Μανώλης Γραφάκος: Στόχος να θάβουμε λιγότερο από το 10% των αποβλήτων έως το 2030

Η μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης περνά αναπόφευκτα μέσα από τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα απόβλητά μας. Από τις σύγχρονες μονάδες ανακύκλωσης και επεξεργασίας βιοαποβλήτων μέχρι την αξιοποίηση της τεχνολογίας για την παρακολούθηση των κάδων, τη βελτιστοποίηση των δρομολογίων και την εφαρμογή του "πληρώνω όσο πετάω", η Ελλάδα επιχειρεί να καλύψει το χαμένο έδαφος και να προσεγγίσει τα ευρωπαϊκά πρότυπα της κυκλικής οικονομίας.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γραφάκος, μιλά στο The TOC για τις επενδύσεις που αλλάζουν τον χάρτη της διαχείρισης αποβλήτων, την πορεία της χώρας στην ανακύκλωση, τον ρόλο της κυκλικής οικονομίας ως προϋπόθεση βιωσιμότητας και τον φιλόδοξο εθνικό στόχο να περιοριστεί η ταφή αποβλήτων κάτω από το 10% έως το 2030. Έναν στόχο που, όπως επισημαίνει, απαιτεί τη συστράτευση κράτους, αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεων και πολιτών.

Πώς μπορεί η τεχνολογία να αλλάξει τη διαχείριση αποβλήτων στις ελληνικές πόλεις;

Η τεχνολογία ήδη έχει αλλάξει τη διαχείριση των αποβλήτων στις ελληνικές πόλεις μας, μέσα από τις σημαντικές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το κομμάτι της κατασκευής και λειτουργίας των Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), αλλά και των Μονάδων Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) στα μεγάλα νησιά και των μηχανικών κομποστοποιητών στις μικρότερες νησιωτικές περιοχές.

Όλες οι παραπάνω μονάδες, καθώς και εκείνες που θα αναλάβουν την αξιοποίηση του υπολείμματος της ανακύκλωσης και τη μετατροπή του σε δευτερογενές καύσιμο, οι οποίες χρηματοδοτούνται από εθνικούς, κοινοτικούς και ιδιωτικούς πόρους, εδράζονται σε ό,τι πιο σύγχρονο έχει να επιδείξει η σύγχρονη τεχνολογία στη διαχείριση των αποβλήτων, μέσα από την αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας και τεχνογνωσίας.

Παράλληλα η χρήση της τεχνολογίας βοηθά και σε άλλους τομείς στη διαχείριση των αποβλήτων όπως στην εφαρμογή του πληρώνω όσο πετάω, στην καλύτερη οργάνωση των δρομολογίων, στην παροχή πληροφορίας για το πόσο γεμάτοι είναι οι κάδοι, σε συστήματα επιστροφή εγγύησης κλπ.

Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα στην ανακύκλωση και στην κυκλική οικονομία;

Αναμφίβολα, από το 2019, οπότε αναλάβαμε το δύσκολο εγχείρημα να βάλουμε τη χώρα μας στον "σκληρό πυρήνα" των περιβαλλοντικά προηγμένων ευρωπαϊκών κρατών, έχουν γίνει σημαντικά βήματα, τόσο σε επίπεδο υποδομών, όσο και σε επίπεδο ενημέρωσης των πολιτών.

Στις υποδομές η εξέλιξη είναι αναμφισβήτητη. Μόλις 3 μονάδες σε λειτουργία και 5 σε κατασκευή το 2019, ενώ σήμερα έχουμε 14 σε λειτουργία, 28 σε κατασκευή, 10 σε διαγωνιστική διαδικασία και μόλις μια απομένει να δημοπρατηθεί. Άρα η χώρα αποκτά υποδομές κυκλικής οικονομίας με γρήγορους ρυθμούς.

Στην ανακύκλωση πλέον η χώρα έχει σχεδιασμό. Δεν είναι άλλος από τα ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής, ένα σε κάθε περιφέρεια, που εμπεριέχουν τον αναγκαίο εξοπλισμό που θα αποκτηθεί από τους πόρους του τέλους ταφής. Μάλιστα ο τομέας της ανακύκλωσης θα ενισχυθεί σημαντικά και από τα δυο στα νέα επιχειρησιακά σχέδια που αναμένουμε να κατατεθούν, ένα για το σύστημα εγγυοδοσίας και ένα για τη συλλογή υλικών συσκευασία, σχέδια που έχουν ληφθεί υπόψη στο σχεδιασμό μας.

Στέκομαι και στο στο κομμάτι της ενημέρωσης των πολιτών γιατί χωρίς τη συνειδητή επιλογή όλων μας δεν μπορεί να κερδηθεί το μεγάλο στοίχημα που έχουμε μπροστά μας. Στο πλαίσιο αυτό, σε στενή συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και μέσα από σειρά δράσεων επικοινωνίας που προβλέπονται στα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής, υλοποιούνται, φιλοδοξούμε οι συμπολίτες μας να γίνουν επαρκώς ενημερωμένοι για τους τρόπους ανακύκλωσης, αλλά και να συμμετέχουν ενεργά σε αυτήν.

Βέβαια, δεν εφησυχάζουμε, αφού η ενημέρωση/ευαισθητοποίηση όλων μας σε θέματα ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας οφείλει να είναι μια συνεχής και διά βίου διαδικασία…

Ποιες "πράσινες" επενδύσεις θεωρείτε πιο κρίσιμες για τη μείωση των αποβλήτων;

Αρχικά οι οι επενδύσεις σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης που ήδη έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα, καθώς και αυτές που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης όπως σας προανέφερα, βοηθούν στη σημαντική μείωση των αποβλήτων μας που οδηγούνται σε ταφή. Επενδύσεις που επίσης βοηθούν τη μείωση των αποβλήτων, είναι εκείνες που πραγματοποιεί ο ιδιωτικός τομέας που προσαρμόζεται στις εξελίξεις και στις σύγχρονες απαιτήσεις και παράγει νέα προϊόντα σε αντικατάσταση αυτών που παράγων απόβλητα, όπως πχ πλαστική σακούλα, καλαμάκια, πλαστικούς περιέκτες κλπ. Θέλουμε να βοηθήσουμε αυτή τη μετάβαση της βιομηχανίας προς προϊόντα με φιλικότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Μπορεί η κυκλική οικονομία να γίνει πραγματικό μοντέλο ανάπτυξης για την Ελλάδα;

Προτιμώ να αντιμετωπίζω την κυκλική οικονομία πρωτίστως όχι ως μοντέλο ανάπτυξης, αλλά ως καθοριστική παράμετρο για την ίδια τη βιωσιμότητα της χώρας μας και του πλανήτη γενικότερα. Αν η κυκλική οικονομία δεν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας και αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας μας, ουσιαστικά υπονομεύουμε το μέλλον των επόμενων γενιών.

Από εκεί και πέρα, σίγουρα η υιοθέτηση της κυκλικής οικονομίας αποφέρει και σημαντικά οικονομικά οφέλη. Αφενός φέρνει νέες σημαντικές και μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές όπως διαχείρισης αποβλήτων, μονάδες παραγωγής ενέργειας από τα υπολείμματα των αποβλήτων, μονάδες επεξεργασίας λυμάτων που παράγουν νερό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άρδευση, μονάδες διαχείρισης της λυματολάσπης κ.α.

Αφετέρου μόνο και μόνο από το γεγονός ότι σταματώντας την αλόγιστη σπατάλη κερδίζουμε σε πόρους, ενέργεια και εργατοώρες που έχουν επενδυθεί για την παραγωγή όσων αγαθών πετάμε αλόγιστα καθημερινά. Επίσης, μέσα από τα σύγχρονα μοντέλα διαχείρισης και αξιοποίησης των αποβλήτων μας δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας, σε καινούργια και εξειδικευμένα επαγγελματικά αντικείμενα.

Εξαιρετικά σημαντικό είναι, ακόμη, ότι εφαρμόζοντας μοντέλα κυκλικής οικονομίας μειώνουμε το περιβαλλοντικό αποτύπωμά μας, περιορίζοντας -στον βαθμό του εφικτού- τις αρνητικές επιδράσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο κλίμα. Δυστυχώς, όλοι συνειδητοποιούμε πλέον ότι η κλιματική κρίση είναι εδώ, παρούσα και ιδιαίτερα απειλητική, ενώ η αντιμετώπιση των επιπτώσεών της συνεπάγεται τεράστια οικονομική επιβάρυνση σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος στόχος της χώρας στη διαχείριση αποβλήτων για τα επόμενα χρόνια;

Ο εθνικός στόχος που ως χώρα έχουμε αποδεχθεί και αναλάβει είναι να πετύχουμε έως το 2030 να στέλνουμε προς ταφή κάτω από το 10% των αποβλήτων μας.

Τον συγκεκριμένο στόχο δεν πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως μια συμβατική υποχρέωση, η μη τήρηση της οποίας θα επιφέρει κάποιου είδους τιμωρία, αλλά ως ευκαιρία να αλλάξουμε διά παντός μια αλόγιστη πολιτική σπατάλης πόρων και αγαθών, η οποία μόνο καταστροφικές συνέπειες θα έχει στο σημερινό, ασταθές περιβαλλοντικά και σύνθετο οικονομικά, διεθνές περιβάλλον.

Γι’ αυτό οφείλουμε όλοι, κυβέρνηση, αυτοδιοίκηση, επιχειρήσεις και, βέβαια, πολίτες, να στρατευθούμε προς την παραπάνω κατεύθυνση.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr