Politico: "Αυτή είναι η στιγμή που η ΕΕ διέβη τον Ρουβίκωνα" - Οταν οι ηγέτες κατάλαβαν ότι δεν υπάρχει επιστροφή

Η ΕΕ παίρνει μαθήματα από την κρίση της Γροιλανδίας και για πρώτη φορά η ιδέα της αμυντικής αυτονομίας δεν αποτελεί μια μειοψηφική άποψη.

Η άτυπη Σύνοδος κορυφής που συγκλήθηκε στις Βρυξέλλες το βράδυ της Πέμπτης, 22 Ιανουαρίου, ως άμεση αντίδραση στις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία, φαίνεται πως θα αποτελέσει για την ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα κομβικό σημείο που θα σηματοδοτεί το πριν και το μετά για την ίδια την ύπαρξη του μπλοκ και την περαιτέρω πορεία του.

Αν μη τι άλλο, αποτελεί ήδη τη στιγμή που, όπως υπογραμμίζει το Politico στην ανάλυσή του, "οι ηγέτες της οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει μόνη της" καθώς η συνάντηση των 27 αφήνει "το ίχνος μιας παγκόσμιας τάξης δεκαετιών που αλλάζει πορεία".

Politico: "Αυτή είναι η στιγμή που η ΕΕ διέβη τον Ρουβίκωνα" - Οταν οι ηγέτες κατάλαβαν ότι δεν υπάρχει επιστροφή — Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά την 5ωρη άτυπη Σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, 22 Ιανουαρίου 2026. Δίπλα του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, πρόεδρος της Κύπρου που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία το α' εξάμηνο του έτους.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκαναν δηλώσεις μετά την πεντάωρης διάρκειας Σύνοδο κορυφής με τη φον ντερ Λάιεν να τονίζει ότι οι ηγέτες "γνωρίζουν ότι πρέπει να εργαστούμε ως ανεξάρτητη Ευρώπη".

Και το Politico σημειώνει ότι από το σημείο αυτό και μετά "δεν υπάρχει γυρισμός" και ότι "αυτό ήταν το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες".

Στην ανάλυσή του για τα όσα διαμείφθησαν μεταξύ των ηγετών, το ευρωπαϊκό ΜΜΕ γράφει ότι ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν (για τον οποίο το Politico λέει ότι "δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση στην άποψη περί αυτονομίας") και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο πιο ισχυροί ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι δεν έχουν συναντηθεί κατ' ιδίαν το τελευταίο διάστημα, εμφανίστηκαν ενωμένοι προειδοποιώντας ότι η διατλαντική κρίση είχε εκτοξεύσει το μπλοκ σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα - μια πραγματικότητα την οποία πρέπει να αγκαλιάσουν με πνεύμα ανεξαρτησίας.

Και ενώ, σε αντίθεση με τις πρόσφατες Συνόδους κορυφής της ΕΕ, δεν υπήρχαν διαφωνίες ή διαμάχες ή ακόμη και αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν, η συνάντηση σηματοδότησε σε ήρεμους τόνους μια σιωπηρή συμφωνία, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο που γνωρίζει τη συζήτηση των ηγετών, ότι υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς τάξης και της νέας, του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η Δύση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και του θα γίνει από εδώ και στο εξής όπου ισχύει το ό,τι μέλλει γενέσθαι.

Το Politico σημειώνει βέβαια, ότι ενώ μία νοοτροπία προς την ανεξαρτησία καλλιεργείται εδώ και χρόνια - ήδη από τότε που ο Τραμπ εξελέγη για την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο, το 2017 - οι πρωτοφανείς απειλές του προς τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως ξαφνική προειδοποίηση, αναγκάζοντάς τους να λάβουν μέτρα που θα ήταν αδιανόητα ακόμη και πριν από λίγους μήνες.

"Αυτή είναι η στιγμή που η ΕΕ διέβη τον Ρουβίκωνα", δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από μια χώρα της ανατολικής Ευρώπης, με γνώση των συζητήσεων των ηγετών. "Είναι θεραπεία σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στον τρόπο που ήταν πριν. Οι ηγέτες το έλεγαν αυτό εδώ και μέρες".

Και το Politico σχολιάζει ότι "το πώς θα έμοιαζε αυτός ο νέος τρόπος ύπαρξης είναι, όπως συνήθως, μια συζήτηση για μια άλλη μέρα".

Τα σημάδια προς αυτή την κατεύθυνση της ανεξαρτησίας υπήρχαν, ωστόσο. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας - αναστολή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία, απειλή για την εφαρμογή σαρωτικών εμπορικών αντιποίνων κατά των ΗΠΑ - χρησίμευσε ως μια πρόγευση για το τι μπορεί να συνέβαινε.

Στις κατ' ιδίαν συζητήσεις τους, και στη συνέχεια δημόσια, οι ηγέτες υπογράμμισαν ότι η ταχεία, ενιαία απάντηση αυτόν τον μήνα δεν θα μπορούσε να είναι εφάπαξ. Αντίθετα, θα έπρεπε να καθορίσει την προσέγγιση του μπλοκ σε σχεδόν τα πάντα.

"Δεν μπορεί να αφορά μόνο την ενεργειακή ασφάλεια ή την άμυνα, δεν μπορεί να αφορά την οικονομική ισχύ ή τις εμπορικές σχέσεις μεμονωμένα. Πρέπει να αφορά τα πάντα, συνολικά" είπε στο Politico ένας από τους διπλωμάτες.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της νεοαποκτηθείσας αναζήτησης της Ευρώπης για ανεξαρτησία είναι ένας βαθμός ενότητας που εδώ και καιρό διαφεύγει του μπλοκ.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΥΠΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ 22/01/26

Για τις χώρες στην ανατολική πλευρά του μπλοκ, στο δημοσίευμα σημειώνεται η θρησκευτική πίστη τους στο ΝΑΤΟ (με τις ΗΠΑ να έχουν τον μεγαλύτερο και ισχυρότερο στρατό) και την ικανότητα της συμμαχίας να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στη Μόσχα του Πούτιν. Αλλά, ήταν "το αίσθημα υπαρξιακής εξάρτησης από τις ΗΠΑ που έχει κρατήσει αυτές τις χώρες σταθερά στο στρατόπεδο της Ουάσιγκτον, οδηγώντας σε διαφωνίες με χώρες δυτικότερα, όπως η Γαλλία, που υποστηρίζουν την "στρατηγική αυτονομία" για την Ευρώπη" σημειώνεται.

Τώρα πια, η Γαλλία δεν είναι η εξαίρεση. Ακόμη και χώρες που είναι άμεσα εκτεθειμένες στον επεκτατισμό της Ρωσίας δείχνουν προθυμία να συμμετάσχουν στην προσπάθεια ανεξαρτησίας.

Η Εσθονία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μικροσκοπική χώρα της Βαλτικής δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατευμάτων στη Γροιλανδία στο πλαίσιο μιας "αποστολής πεδίου εφαρμογής" που διοργανώνεται από το ΝΑΤΟ. Το Ταλίν δεν έστειλε τελικά στρατιώτες - αλλά και μόνο το γεγονός ότι η χώρα της Βαλτικής εξέτασε το ενδεχόμενο ήταν αξιοσημείωτο.

"Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και δυνατοί, πρόθυμοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν", δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν για να προσθέσει: "Νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες".

Η Πολωνία βγαίνει από τη "ζώνη άνεσής της"

Η αναφορά στην Πολωνία και τον πρωθυπουργό της Ντόναλντ Τουσκ είναι επίσης, χαρακτηριστική της αλλαγής κλίματος. "Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία", είπε ο Τουσκ. "Αλλά αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα στην πολιτική μας είναι η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας εδώ, όχι η κυριαρχία και όχι ο εξαναγκασμός. Αυτό το μοντέλο δεν λειτουργεί πια".

Και το Politico εκτιμά ότι η χώρα που είναι περισσότερο εκτεθειμένη από οποιαδήποτε άλλη στη Ρωσία "βγαίνει από τη ζώνη άνεσής της".

This was the moment EU leaders agreed Europe must go it alone.https://t.co/djetGqGzrW
— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) January 23, 2026

Η Ευρώπη μαθαίνει το μάθημά της

Καταλήγοντας, το Politico γράφει ότι ενώ χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν ιστορικά αντιταχθεί σε οποιαδήποτε κίνηση θα έθετε σε κίνδυνο τις εμπορικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ, τώρα οι χώρες αυτές δείχνουν έτοιμες για αντίποινα εναντίον του Τραμπ.

"Αυτή είναι μια νέα εποχή όπου δεν πρόκειται να βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς", είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ που μίλησε στο ευρωπαϊκό ΜΜΕ. "Τουλάχιστον όχι για τα επόμενα τρία χρόνια", όσο ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι στο αξίωμα του προέδρου των ΗΠΑ. Και τόνισε ότι "η κρίση της Γροιλανδίας ήταν μια δοκιμασία. Πήραμε το μάθημα".

Ακόμη και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα έχει καθοριστεί εδώ και δεκαετίες από την πίστη στη διατλαντική σχέση, αμφισβητεί παλιές παραδοχές. Ο Μερτς έχει υπαινιχθεί ότι η Γερμανία θα μπορούσε να συμφωνήσει με μια σκληρή εμπορική απάντηση κατά των ΗΠΑ.

Σημειώνοντας ότι η αλλαγή στάσης του Τραμπ για τους εξοντωτικούς δασμούς μπορεί να θεωρηθεί ως αποτέλεσμα της νέας στάσης της ΕΕ, διατυπώνεται η προειδοποίηση ότι στο επόμενο διάστημα το μπλοκ των 27 θα βρεθεί ενώπιον περαιτέρω δύσκολων επιλογών.

Σύμφωνα λοιπόν, με πηγές που μίλησαν στο Politico το κρίσιμο είναι η ΕΕ να έχει "την ατζέντα της" και σε αυτή να περιλαμβάνεται "η Ουκρανία, η ανταγωνιστικότητα, η ασφάλεια, η στρατηγική αυτονομία. Το μάθημα είναι να μην λέμε όχι σε όλα" αλλά ούτε και ναι σε όλα.