Από το πραξικόπημα - οπερέτα στη «χούντα» του Ερντογάν

Απολύοντας μαζικά χιλιάδες κρατικούς λειτουργούς ακόμη και περιφερειάρχες και φυλακίζοντας αξιωματικούς των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγιπ Ερντογάν εκμεταλλεύεται το χάος από το πραξικόπημα - οπερέτα και προχωρεί ταχύτατα στην εγκαθίδρυση του δικού του απολυταρχικού καθεστώτος παρά τις έντονες προειδοποιήσεις από τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, να μην θιγεί το κράτος δικαίου στην χώρα.

Οι φυλακές γεμίζουν με στελέχη του κράτους

Ηδη, η κρατική μηχανή της χώρας υφίσταται ένα - πρωτοφανές για δυτική δημοκρατία - ξήλωμα του κρατικού μηχανισμού, με απολύσεις 3.000 δικαστών και εισαγγελέων και 8.000 αστυνομικών. Στις ένοπλες δυνάμεις έχουν απομακρυνθεί από τα πόστα τους 103 στρατηγοί και ναύαρχοι σε σύνολο 358. Δηλαδή το 29% των ανωτάτων στελεχών του στρατεύματος καρατομήθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες.

Παράλληλα απομακρύνθηκαν 1500 στελέχη του τουρκικού υπουργείου Οικονομικών, με την υποψία ότι ενδεχομένως να είχαν επαφές με τον ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, πολιτικό αντίπαλο του Ερντογάν.

Ο κατάλογος δεν σταματά εδώ. με συνοπτικές διαδικασίες παύθηκαν 30 περιφερειάρχες, 47 νομάρχες, 8.777 υπάλληλοι του υπουργείου Εσωτερικών (συμπεριλαμβανομένων και αστυνομικών), 2.245 δικαστές και εισαγγελείς.

Συνολικά περίπου 20.000 άνθρωποι έχουν τεθεί σε καθεστώς απόλυσης, η διαθεσιμότητας.

Η λίστα των πογκρόμ είναι ατελείωτη και περιλαμβάνει επίσης χιλιάδες συλλήψεις. Eπισήμως η κυβέρνηση κάνει λόγο για 7.543 συλληφθέντες, συμπεριλαμβανομένων 6.038 στρατιωτών.

Παράλληλα, έχουν επιβληθεί περιορισμοι και προϋποθέσεις για την έξοδο από τη χώρα. Σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο NTV, απαγορεύεται η έξοδος των δημοσίων υπαλλήλων, και σε όλους τους πολίτες της χώρας επιβάλλεται να παρουσιάζουν κατά την έξοδο έγγραφο του τουρκικού Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων που να αποδεικνύει ότι είναι ασφαλισμένοι.

Γιοχάνες Χαν: Προμελετημένο σχέδιο με έτοιμες λίστες

Οι σαρωτικές συλλήψεις έχουν προκαλέσει έντονους φόβους στην Δύση ότι ο Ερντογάν χτίζει το δικό του απολυταρχικό καθεστώς στην Τουρκία. Την πλέον ξεκάθαρη θέση έναντι του τουρκικού πογκρόμ χωρίς ίχνος διπλωματικών ωραιοποιήσεων έκανε από τις Βρυξέλλες ο επίτροπος, υπεύθυνος για την υποψηφιότητα της Τουρκίας στην Ε.Ε., Γιοχάνες Χαν.

«Φαίνεται σαν κάτι να ήταν προετοιμασμένο. Οι λίστες ήταν διαθέσιμες, κάτι που υποδεικνύει ότι ήταν προετοιμασμένοι για να χρησιμοποιηθεί κάποια στιγμή», δήλωσε ο Επίτροπος υπεύθυνος για την διεύρυνση της Ε.Ε κ. Χαν και πρόσθεσε πως «Είμαι πολύ ανήσυχος. Είναι ακριβώς αυτό που φοβόμασταν».

ΗΠΑ: Θέλουμε αποδείξεις για τον Γκιουλέν

Την ίδια ώρα η αμερικανική κυβέρνηση προσπαθεί να κρατήσει ήπια στάση στα πιεστικά - αλλά ανεπίσημα - αιτήματα της Αγκυρας, για έκδοση του μουσουλμάνου ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, ο οποίος σύμφωνα με τον πρόεδρο Ερντογάν είναι ο ουσιαστικός υποκινητής των πραξικοπηματιών.

Ο αμερικανός πρεσβευτής στην Αγκυρα σε άκρως διπλωματική γλώσσα υπόσχεται ότι το αίτημα για έκδοση του μουσουλμάνου ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν θα εξεταστεί, αλλά τονίζει ότι απαιτούνται αποδείξεις της ανάμειξής του στο πραξικόπημα της περασμένης Παρασκευής.

Σε γραπτή ανακοίνωσή του που δημοσιεύτηκε στο ιστότοπο της αμερικανικής πρεσβείας στην Αγκυρα, ο πρεσβευτής Τζον Μπας αρνείται ότι η αμερικανική κυβέρνηση διαδραμάτισε ρόλο στο πραξικόπημα και για το ενδεχόμενο έκδοσης του ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της πιθανής ανάμειξης στην απόπειρα πραξικοπήματος, προσώπων που κατοικούν στις ΗΠΑ, έχουμε καταστήσει σαφές ότι οι ΗΠΑ θα ήταν διατεθειμένη να προσφέρει βοήθεια στις τουρκικές αρχές που πραγματοποιούν έρευνες για την απόπειρα πραξικοπήματος. Αν η Τουρκία αποφασίσει να υποβάλει αίτημα έκδοσης οποιουδήποτε κατοικεί νομίμως στις ΗΠΑ, αυτό θα εξεταστεί υπό τους όρους της αμερικανο-τουρκικής συμφωνίας έκδοσης».

Ο αμερικανός πρεσβευτής προσθέτει πάντως ότι για να επιτευχθεί η έκδοση θα πρέπει να πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις της σχετικής συμφωνίας. «Αξιωματούχοι των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων και αξιωματούχων του αμερικανικού υπουργείο Δικαιοσύνης, είναι έτοιμοι να εργαστούν με τους ομολόγους τους και να συζητήσουν όλα όσα απαιτούνται για να πληρωθούν οι νομικοί και αποδεικτικοί όροι που προβλέπονται στην διμερή συμφωνία έκδοσης. Υπογραμμίζω ότι η συμφωνία έκδοσης και οι αμερικανικοί νόμοι περιλαμβάνουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις οι οποίες θα πρέπει να ισχύουν πριν ένας ύποπτος μεταφερθεί στην δικαιοδοσία μιας άλλης χώρας» προσθέτει ο Τζον Μπας.

Η Άγκυρα κατηγορεί τον Γκιουλέν, που ζει στις ΗΠΑ, ως ενορχηστρωτή της αποτυχημένης απόπειρας πραξικοπήματος, κάτι που ο ιεροκήρυκας αρνείται.

Αγκυρα: Περιμένουμε σθεναρή υποστήριξη από τις ΗΠΑ

Η Τουρκία αναμένει «σθεναρή υποστήριξη» από τις ΗΠΑ στο αίτημα της για την έκδοση του αυτοεξόριστου ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, μόλις η Άγκυρα παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία εναντίον του στην αμερικανική κυβέρνηση, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μεχμέτ Σιμσέκ σε συνέντευξη που παραχώρησε στο τηλεοπτικό δίκτυο Kanal 7.

Παράλληλα ο Σιμσέκ δήλωσε πως η Τουρκία και οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν κάποιες φορές διαφωνίες, αλλά είναι σύμμαχοι και η Άγκυρα δεν επιθυμεί να θέσει σε κίνδυνο τη διμερή τους σχέση.

Η δήλωση του Σιμσέκ έγινε μετά την κρίση που εξέφερε ο πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ ότι η διμερής σχέση θα αντιμετωπίσει κρίση εάν η Ουάσινγκτον αρνηθεί να προχωρήσει στην έκδοση του Γκιουλέν.

«Θα αμφισβητήσουμε τη φιλία μας»

«Εάν οι φίλοι μας συνεχίσουν να ζητούν από εμάς αποδείξεις (σσ. του ρόλου του Γκιουλέν στο πραξικόπημα) τότε θα αναγκαστούμε να αμφισβητήσουμε τη φιλία μας». Αυτό δήλωσε ο τουρκος πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλτνιρίμ. Την ίδια στιγμή, ο Γιλντιρίμ έθεσε όρους για μια ενδεχόμενη κατάργηση της θανατικής ποινής, σημειώνοντας ότι μια τέτοια απόφαση δεν θα πρέπει να ληφθεί βιαστικά, ενώ θα απαιτούσε και αλλαγή του Συντάγματος. Ωστόσο, σημείωσε πως δεν θα μπορεί να αγνοηθεί το αίτημα του λαού.

«Είναι ένα θέμα για το οποίο πρέπει να σκεφτούμε ενδελεχώς, να συζητηθεί στο κοινοβούλιο, το οποίο απαιτεί μια αλλαγή του Συντάγματος», σημείωσε ο Γιλντιρίμ, προσθέτοντας ότι «δεν είναι καλό να λαμβάνεται μια απόφαση εσπευσμένα (...) αλλά το αίτημα του λαού δεν μπορεί να αγνοηθεί».

Εισβολή εισαγγελέων στη βάση του ΝΑΤΟ

Tο απόγευμα της Δευτέρας, η Αγκυρα άνοιξε ακόμη ένα μέτωπο. Επτά τούρκοι εισαγγελείς μπήκαν στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ που χειρίζονται οι ΗΠΑ στην Τουρκία κατά του ISIS, ως μέρος της έρευνας που διεξάγεται για το ποιοι κρύβονται πίσω από το πραξικόπημα. Είναι σαφές ότι μια τέτοια κίνηση δεν μπορεί παρά να προκαλέσει περαιτέρω ανησυχία στις ΗΠΑ, αν λάβει κανείς υπόψη τα υπονοούμενα που άφησαν τις περασμένες ημέρες ορισμένοι τούρκοι αξιωματούχοι περί πιθανής εμπλόκής των ΗΠΑ στο πραξικόπημα.

Σε κάθε περίπτωση, ένα νέο και σαφώς απρόβλεπτο κεφάλαιο ανοίγει στις σχέσεις της γείτονος με όλους τους μεγάλους διεθνείς παίκτες τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Ουάσινγκτον.

«Γιατί να τους έχω στη φυλακή και να τους ταΐζω;»

«Οι πολίτες στους δρόμους ζήτησαν την θανατική καταδίκη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτοί οι τρομοκράτες πρέπει να πεθάνουν. Γιατί πρέπει εγώ να τους κρατήσω και να τους ταΐζω στις φυλακές για χρόνια; Αυτό λέει ο λαός». Με αυτά τα λόγια ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μίλησε το βράδυ της Δευτέρας για την πρόθεση της κυβέρνησής του να επαναφέρει την θανατική καταδίκη για τους πραξικοπηματίες.

Ο τούρκος πρόεδρος σε συνέντευξή του στο CNN International άφησε ωστόσο ανοικτό το ενδεχόμενο επαναφοράς της θανατικής ποινής τονίζοντας ότι την οριστική απόφαση θα πρέπει να λάβει η τουρκική εθνοσυνέλευση, μετά από διαβούλευση με τα κόμματα.

Σε συνέντευξή του, που μαγνητοσκοπήθηκε τη Δευτέρα στο προεδρικό γραφείο στην Κωνσταντινούπολη, ο κ. Ερντογάν είπε: «Υπάρχει ένα ξεκάθαρο έγκλημα προδοσίας και το αίτημα δεν μπορεί να απορριφθεί από την κυβέρνησή μας. Φυσικά θα χρειαστεί κοινοβουλευτική έγκριση για μία τέτοια απόφαση. Οι ηγέτες των κομμάτων θα προσέλθουν και θα συζητήσουν το ζήτημα και αν δεχθούν να το συζητήσουν, τότε εγώ ως πρόεδρος θα εγκρίνω κάθε απόφαση που θα πάρει η εθνοσυνέλευση».

Η συγκεκριμένη δήλωση έρχεται μετά τον καταιγισμό μηνυμάτων από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ για το τί πρόκειται να σημάνει η επαναφορά της θανατικής ποινής στην Τουρκία, στην ενταξιακή πορεία της χώρας.

ΕΕ: Με εσχάτη των ποινών, ξεχάστε την Ευρώπη

«Η Γερμανία και η ΕΕ έχουν μια σαφή στάση: Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τη θανατική ποινή. Η εισαγωγή της θανατικής ποινής στην Τουρκία θα σημάνει τη λήξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ», είπε ο εκπρόσωπος Τύπου της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης Στέφαν Ζάιμπερτ.

Το μήνυμα ότι η επαναφορά της θανατικής ποινής θα οδηγήσει στο πάγωμα της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας μετέφερε και η ίδια η καγκελάριος Μέρκελ στον πρόεδρο Ερντογάν σε τηλεφωνική συνομιλία που είχε μαζί του. «Η καγκελάριος παρότρυνε τον πρόεδρο να ακολουθήσει τους κανόνες της αναλογικότητας και του κράτους δικαίου» δήλωσε εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης, τονίζοντας το κύμα συλλήψεων και απομακρύνσεων στην Τουρκία δημιουργεί έντονη ανησυχία. Η καγκελάριος είπε στον Ερντογάν ότι η επαναφορά της θανατικής ποινής στην Τουρκία δεν είναι με κανένα τρόπο συμβατή με την ιδιότητα του μέλους της ΕΕ, πρόσθεσε η εκπρόσωπος.

Οι τουρκικές αρχές πρέπει να σεβαστούν τα συνταγματικά και τα θεμελιώδη δικαιώματα στην απάντηση που δίνουν στο αποτυχημένο πραξικόπημα, δήλωσε από την πλευρά της η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι.

«Καμιά χώρα δεν μπορεί να γίνει μέλος της ΕΕ αν εισαγάγει τη θανατική ποινή», δήλωσε σε δημοσιογράφους η Μογκερίνι, όταν ερωτήθηκε σχετικά με το ενδεχόμενο η υποψήφια για ένταξη Τουρκία να εκτελέσει αρχηγούς του αποτυχημένου πραξικοπήματος. Η ίδια επισήμανε επίσης πως η Τουρκία είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και έχει υπογράψει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που απαγορεύει τη θανατική ποινή σε όλη την ήπειρο. «Η Τουρκία είναι ένα σημαντικό μέρος του Συμβουλίου της Ευρώπης και δεσμεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που είναι πολύ σαφής στο θέμα της θανατικής ποινής», δήλωσε η Μογκερίνι.

«Ζητούμε την πλήρη τήρηση της συνταγματικής τάξης και εμείς ως ΕΕ υπογραμμίζουμε τη σημασία του έχει η κυριαρχία του κράτους δικαίου στη χώρα», δήλωσε η Μογκερίνι σε συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ με τον Αμερικανό ομόλογό τους Τζον Κέρι στις Βρυξέλλες. «Συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες για αυτό που συμβαίνει στη χώρα αυτές τις ώρες. Πρέπει να σεβαστούμε, να κάνουμε την Τουρκία να σεβαστεί τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες», σημείωσε η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ.

Αυστρία: Απομακρύνεται η προοπτική ένταξης

Υπάρχει μία διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, που έχει μία προοπτική η οποία τώρα όμως έχει απομακρυνθεί περισσότερο μετά τα τελευταία γεγονότα, ενώ ενδεχόμενη επαναφορά της θανατικής ποινής θα έδειχνε πως η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται να κινηθεί προς μία βασική συναίνεση με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτά εκτίμησε ο ομοσπονδιακός καγκελάριος της Αυστρίας και αρχηγός των Σοσιαλδημοκρατών, Κρίστιαν Κερν.

Σε συνέντευξή του το μεσημέρι στη δημόσια Αυστριακή Ραδιοφωνία, ο Αυστριακός καγκελάριος τόνισε πως κανείς θα πρέπει να παρακολουθεί με προσοχή τις περαιτέρω εξελίξεις στην Τουρκία, η οποία, όπως σημείωσε, αποτελεί σημαντικό εταίρο για την Ευρώπη σε ζητήματα της πολιτικής για την ασφάλεια και της αντιμετώπισης του μεταναστευτικού ζητήματος, αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι μονόδρομος.

«Χρειαζόμαστε την Τουρκία, αλλά και η Τουρκία χρειάζεται την Ευρώπη», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως αυτό σημαίνει για την Ευρώπη ότι θα πρέπει να ζητήσει από την Τουρκία να τηρήσει τις προδιαγραφές της δημοκρατικής πολιτικής και του κράτους δικαίου.

Μηνύματα και από τις ΗΠΑ

Προειδοποιητικά μηνύματα προς την Άγκυρα έστειλαν ωστόσο και οι ΗΠΑ. «Καλούμε σταθερά την κυβέρνηση της Τουρκίας να διατηρήσει την ηρεμία και τη σταθερότητα στη χώρα και την καλούμε επίσης να σεβαστεί τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας και το κράτος δικαίου», δήλωσε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι.

Όπως είπε χαρακτηριστικά ο Κέρι, το ΝΑΤΟ θα παρακολουθεί από κοντά τις επόμενες ημέρες την κατάσταση στην Τουρκία για να διασφαλίσει ότι η χώρα πληροί την απαίτηση της συμμαχίας όλα τα μέλη της να τηρούν τους κανόνες της δημοκρατικής διακυβέρνησης. «Προφανώς πολλοί άνθρωποι έχουν συλληφθεί και μάλιστα πολύ σύντομα. Το επίπεδο επαγρύπνισης και ελέγχου θα αυξηθεί τις επόμενες ημέρες. Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να λειτουργήσουμε με έναν εποικοδομητικό τρόπο που θα αποτρέψει ένα πισωγύρισμα» σημείωσε ο Κέρι.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr