Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην κρίση της Μέσης Ανατολής, καθώς οι Χούθι της Υεμένης φέρονται να έθεσαν υπό τον έλεγχό τους το στρατηγικής σημασίας νησί Περίμ, στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές της κυβέρνησης της Υεμένης που μίλησαν στο Reuters, οι δυνάμεις των Χούθι έφτασαν την Παρασκευή (11/9) στο νησί Περίμ, εξέλιξη που ενδέχεται να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της οργάνωσης σε μια θαλάσσια περιοχή ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές μεταφορές.
Το Περίμ βρίσκεται στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το οποίο συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Η γεωγραφική του θέση προσδίδει ιδιαίτερη στρατηγική αξία, καθώς ο έλεγχος της περιοχής μπορεί να επηρεάσει τη διέλευση εμπορικών και ενεργειακών πλοίων.
Κατάληψη του νησιού Περίμ και προέλαση στην ακτογραμμή της Υεμένης
Πριν από την επιβεβαίωση της κατάληψης του νησιού, δύο πηγές από τη διεθνώς αναγνωρισμένη και υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία κυβέρνηση της Υεμένης ανέφεραν ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν αποχωρήσει από το Περίμ. Παράλληλα, οι Χούθι φέρονται να κατέλαβαν και την παράκτια πόλη Ντουμπάμπ, η οποία βρίσκεται απέναντι από το νησί.
Οι εξελίξεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης επίθεσης των Χούθι κατά μήκος της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας. Η οργάνωση, η οποία ευθυγραμμίζεται με το Ιράν, έχει διευρύνει τις τελευταίες ημέρες τη δράση της πέρα από τις περιοχές του βόρειου τμήματος της Υεμένης, επιχειρώντας να αποκτήσει τον έλεγχο κρίσιμων παράκτιων σημείων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κατάληψη της Μόκα την Πέμπτη καθώς και των νησιών Χάνις. Η Μόκα βρίσκεται περίπου 75 χιλιόμετρα βόρεια του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και αποτελεί κομβικό σημείο για τον έλεγχο των θαλάσσιων και χερσαίων γραμμών ανεφοδιασμού.
Ο κίνδυνος για το πετρέλαιο και το παγκόσμιο εμπόριο
Η πιθανότητα οι Χούθι να αποκτήσουν ευρύτερο έλεγχο του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ προκαλεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς το πέρασμα αποτελεί βασική αρτηρία για τη μεταφορά πετρελαίου και καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Μεσόγειο, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Εάν συνδυαστεί ο έλεγχος του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, δημιουργείται ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τη διεθνή ενεργειακή αγορά. Η Σαουδική Αραβία, μάλιστα, έχει στραφεί στη θαλάσσια διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας μετά τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στα Στενά του Ορμούζ, από όπου στο παρελθόν περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν προς το τέλος της εβδομάδας πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τα μέσα Μαΐου, αν και την Παρασκευή υποχώρησαν ελαφρώς.
Την ίδια στιγμή, δημοσίευμα των Financial Times ανέφερε ότι υπουργοί Εξωτερικών χωρών της Μέσης Ανατολής εξετάζουν μια προσωρινή συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το Reuters σημείωσε ότι δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει άμεσα την πληροφορία.
Ετοιμάζεται αντεπίθεση από την κυβέρνηση της Υεμένης
Την ίδια ώρα, οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης εμφανίζονται αποφασισμένες να απαντήσουν στην ταχεία προέλαση των Χούθι. Έχουν ανακοινώσει ότι θα χρησιμοποιήσουν όπλα και αεροσκάφη προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις "τρομοκρατικές" πολιτοφυλακές και να επιχειρήσουν την ανακατάληψη στρατηγικών περιοχών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο δρόμος που συνδέει την Ταΐζ με τη Μόκα, ενώ ο στρατιωτικός εκπρόσωπος, συνταγματάρχης Μάτζεντ αλ-Ναζίλι, κάλεσε τους αμάχους να αποφεύγουν τη συγκεκριμένη διαδρομή και να παραμένουν μακριά από στρατιωτικό εξοπλισμό των Χούθι.
Οι συγκρούσεις έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμών. Εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά εγκατέλειψαν τη Μόκα, κατευθυνόμενοι προς τις επαρχίες Λαχίτζ και Άντεν, που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της φιλοκυβερνητικής πλευράς. Παράλληλα, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί στις περιοχές Ταΐζ και αλ-Χοντέιντα μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες.
"Οι περιοχές νότια της Χοντέιντα και της Μόκα γνώρισαν κύματα εκτοπισμού προς το Ντουμπάμπ και το Άντεν", δήλωσε ο συντάκτης του Al Jazeera για θέματα Υεμένης, Άχμεντ αλ-Σαλάφι.
Η Μόκα ως σημείο καμπής
Η κατάληψη της Μόκα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι φιλοκυβερνητικές δυνάμεις υποχώρησαν από την πόλη έπειτα από σφοδρές συγκρούσεις. Οι Χούθι φέρονται να άσκησαν πίεση από διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ η αποχώρηση των Δυνάμεων Εθνικής Αντίστασης υπό τον Τάρεκ Σάλεχ συνέβαλε στην αλλαγή των συσχετισμών.
Η Εθνική Αντίσταση αποτελεί βασικό τμήμα της συμμαχίας που στηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης. Η αποχώρησή της περιγράφηκε από την πλευρά της ως "τακτική αποχώρηση και αναδιάταξη", με παράλληλη δημιουργία εναλλακτικού κέντρου διοίκησης.
Η σημασία της Μόκα ξεπερνά, ωστόσο, τα όρια της Υεμένης. Όπως ανέφερε ο αναλυτής αμυντικής πολιτικής Βόλφγκανγκ Πουστάι, "αυτό αποτελεί αυτή τη στιγμή σημείο καμπής στον πόλεμο" και προειδοποίησε ότι "αυτό μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση των κυβερνητικών δυνάμεων στο νότιο τμήμα της Υεμένης".
Ο ίδιος υπογράμμισε ακόμη τη σημασία του λιμανιού, σημειώνοντας ότι "το λιμάνι της Μόκα ήταν το τελευταίο λιμάνι που βρισκόταν πλήρως υπό τον έλεγχο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης".
Η ιρανική διάσταση και η στάση του Τραμπ
Η προέλαση των Χούθι έχει συνδεθεί από το Reuters με την ευρύτερη αντιπαράθεση Ιράν και ΗΠΑ. Πηγές από την κυβέρνηση της Υεμένης, το Ιράν και την περιοχή υποστήριξαν ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με καθοδήγηση από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, με στόχο το άνοιγμα ενός νέου μετώπου.
Δύο ιρανικές πηγές ανέφεραν ότι η Τεχεράνη έδωσε στους Χούθι εντολή να εντείνουν τις επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και υποσχέθηκε πρόσθετη οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη. Το Ιράν, πάντως, αρνείται ότι παρέχει στρατιωτικές κατευθύνσεις στους Χούθι και υποστηρίζει δημοσίως ότι "δεν είναι πληρεξούσιοι" του.
Παράλληλα, σύμφωνα με το Axios, ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, επικοινώνησε δύο φορές την Πέμπτη με τον Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας αμερικανικές επιθέσεις εναντίον των Χούθι. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να απέρριψε το αίτημα, ενώ η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται προς το παρόν να προχωρήσει σε άμεση στρατιωτική δράση κατά της οργάνωσης.
Την ίδια ώρα, οι χώρες του Κόλπου αναζητούν διπλωματική διέξοδο. Σύμφωνα με τους Financial Times, οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών του Κόλπου σχεδιάζουν συνάντηση με τον Ιρανό ομόλογό τους τη Δευτέρα (14/9) στο Ομάν, με στόχο μια προσωρινή ρύθμιση για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.