Γνωρίζουμε ότι η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης μπορεί να επιβαρύνει την υγεία μας. Έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο παχυσαρκίας, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών νοσημάτων, αλλά και ορισμένων μορφών καρκίνου.
Είναι, όμως, όλα τα σάκχαρα ίδια; Υπάρχουν κάποια που είναι καλύτερα για την υγεία μας από άλλα;
Ο οργανισμός μας επεξεργάζεται με τον ίδιο τρόπο τα φυσικά και τα πρόσθετα σάκχαρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όλα τα τρόφιμα που περιέχουν ζάχαρη έχουν την ίδια διατροφική αξία, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Harvard.
Για παράδειγμα, τα φρούτα περιέχουν φυσικά σάκχαρα, αλλά ταυτόχρονα μας προσφέρουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στον κορεσμό και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός απορροφά τα σάκχαρα. Γι' αυτό, η κατανάλωση ολόκληρων φρούτων δεν έχει τις ίδιες επιπτώσεις με την κατανάλωση τροφίμων ή ποτών στα οποία έχει προστεθεί ζάχαρη.
Αντίθετα, η πρόσθετη ζάχαρη προσφέρει κυρίως θερμίδες, χωρίς να προσθέτει σημαντική θρεπτική αξία στη διατροφή μας.
Στα τρόφιμα και στα ροφήματα συναντάμε διάφορα είδη πρόσθετων σακχάρων, με διαφορετικές ονομασίες. Συχνά, μάλιστα, θεωρούμε ότι ορισμένα είναι πιο επιβαρυντικά για την υγεία, ενώ άλλα αποτελούν πιο υγιεινές επιλογές.
Για παράδειγμα, το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη (HFCS) έχει συνδεθεί στη συνείδηση πολλών με την ανθυγιεινή διατροφή. Αντίθετα, το νέκταρ αγαύης, ένα γλυκαντικό που προέρχεται από το ομώνυμο φυτό, συχνά θεωρείται πιο φυσική και υγιεινή εναλλακτική λύση.
Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα πρόσθετα σάκχαρα αποτελούνται από δύο απλά σάκχαρα: τη γλυκόζη και τη φρουκτόζη. Αυτό που διαφέρει είναι η αναλογία τους.
Κοινή ζάχαρη: Αποτελείται κατά 50% από γλυκόζη και κατά 50% από φρουκτόζη.
Σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη (HFCS): Η συνηθέστερη μορφή του περιέχει περίπου 45% γλυκόζη και 55% φρουκτόζη. Παράγεται από άμυλο καλαμποκιού μέσω βιομηχανικής επεξεργασίας.
Νέκταρ αγαύης: Ορισμένοι τύποι του περιέχουν έως και 90% φρουκτόζη και 10% γλυκόζη.
Έχει σημασία αυτή η διαφορά; Η αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης από μόνη της δεν αρκεί για να χαρακτηρίσουμε ένα γλυκαντικό υγιεινό ή ανθυγιεινό. Εξίσου σημαντική είναι η συνολική ποσότητα που καταναλώνουμε. Ακόμη και τα γλυκαντικά που θεωρούνται πιο φυσικά χρειάζεται να καταναλώνονται με μέτρο.
Πού συναντάμε αυτά τα σάκχαρα στην καθημερινή μας διατροφή;
Γλυκόζη και φρουκτόζη: Υπάρχουν φυσικά στα φρούτα και σε ορισμένα λαχανικά, καθώς και στο μέλι.
Σακχαρόζη: Υπάρχει φυσικά σε πολλά φυτικά τρόφιμα και αποτελεί το κύριο συστατικό της κοινής ζάχαρης.
Μαλτόζη: Συναντάται, μεταξύ άλλων, στους σπόρους των δημητριακών κατά τη διαδικασία της βλάστησης.
Αν θέλουμε να περιορίσουμε την πρόσθετη ζάχαρη στη διατροφή μας, ένα καλό πρώτο βήμα είναι να μειώσουμε τα ζαχαρούχα ποτά και τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα, δίνοντας παράλληλα προτεραιότητα σε λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα ολόκληρα φρούτα.