Πανδημία του κορονοϊού: Τα σενάρια, τα γέλια για το απρόσμενο και ο αλφαβητισμός για το μέλλον

Το σοκ της πανδημίας, τα γέλια για το απρόσμενο και ο αλφαβητισμός για το μέλλον

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Κορονοϊός

"Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε "κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς μέριμνας για τη δημόσια υγεία (PHEIC)" στις 4 Ιανουαρίου του 2025, καθώς τα ποσοστά μόλυνσης από τον κορονοϊό τύπου SARS/MERS ανέρχονται σε 800 εκατ. άτομα παγκοσμίως και μέχρι στιγμής έχουν χάσει τη ζωή τους 25 εκατ. άτομα (3,125% όσων έχουν μολυνθεί).

Η Ευρώπη, οι ΗΠΑ, η Βορειοανατολική Ασία και η Μέση Ανατολή έχουν πληγεί ιδιαίτερα σκληρά από τη νόσο (…) Η παγκόσμια οικονομία έχει βυθιστεί σε ύφεση και (…) εκτεταμένες απαγορεύσεις ως προς τα ταξίδια έχουν ενεργοποιηθεί μεταξύ διάφορων χωρών. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει αυξήσει δραματικά τις δανειοδοτήσεις με μη ευνοϊκούς όρους (non-concessional lending) και κατευθύνει τις χώρες-μέλη του να εφαρμόσουν νομισματική επέκταση και δημοσιονομικά κίνητρα, προκειμένου να αποφευχθεί η επιβράδυνση των οικονομιών παγκοσμίως (…) Δεν υπάρχει γνωστή μέθοδος θεραπείας ή πρόληψης της ασθένειας (μέσω εμβολίων ή φαρμακευτικής αγωγής)": το κείμενο αυτό γράφτηκε τον Οκτώβριο του 2019, από τη συντακτική ομάδα του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού πολιτικών ερευνών, με έδρα τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο ενός εκ των τριών σεναρίων που κατήρτισε για την περίοδο 2025-2030, με τίτλο "Ασθενής Μηδέν".

"Αν και οι αριθμοί διαφέρουν, το σενάριο αυτό περιγράφει με ανατριχιαστική ομοιότητα -με τις σημερινές καταστάσεις- μια επιδημία από κορονοϊό, που παραλύει την παγκόσμια οικονομία", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, επικεφαλής της Έδρας της UNESCO για την Έρευνα για το Μέλλον, η οποία λειτουργεί στο Δίκτυο Πράξη, μονάδα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας. Ανοίγει έτσι μια συζήτηση, γύρω από το πώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα σενάρια που καταρτίζουν οι ερευνητές, προκειμένου να είναι πιο "ετοιμοπόλεμες" ακόμη και απέναντι σε γεγονότα που ουδείς περιμένει να συμβούν, όπως η τρέχουσα πανδημία.

Απελευθερώνοντας τη σκέψη για τα πιθανά μέλλοντα

"Τα σενάρια", λέει, "είναι ένα εργαλείο σχεδιασμού, όχι ένα εργαλείο πρόβλεψης. Μας βοηθούν να απελευθερώσουμε τη σκέψη μας ως προς τι θα μπορούσε να συμβεί σε πιθανά μέλλοντα. Προφανώς, ακόμη και γνωρίζοντας κάποιος ένα σενάριο όπως το παραπάνω του CSIS, δεν θα μπορούσε να έχει έτοιμα 2000 κρεβάτια σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, αλλά πιθανώς θα μπορούσε να έχει έτοιμο ένα στρατηγικό πλάνο, ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, για το τι μπορεί να γίνει όταν εκδηλώνεται ξαφνικά ένα απρόσμενο γεγονός. Τα σενάρια δηλαδή, δεν ωθούν αναγκαστικά μια επιχείρηση ή τη δημόσια διοίκηση σε μια μεγάλη επένδυση, αλλά περισσότερo την οδηγούν σε έναν συγκροτημένο τρόπο σκέψης, που της επιτρέπει να αναλάβει άμεσα δράση, ακόμη και αν επιβεβαιωθεί το χειρότερο σενάριο".

Από τον στρατό στη Shell

Άλλωστε, η ίδια η σύλληψη της ιδέας για την κατάρτιση σεναρίων "γεννήθηκε" σε ακραίες συνθήκες, σε περίοδο που το χειρότερο σενάριο -μια σύρραξη παγκόσμιας εμβέλειας- είχε ήδη συμβεί. "Η χρήση σεναρίων για στρατηγικό σχεδιασμό άρχισε κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο από τον αμερικανικό στρατό, κι ο στόχος ήταν να προσπαθήσουν να προβλέψουν πού θα συμβεί το επόμενο χτύπημα, ώστε να αντιδράσουν εγκαίρως", εξηγεί.

Στη συνέχεια, τη σκυτάλη παρέλαβαν οι επιχειρήσεις, με πρώτη την πετρελαιοβιομηχανία "Shell": "Στις επιχειρήσεις η χρήση σεναρίων άρχισε στο τέλος της δεκαετίας του 1960, το 1968, όταν η "Shell" ίδρυσε στο Λονδίνο σχετική μονάδα, η οποία έφερε τον τίτλο "Group Planning".

Ήταν τότε που ο Pierre Wack άρχισε να βλέπει κάποια "ασθενή σήματα" (σ.σ. η πρώτη ανεπεξέργαστη πληροφορία, που μπορεί να ερμηνευτεί ως πρώτη ένδειξη για μια επερχόμενη αλλαγή, ευκαιρία ή απειλή, σε ένα σύστημα) για μια αλλαγή που κανένας δεν αντιλαμβανόταν, αλλά ερχόταν. Η υφήλιος ζούσε σε ένα περιβάλλον με τεράστια βιομηχανική ανάπτυξη, που τροφοδοτείτο από το φθηνό και άφθονο πετρέλαιο. Ο Wack παρατήρησε όμως ότι τα αποθέματα πετρελαίου στις ΗΠΑ μειώνονταν, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και η Ιαπωνία ήταν εξαρτημένες από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν το πετρέλαιο ως μέσο άσκησης εξωτερικής πολιτικής", σημειώνει.

Τότε παρουσίασε στην ανώτατη διοίκηση της Shell ένα σενάριο επερχόμενης πετρελαϊκής κρίσης. Αν και δεν δόθηκε τότε ιδιαίτερη βάση, σύντομα η πρόβλεψη του Wack για το μέλλον έγινε πραγματικότητα στο παρόν, αφού ακολούθησαν ο αραβοϊσραηλινός πόλεμος του Γιομ Κιπούρ και η ενεργειακή κρίση του 1973, με το εμπάργκο πετρελαίου από τα μέλη του Οργανισμού Αραβικών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (OAPEC), το πιο σοβαρό χτύπημα στις τιμές του πετρελαίου το 1979 και η κατάρρευση της πετρελαϊκής αγοράς το 1986.

"Όταν εκδηλώθηκε το σοκ στην αγορά, η Shell κατατασσόταν έβδομη μεταξύ των "επτά αδερφών" (σ.σ. οι επτά πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου), αλλά καθώς χάρη στα σενάρια του Wack ήταν πιο προετοιμασμένη ψυχολογικά να αντιμετωπίσει τις εξελίξεις, ήταν έτοιμη για το "μη αναμενόμενο" και στα επόμενα χρόνια έγινε από το νούμερο επτά μεταξύ των επτά αδερφών το νούμερο δύο και στα κέρδη το νούμερο ένα", λέει ο Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, επισημαίνοντας ότι είχε καταρτιστεί ακόμα και σχέδιο για τη δημιουργία διυλιστηρίων που θα διυλίζουν πετρέλαιο διαφόρων τύπων και όχι μόνο αυτό που προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.

Το σοκ της πανδημίας, τα γέλια για το απρόσμενο και ο αλφαβητισμός για το μέλλον

Ένα τέτοιο σοκ συμβαίνει και τώρα με την πανδημία. Ουδείς περίμενε τόσο εκτεταμένες επιπτώσεις. "Όταν πρόσφατα σε κάποιο συνέδριο για την προοπτική διερεύνηση (foresight), κάποιος futurist ανέφερε σε εκπροσώπους εταιριών επιβατικών μεταφορών "μπορείτε να φανταστείτε ένα σενάριο κατά το οποίο θα συμβεί κάτι, που θα έχει ως αποτέλεσμα να σταματήσει ο κόσμος να ταξιδεύει;", πολλοί στην αίθουσα το θεώρησαν τόσο απίθανο, που ξέσπασαν στα γέλια. Και να που τώρα με την πανδημία συμβαίνει", σημειώνει ο επικεφαλής της Εδρας της UNESCO για την Έρευνα για το Μέλλον.

Ερωτηθείς γιατί θεωρεί ότι οι άνθρωποι είμαστε τόσο αρνητικοί στο να δεχτούμε την πιθανότητα να επιβεβαιωθεί το πιο απρόσμενο και αρνητικό σενάριο, ώστε να προσαρμόσουμε τη στρατηγική μας εγκαίρως, απαντά: "Νομίζω πως είναι το χαρακτηριστικό μας ως είδος γενικότερα, ότι μας βγαίνει ευκολότερα ένας τρόπος σκέψης, που αποδέχεται ευκολότερα ένα πιο "επίσημο", πιο προβλέψιμο μέλλον. Για αυτό πιστεύω ότι η δημόσια διοίκηση, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί, πρέπει να επενδύσουν πάνω στον αλφαβητισμό για το μέλλον, ώστε το ανθρώπινο δυναμικό τους να μπορεί να αποκτήσει έναν τρόπο σκέψης πιο ανοιχτό σε όλα τα σενάρια. Αυτό μπορεί να αλλάξει βήμα βήμα, με την παιδεία".

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φωτογραφία: Reuters

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΩΝ 25 Σεπ 2020 | 20:06

Κορονοϊός: Σοκάρει ο ΠΟΥ - Έως και 2 εκατομμύρια νεκροί μέχρι να κυκλοφορήσει το εμβόλιο

Ο απολογισμός των νεκρών από τον κορονοϊό θα μπορούσε να διπλασιαστεί στα 2 εκατομμύρια προτού κυκλοφορήσει το εμβόλιο.

ΜΑΚΡΑΙΝΕΙ Η ΛΙΣΤΑ 25 Σεπ 2020 | 19:35
ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 25 Σεπ 2020 | 19:20

Κορονοϊός: Σε τι φάση βρίσκονται τα εμβόλια της Κίνας - Πότε βγαίνουν στην αγορά

Η ανάπτυξη έντεκα κινεζικών εμβολίων, από τα συνολικά 59 προγράμματα, έχει πλέον εισέλθει στη φάση των κλινικών δοκιμών.

ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 25 Σεπ 2020 | 19:12

Κορονοϊός: Κλειστά από τα μεσάνυχτα περίπτερα, μίνι μάρκετ και κάβες στην Αττική - Σε ποιες άλλες περιοχές βάζουν λουκέτο στις 12

Αναστέλλεται η λειτουργία περιπτέρων και άλλων καταστημάτων λιανικής από τις 12 μέχρι τις 5 το πρωί - Ανοιχτά τα βενζινάδικα και τα φαρμακεία

ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΜΕΡΕΣ ΠΑΙΡΝΕΙ ΕΞΙΤΗΡΙΟ 25 Σεπ 2020 | 18:58

Γιατρός της 17χρονης που βγήκε από τη ΜΕΘ μετά από 40 μέρες: Η περίπτωση της πραγματικά σπάνιο περιστατικό

Η νεαρή κοπέλα δεν είχε υποκείμενο νόσημα αλλά πέρασε βαριά τη νόσο του κορονοϊού - Κόλλησε στις διακοπές της στη Χαλκιδική.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ 25 Σεπ 2020 | 18:57

Κορονοϊός - Μαγιορκίνης: Το δεύτερο κύμα προκαλεί μεγάλη ανησυχία - Προτελευταίο βήμα το κλείσιμο σχολείων

Μόνο το 20% των ηλικιωμένων που διασωληνώνονται καταφέρνουν να επανέλθουν

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ 25 Σεπ 2020 | 18:42

Κορονοϊός: Στο "κόκκινο" και τα Τρίκαλα - Mίνι lockdown με μάσκες παντού

Σε καθεστώς ειδικών περιοριστικών μέτρων λόγω κορονοϊού μπαίνει και η Περιφεριακή Ενότητα Τρικάλων.

ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΕΚΑΝΟΠΕΔΙΟ 25 Σεπ 2020 | 18:17

Κορονοϊός: Παραμένει "εστία" η Αττική - 163 νέα κρούσματα σε μια μέρα - Ο χάρτης της διασποράς

Οι ειδικοί εστιάζουν την προσοχή τους στην Αττική όπου τα κρούσματα κορονοϊού παραμένουν σε ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΟΔΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 Σεπ 2020 | 17:44

Κορονοϊός: 286 νέα κρούσματα σήμερα - 3 θάνατοι - 63 διασωληνωμένοι

Μειωμένα την Παρασκευή τα νέα κρούσματα κορονοϊού 286 σε ολόκληρη τη χώρα, τα 163 στην Αττική

ΤΗΡΗΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 25 Σεπ 2020 | 17:39

Τσιόδρας: Selfie με ηλικιωμένη έβγαλε ο καθηγητής στην Κυψέλη [Εικόνες]

Προσιτός και φιλικός ο καθηγητής Τσιόδρας, φωτογραφήθηκε κρατώντας πάντα την απαραίτητη απόσταση

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Η ΣΥΣΚΕΥΗ 25 Σεπ 2020 | 17:38

Ποια είναι η Ελληνίδα γενετίστρια πίσω από το τεστ για τον κορονοϊό με αποτελέσματα σε 90’

Το τεστ μπορεί να πραγματοποιηθεί παντού, δεν χρειάζεται εργαστήριο ή εξειδικευμένο προσωπικό, και κοστίζει 40 ευρώ

ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 25 Σεπ 2020 | 17:21

Κορονοϊός - Χαρδαλιάς: Κλείνουν τα μεσάνυχτα περίπτερα, μίνι μάρκετ και κάβες στην Αττική - Ανοιχτά τα βενζινάδικα και τα φαρμακεία

Ο Νίκος Χαρδαλιάς ανακοίνωσε το κλείσιμο των περιπτέρων και των μίνι μάρκετ από τις 12 τα μεσάνυχτα έως τις 5 το πρωί στην Αττική και σε άλλες επιβαρυμένες περιοχές

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ 25 Σεπ 2020 | 17:11

Κορονοϊός: Αυτές οι 20 "ομάδες" πολιτών είναι αυξημένου κινδύνου - Τι προβλέπει το ΥΠΕΣ

Με ανακοίνωσή του το ΥΠΕΣ προσδιορίζει τις ομάδες που θεωρούνται αυξημένου κινδύνου για τον κορονοϊό