Ο πλανήτης σε έκρηξη: Πόλεμοι εναντίον όλων

Κοιτάζοντας κάποιος τι συμβαίνει στον κόσμο και στην περιοχή μας, θα μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι 100 χρόνια μετά το τέλος του Α' Παγκόσμιου Πολέμου και 25 χρόνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο Τόμας Χομπς είχε δίκιο: τον κόσμο τον χαρακτηρίζει η αρχή «bellum omnium contra omnes» (πόλεμος εναντίον όλων). Οπου ο άνθρωπος εφαρμόζει την αρχή «ο θάνατός σου η ζωή μου». Γιατί έτσι είναι η φύση του. Γι' αυτό, όπως λέει ο Χομπς, η ζωή του ανθρώπου είναι μοναχική, φτωχή, απαίσια, σκληρή και σύντομη.

Η «νέα τάξη πραγμάτων» χρειάζεται περισσότερο και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των«παιχτών»

Είναι γεγονός ότι σε ολόκληρο τον πλανήτη επικρατούν καταστάσεις που ενδεχομένως να κάνουν την κατηγορηματική διαπίστωση του Χομπς πειστική. Αν δούμε, όμως, την κατάσταση πιο ψύχραιμα θα διαπιστώσουμε ότι πολλά σημεία του πλανήτη ζουν ειρηνικά ενώ τα περισσότερα πολεμικά μέτωπα δεν είναι καινούργια. Εχουν ιστορικό βάθος χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να ξεφύγουν από την «ομηρία» της ιστορίας τους.

Πάντως, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου τα γεωπολιτικά δεδομένα έχουν αλλάξει ενώ η «πολυπολικότητα» του νέου παγκόσμιου συστήματος ασφάλειας κάνει την κατάσταση λιγότερο προβλέψιμη. Ακριβώς γι' αυτό η «νέα τάξη πραγμάτων» χρειάζεται περισσότερο και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των«παιχτών» και μια πιο συλλογική προσέγγιση στα παγκόσμια προβλήματα και συγκρούσεις.

Τα μέτωπα του πολέμου

Που βρίσκονται, λοιπόν, σήμερα τα πιο «καυτά» πολεμικά μέτωπα;

Μέση Ανατολή

Η Μέση Ανατολή είναι αυτή τη στιγμή το κέντρο της προσοχής. Η ανελέητη σύγκρουση του Ισραήλ με την Χαμάς, ο συνεχιζόμενος εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, η χωρίς τελειωμό εσωτερική σύγκρουση στο Ιράκ και η εκτός ελέγχου κατάσταση στη Λιβύη έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα καταστροφής.

Η απουσία πολιτικής βούλησης τόσο από την κυβέρνηση Νετανιάχου όσο και από την ηγεσία της Χαμάς αφήνει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας

Ισραηλινο-παλαιστινιακό μέτωπο: η κατάσταση στη Γάζα είναι ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος αίματος. Από το 1948 μέχρι σήμερα συνεχίζεται ένας πόλεμος με μείγμα τρομοκρατίας και στρατιωτικών επιθέσεων. Ειδικότερα, από το 2005, όταν το Ισραήλ αποφάσισε να αποχωρήσει από τη Λωρίδα της Γάζας, ο κύκλος του αίματος επαναλήφθηκε τουλάχιστον 4 φορές (2006, 2008-2009, 2012, 2014). Στον υπό εξέλιξη πόλεμο πάνω από 1,115 παλαιστίνιοι (οι περισσότεροι άμαχοι) και πάνω από 50 ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί ενώ χιλιάδες παλαιστίνιοι έχουν πάρει, για πέμπτη τουλάχιστον φορά από το 1948, το δρόμο της προσφυγιάς. Με τα σημερινά δεδομένα η προοπτική να κλείσει οριστικά αυτός ο κύκλος είναι περιορισμένη. Η απουσία πολιτικής βούλησης τόσο από την κυβέρνηση Νετανιάχου όσο και από την ηγεσία της Χαμάς αφήνει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας.

Συρία: η κατάσταση στη χώρα μπορεί να χαρακτηριστεί ως «διαρκής εμφύλιος πόλεμος». Από το 2011 που ξεκίνησε η εσωτερική σύγκρουση οι νεκροί έχουν ξεπεράσει τις 100,000. Παράλληλα, 6.5 εκατομμύρια σύριοι έχουν γίνει πρόσφυγες ενώ οι υποδομές της χώρας καταστρέφονται μέρα με τη μέρα. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που τα Ηνωμένα Εθνη μιλούν για μια μεγάλη ανθρωπιστική καταστροφή. Οι αντιμαχόμενες παρατάξεις δεν δείχνουν ιδιαίτερη ετοιμότητα να σταματήσουν τον εμφύλιο και η διεθνής κοινότητα παραμένει ουσιαστικά αδρανής. Ωστόσο, η Συρία και οι προεκτάσεις της εσωτερικής σύγκρουσης δεν αποκλείεται να οδηγήσουν σε ανάληψη στρατιωτικής δράσης από τρίτες χώρες.

Ιράκ: από το 2003, όταν ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία, εκτέλεσαν την επιχείρηση απομάκρυνσης του Σαντάμ Χουσείν από την εξουσία, έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω από 133,000 άνθρωποι ενώ 2.5 εκατομμύρια έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους. Η κατάσταση στο Ιράκ είναι ένας παρατεταμένος εσωτερικός πόλεμος. Η αποχώρηση των αμερικανών από τη χώρα το 2010 δεν αποκλιμάκωσε τη βία. Το Ιράκ βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και πολλοί αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμα και την «τριχοτόμηση» της χώρας. Τελευταίο επεισόδιο σε αυτή την μακρά πορεία αίματος, είναι η δραστηριοποίηση των ακραίων τζιχαντιστών του «Ισλαμικού Κράτους» οι δυνάμεις των οποίων χρησιμοποιούν ιδιαίτερα απάνθρωπες μεθόδους πολέμου.

Το Ιράκ βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και πολλοί αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμα και την «τριχοτόμηση» της χώρας

Λιβύη: ο εμφύλιος πόλεμος στη χώρα στοίχισε μέχρι τώρα τη ζωή σε πάνω από 30,000 ανθρώπους. Μετά την εκτέλεση του δικτάτορα Μουαμάρ Γκαντάφι τον Οκτώβριο του 2011, δημιουργήθηκαν προσδοκίες ότι η χώρα θα έμπαινε σιγά-σιγά σε μια περίοδο εκδημοκρατισμού και ειρήνης. Ωστόσο, σύντομα οι προσδοκίες αυτές διαψεύστηκαν και σήμερα η Λιβύη βρίσκεται στη μέση ενός ολοένα και εντεινόμενου εμφυλίου μεταξύ των ομάδων των διαφόρων φυλάρχων με αποτέλεσμα η χώρα να έχει μπει σε ένα σπιράλ χάους.

Καύκασος και Κεντρική Ασία

Η περιοχή του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας είναι το άλλο μεγάλο θέατρο του πολέμου. Ουκρανία και Αφγανιστάν αποτελούν αυτή τη στιγμή τα πιο σημαντικά πολεμικά μέτωπα ενώ η κατάσταση παραμένει ρευστή και επικίνδυνη στη Γεωργία και στη Μολδαβία.

Ουκρανία: τα γεγονότα στην Ουκρανία είναι τα «απόνερα» του κενού που δημιουργήθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και της διάλυσης της Σοβιετικής Ενωσης. Το κενό έγινε προσπάθεια να καλυφθεί από ηγέτες και πολιτικές δυνάμεις οι οποίες στην ουσία δεν μπόρεσαν να αποδεχθούν τη νέα κατάσταση πραγμάτων και τη μετάβαση στη μετά-Σοβιετική εποχή. Η δε Μόσχα του Βλαντιμίρ Πούτιν είδε στην Ουκρανία μια ευκαιρία ανασύστασης της ρωσικής επικυριαρχίας στην περιοχή και πέραν αυτής. Ως αποτέλεσμα, η χώρα οδηγήθηκε σε ένα εσωτερικό διχασμό τον οποίο επέτεινε με την επιθετικότητά της η Μόσχα. Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία δημιούργησε συνθήκες αποσταθεροποίησης η οποία χαρακτηρίζεται σήμερα από το αντάρτικο των φιλορώσων αυτονομιστών στην ανατολική Ουκρανία απειλώντας τη συνοχή της χώρας και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Η διεθνής κοινότητα έχει τα εργαλεία (πολιτικά και οικονομικά) για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις υπό εξέλιξη πολεμικές συγκρούσεις

Αφγανιστάν: Η χώρα βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο του πολέμου. Και πριν και μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Πιο πρόσφατα, η κυριαρχία των δυνάμεων των Ταλιμπάν, οι οποίες επέβαλαν ένα ιδιαίτερα σκληρό και αιμοβόρο καθεστώς εξουσίας και από την άλλη η διαχείριση της κατάστασης από τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές δυνάμεις δημιούργησαν τις συνθήκες έτσι ώστε σήμερα η χώρα να παραμένει βυθισμένη στην ανομία και στο χάος και σε ένα συνεχή πόλεμο επικράτησης μεταξύ των Αφγανών φυλάρχων. Από το 2001 έχουν σκοτωθεί πάνω από 21,000 άμαχοι καθώς και δεκάδες στρατιώτες των δυτικών χωρών.

Αφρική

Η Αφρική είναι μια περιοχή όπου ο πόλεμος είναι καθημερινότητα σε πολλές από τις χώρες τις περιοχής. Από τη Δυτική Αφρική μέχρι τη Σομαλία και το Σουδάν ο κύκλος αίματος δεν λέει να κλείσει. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα τραγική στο Νότιο Σουδάν όπου τα Ηνωμένα Εθνη και άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν προειδοποιήσει ότι ο εμφύλιος πόλεμος μπορεί να οδηγήσει τη χώρα στο λιμό. Πάνω από 7 εκατομμύρια άνθρωποι απειλούνται με πείνα. Ο εμφύλιος πόλεμος στο Νότιο Σουδάν χαρακτηρίζεται από σφαγές εθνοτικού χαρακτήρα. Μέχρι στιγμής έχουν χάσει τη ζωή τους δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι και έχουν εκτοπιστεί περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο.

Η πιο πάνω κατάσταση δεν διαφέρει πολύ από άλλες περιόδους της ιστορίας. Σήμερα, ωστόσο, 100 χρόνια μετά την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η διεθνής κοινότητα έχει τα εργαλεία (πολιτικά και οικονομικά) για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις υπό εξέλιξη πολεμικές συγκρούσεις και να αποτρέψει ή να περιορίσει νέους πολέμους. Για να γίνει αυτό, ωστόσο, χρειάζεται να καλλιεργηθεί η έννοια της «συλλογικής ασφάλειας» η οποία προϋποθέτει βούληση για πολυμερή συνεργασία.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr