρησιμοποιείται για την πρόκληση καταστολής ή αναισθησίας πριν και κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων και άλλων ιατρικών πράξεων.
Η χορήγησή της γίνεται από εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας σε ιατρικό περιβάλλον, καθώς απαιτείται στενή παρακολούθηση του ασθενούς.
Η προποφόλη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα φάρμακα της σύγχρονης αναισθησιολογίας και χρησιμοποιείται ευρέως διεθνώς τόσο για την εισαγωγή όσο και για τη διατήρηση της γενικής αναισθησίας. Όπως έχει επισημανθεί στο επιστημονικό περιοδικό British Journal of Anaesthesia, η εισαγωγή της συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της ολικής ενδοφλέβιας αναισθησίας (TIVA).
Πώς δρα στον οργανισμό η προποφόλη
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της προποφόλης είναι η γρήγορη έναρξη και η σχετικά σύντομη διάρκεια της δράσης της, στοιχεία που επιτρέπουν στους αναισθησιολόγους να ελέγχουν το επίπεδο καταστολής ή αναισθησίας.
Επιστημονική ανασκόπηση σχετικά με τη φαρμακοκινητική και τη φαρμακοδυναμική της προποφόλης επισημαίνει ότι το φάρμακο μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές αλληλεπιδράσεις με άλλα υπνωτικά φάρμακα και οπιοειδή. Ειδικά με τα οπιοειδή, οι φαρμακοδυναμικές αλληλεπιδράσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρές, γεγονός που καθιστά σημαντική την προσεκτική δοσολογία.
Παράλληλα, νεότερη συστηματική ανασκόπηση στο British Journal of Anaesthesia επισημαίνει ότι τόσο οι απαιτούμενες δόσεις όσο και οι παρενέργειες της προποφόλης μπορούν να διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, καθώς παράγοντες όπως ο μεταβολισμός και γενετικές διαφοροποιήσεις μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός επεξεργάζεται το φάρμακο.
Γιατί απαιτείται συνεχής παρακολούθηση
Η προποφόλη είναι καθιερωμένο και ευρέως χρησιμοποιούμενο αναισθητικό, ωστόσο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και γι' αυτό χορηγείται υπό ιατρική παρακολούθηση.
Η Mayo Clinic αναφέρει μεταξύ των πιθανών σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών δυσκολία στην αναπνοή, μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό, ζάλη ή λιποθυμία και άλλα καρδιοαναπνευστικά προβλήματα.
Η επίδραση της προποφόλης στην αναπνοή έχει καταγραφεί εδώ και δεκαετίες στην επιστημονική βιβλιογραφία. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Anaesthesia είχε διαπιστώσει καταστολή της αναπνευστικής λειτουργίας κατά τη χορήγησή της, ενώ σε ορισμένους ασθενείς είχε καταγραφεί άπνοια μετά την εισαγωγή στην αναισθησία.
Η σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή
Στη διεθνή βιβλιογραφία έχει περιγραφεί επίσης το λεγόμενο "σύνδρομο έγχυσης προποφόλης" (Propofol Infusion Syndrome – PRIS), μία σπάνια αλλά δυνητικά θανατηφόρα επιπλοκή που έχει συσχετιστεί κυρίως με παρατεταμένη ή υψηλής δόσης χορήγηση του φαρμάκου.
Ανασκόπηση 168 δημοσιευμένων περιστατικών στο British Journal of Anaesthesia χαρακτηρίζει το σύνδρομο σπάνιο αλλά δυνητικά θανατηφόρο και εξετάζει τις σοβαρές μεταβολικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές που μπορεί να το συνοδεύουν.