FT: Θα γίνει η Πάρος η νέα Μύκονος; - Υπερδόμηση, πολυτελείς βίλες και αντιδράσεις

Η προβολή της Πάρου μέσα από διεθνείς παραγωγές του Netflix και η αναρρίχησή της στις προτιμήσεις του αγοραστικού κοινού εξοχικής κατοικίας κυρίως από το εξωτερικό, έρχεται με ένα αρκετά υψηλό τίμημα, το οποίο σύμφωνα με το πρόσφατο άρθρο των Financial Times δεν είναι άλλο από τον κίνδυνο της "μυκονοποίησής" της, δηλαδή τη δημιουργία ενός οικονομικού μοντέλου που στηρίζεται σε ένα βιομηχανοποιημένο μοντέλο νυχτερινής ζωής.

Η Πάρος μαζί με τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη,συγκεντρώνουν το 40% της διεθνούς ζήτησης για πολυτελή ακίνητα στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Greece Sotheby's International Realty (GSIR). Οι αγοραστές προέρχονται κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τις χώρες του Κόλπου και δαπανούν κατά μέσο όρο 2,5 εκατ. ευρώ για ένα ακίνητο. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο & Διευθύνων Σύμβουλο του GSIR, Σάββα Σαββαΐδη, η Πάρος ξεχωρίζει για την αυθεντικότητά της.

Το γεγονός αυτό, ίσως από μόνο του να μην είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για μία οικονομία, όπως η ελληνική, η οποία εν πολλοίς έχει στηρίξει την οικονομία της στο τουριστικό παραγωγικό μοντέλο, αλλά για προορισμούς σαν την Πάρο υπάρχει μία διπλή ανάγνωση. Αυτή, σύμφωνα με το δημοσίευμα των FT είναι η "μυκονοποίηση" του νησιού, με τους κατοίκους του, να έχουν περάσει πλέον σε θέση άμυνας, προσπαθώντας να προστατέψουν τον τόπο τους από την υπερδόμηση και την αλλοίωση του περιβάλλοντος.

Η αύξηση της δημοτικότητας της Πάρου ύστερα από την παραγωγή ξένων σειρών όπως το "One Day"του Netflix είναι αισθητή καθώς η Airbnb κατέγραψε αύξηση 32% στις κρατήσεις για την Πάρο. Την ίδια στιγμή, η Villa Malice, όπως είναι πλέον γνωστή από την ομώνυμη σειρά Malice του Amazon Prime, διατίθεται προς ενοικίαση έναντι ποσού που φτάνει έως και τα 65.000 ευρώ την εβδομάδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, γεγονός που την καθιστά μία από τις ακριβότερες τουριστικές κατοικίες του νησιού.

Η Πάρος μπορεί να μη σημειώνει, ακόμα, την επιτυχία των πιο δημοφιλών νησιών των Κυκλάδων, καθώς προσελκύει λίγο λιγότερους από 1 εκατ. επισκέπτες τον χρόνο, έναντι περίπου 3 εκατ. στη Μύκονο και 3,4 εκατ. στη Σαντορίνη, αλλά η τάση είναι σαφής.

Οι αντιδράσεις των κατοίκων και η υπερδόμηση στο σύνολο του Αιγαίου

Σύμφωνα με τον τοπικό δημοσιογράφο Σπύρο Μαυρή, το βασικό ζήτημα είναι οι εγκρίσεις που δίνουν οι αρχές για μεγάλης κλίμακας τουριστικές επενδύσεις διεθνών brands, όπως το Nobu, που άνοιξε το 2023, και η Hyatt, που αναμένεται να ανοίξει αργότερα αυτό το καλοκαίρι.

Μιλώντας στους FT ο τοπικός δημοσιογράφος αναφέρει ότι το νησί γεμίζει με θέρετρα που δεν έχουν καμία σχέση με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του, με αποτέλεσμα η Πάρος να μετατρέπεται σε μία τουριστική Disneyland, η οποία όμως δε διαθέτει τις υποδομές που απαιτούνται για να υποστηρίξουν όλη αυτή την ανάπτυξη. Δεν υπάρχει αρκετό νερό, το λιμάνι και το αεροδρόμιο είναι πολύ μικρά για να διαχειριστούν τον αριθμό των αφίξεων και δεν υπάρχει νοσοκομείο.

Οι κάτοικοι που αντιδρούν σε αυτού του είδους την ανάπτυξη του τόπου τους, έχουν δημιουργήσει μία ομάδα που ονομάζεται Friends of Paros & Antiparos και επιχειρούν να οργανώσουν την αντίδραση απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις. Ο ιδρυτής της, Νικόλας Στεφάνου, επισημαίνει ότι το πρόβλημα του υπερβολικού συνωστισμού έχει αρχίσει να γίνεται αισθητό περίπου από το 2019. Νέες αναπτύξεις, όπως στην παραλία Μαρτσέλο, που κάποτε αποτελούσε αγαπημένο προορισμό των ντόπιων, έχουν επίσης ασκήσει "σοβαρή πίεση" στα αποθέματα νερού, ιδιαίτερα καθώς πολλές από αυτές διαθέτουν κήπους φυτεμένους με είδη που δεν είναι ενδημικά και δεν είναι βιώσιμα για το νησί.

Ένα άλλο σωματείο που δίνει την ίδια μάχη είναι το Cyclades Preservation Fund, το οποίο αποτελεί μέρος του Conservation Collective, ενός διεθνούς δικτύου τοπικών περιβαλλοντικών οργανώσεων που ίδρυσε ο Ben Goldsmith και η υπεύθυνη επικοινωνίας του που είναι η Ντόροθι Φιλιώτη που αναφέρει πως πολλοί κάτοικοι με έντονη περιβαλλοντική ευαισθησία προσπαθούν να προστατεύσουν τη φυσική ομορφιά του νησιού Μεταξύ των δράσεών του περιλαμβάνεται το Paros Park στον κόλπο της Νάουσας, μια πρωτοβουλία με τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας για την αντιμετώπιση της διάβρωσης του εδάφους, τη συγκράτηση των υδάτων και την αναγέννηση της γης.

Η κα Φιλιώτη αναγνωρίζει τη μακροχρόνια εξάρτηση του νησιού από τον τουρισμό, αλλά τονίζει πως η δραστηριότητα αυτή πρέπει να ακολουθείται από αξίες όπως η ανθεκτικότητα της τοπικής κοινωνίας αντί για την αποκόμιση κέρδους.

Δεν είναι, όμως, μόνο η Πάρος που αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα, αλλά και το σύνολο των νησιών του Αιγαίου, τα οποία, όπως αναφέρει η Ανγκέλα Καρποδίνη που μεγάλωσε στην Πάρο και επιστρέφει συχνά για να επισκεφθεί την οικογένειά της, αντιμετωπίζουν τις ίδιες πιέσεις να αποδεχθούν την υπερδόμηση από πολυεθνικές εταιρείες με ξενοδοχεία και resorts.

Προσθέτει, δε, πως υπάρχει ένα πλέγμα αδιαφορίας απέναντι στις τοπικές διαμαρτυρίες και απέναντι στην αδυναμία των νησιών να καλύψουν τις ανάγκες των ίδιων των κατοίκων τους, πόσο μάλλον των εκατομμυρίων ανθρώπων που τα επισκέπτονται κάθε χρόνο".

Οι FT επισημαίνουν στο άρθρο τους πως από το 2009, μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η ελληνική κυβέρνηση έχει επιταχύνει τις διαδικασίες πολεοδομικής έγκρισης για υψηλής αξίας "στρατηγικές επενδύσεις", οι οποίες συχνά έχουν μεγαλύτερη κλίμακα από εκείνη που θα επέτρεπαν οι συνήθεις όροι δόμησης. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει εντάσεις με τις τοπικές αρχές, μεταξύ άλλων και στην Πάρο. Οι αντιδράσεις που εκδηλώνονται στο νησί παρακολουθούνται πλέον στενά και από άλλες νησιωτικές περιοχές.

Η μάχη για το ξενοδοχείο της ΕΚΤΕΡ στις Κολυμπήθρες Πάρου

Μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες τουριστικές επενδύσεις στην Πάρο είναι το τουριστικό project έκτασης 32 εκταρίων της ελληνικής κατασκευαστικής εταιρείας ΕΚΤΕΡ στις Κολυμπήθρες, μια περιοχή με ευαίσθητο υγροτοπικό οικοσύστημα και ενδείξεις ύπαρξης αρχαίου οικισμού. Για το συγκεκριμένο έχει αρθρογραφήσει και το The TOC αναφέροντας πως χτίζεται δίπλα σε αρχαιολογικό χώρο υψηλής ιστορικής σημασίας.

Το έργο είχε κολλήσει ύστερα από προσφυγές στο ΣτΕ από το 2023 ενώ και ο ίδιος ο Δήμος έχει αρνηθεί να δώσει το πράσινο φως ώστε να υπάρξει υδροδότηση από την τοπική ΔΕΥΑ. Μάλιστα το ΣτΕ είχε επισημάνει πέντε διαφορετικούς λόγους για τους οποίους το ΚΕΣΥΠΟΘΑ δεν έπρεπε να επιτρέψει τον υπερβολικά αυξημένο συντελεστή δόμησης που επιτρέπεται μέσω του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Ωστόσο, το ΣτΕ παρέπεμψε το θέμα στην Ολομέλεια, η οποία δικαίωσε την κατασκευαστική και πλέον η επένδυση βρίσκεται ξανά σε τροχιά υλοποίησης.

Από την πλευρά της ΕΚΤΕΡ μίλησε στους FT ο υπεύθυνος επενδυτικών σχέσεων της ΕΚΤΕΡ, Αρτέμιος Δαρεντζάς, υποστηρίζοντας ότι το έργο δε θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στο νησί. Δηλώνει πως θα συμβεί ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που ορισμένα τοπικά συμφέροντα αγωνίζονται τόσο σκληρά να εμποδίσουν, καθώς θα κατασκευαστεί μια πλήρως σχεδιασμένη, χαμηλής έντασης και οργανωμένη ανάπτυξη, η οποία έχει σχεδιαστεί ως εναλλακτική απέναντι στην άναρχη, διάσπαρτη εκτός σχεδίου δόμηση που έχει διαμορφώσει μέχρι σήμερα μεγάλο μέρος της Πάρου.

Διαβάστε Επίσης

Πάρος: Ξεπαγώνει το πεντάστερο στις Κολυμπήθρες – Γιατί αντιδρούν Δήμος και κάτοικοι

Το νομοσχέδιο που θα κάνει τα νησιά προορισμούς κατασκήνωσης πολυτελείας

Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση αποτελεί σύμπτωμα ενός πολύ ευρύτερου προβλήματος, υποστηρίζει η δρ. Μαρία Καραμανώφ, επίτιμη αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας.

Τονίζει πως σχεδόν 50 στρατηγικές επενδύσεις που σχετίζονται με τον τουρισμό βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης σε διαφορετικές, μέχρι σήμερα ανέγγιχτες περιοχές της Ελλάδας και αναμένεται να προχωρήσουν όπως έχει σχεδιαστεί, ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί στις Κολυμπήθρες. Και προσθέτει πως η ελληνική νομοθεσία τα τελευταία χρόνια έχει ευνοήσει τις στρατηγικές επενδύσεις, επιτρέποντας στους επενδυτές να αγοράζουν μεγάλες εκτάσεις γης και να τις αναπτύσσουν ουσιαστικά με τους δικούς τους, ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξετάζει επίσης τη νομιμότητα νέου Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο "επιτρέπει μια μεγάλης κλίμακας τουριστική επένδυση με τη μορφή glamping, δηλαδή το πάντρεμα το Camping με το Luxury, προσθέτει η Καραμανώφ. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στους FT αυτό το νέο διάταγμα αποτελεί ακόμη έναν ελιγμό για την παράκαμψη οποιουδήποτε πλαισίου προστασίας. Εάν τελικά εγκριθεί, ακόμη και αυστηρά προστατευόμενες περιοχές θα καταστούν στην πράξη διαθέσιμες για τουριστική εκμετάλλευση.

Μπορεί τελικά η Πάρος να μην γίνει η νέα Μύκονος;

Παρά το γεγονός ότι η αγορά πολυτελούς φιλοξενίας της Πάρου εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς, το νησί εξακολουθεί να βρίσκεται "δεκαετίες" πίσω από τη Μύκονο όσον αφορά την ωριμότητα της αγοράς πολυτελών ακινήτων, σύμφωνα με τον Σπύρο Λοίζιο, περιφερειακό διευθυντή Ελλάδας της εταιρείας ενοικίασης πολυτελών κατοικιών Le Collectionist.

Αυτή η χρονική υστέρηση μπορεί να προσφέρει στην Πάρο την ευκαιρία να ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο. Οι τουριστικές αρχές, για παράδειγμα, προωθούν ενεργά τον τουρισμό υψηλού εισοδήματος αλλά και την προσέλκυση επισκεπτών εκτός της περιόδου αιχμής.

Όπως αναφέρει, η Πάρος τοποθετείται ολοένα περισσότερο γύρω από μια ταυτότητα "quiet luxury", η οποία επικεντρώνεται σε υψηλής αισθητικής βίλες, την ιδιωτικότητα και τις οικογενειακές διακοπές, αντί για το μοντέλο έντονης νυχτερινής ζωής που συνδέεται με τη Μύκονο.

Η απουσία διεθνούς αεροδρομίου συμβάλλει επίσης στο να παραμένει η Πάρος εκτός του κυρίαρχου χάρτη του μαζικού τουρισμού.

Οι φόβοι των κατοίκων για "υπερδόμηση και υπερτουρισμό", σύμφωνα με τον ίδιο, σχετίζονται κυρίως με το "κύμα οικοδόμησης" μεγάλων τουριστικών resorts, τα οποία επιβαρύνουν τις υποδομές και τους φυσικούς πόρους του νησιού.

Υποστηρίζει επίσης, πως η αγορά δεύτερης κατοικίας γνωρίζει άνθηση και είναι ευρέως αποδεκτή επειδή ως επί το πλείστον συμμορφώνεται με τους τοπικούς κανόνες ανάπτυξης.

4 εκατ. € η τιμή πώλησης ενός ακινήτου και εβδομαδιαίο ενοίκιο στα 60.000 €

Οι τιμές των πολυτελών ακινήτων στην Πάρο έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% την τελευταία πενταετία, ωστόσο εξακολουθούν να διαμορφώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με τη Μύκονο καθώς ανέρχονται περίπου 8.800 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο έναντι 10.800 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, σύμφωνα με την GSIR.Οι συναλλαγές ακινήτων αξίας άνω των 4 εκατ. ευρώ, που "κάποτε ήταν ασυνήθιστες", εμφανίζονται πλέον όλο και συχνότερα στην αγορά.

Οι εβδομαδιαίες τιμές ενοικίασης για εξαιρετικά ακίνητα μπορούν να αγγίξουν τα 50.000-60.000 ευρώ, κάτι που πριν από μία δεκαετία θα φαινόταν αδιανόητο για την Πάρο, όπως σημειώνει ο Σάββας Σαββαϊδης.

Η τάση αυτή διαχέεται πλέον σε ολόκληρη την αγορά κατοικίας αφού σύμφωνα με τους Friends of Paros and Antiparos, η μετατροπή κατοικιών σε βραχυχρόνιες μισθώσεις οδηγεί σε αύξηση των τιμών, με αποτέλεσμα εποχικοί εργαζόμενοι και εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα να δυσκολεύονται να βρουν οικονομικά προσιτή στέγη.

Οι πολυτελείς βίλες ως αντίβαρο στα μεγάλα resorts

Ορισμένοι, πάντως, θεωρούν ότι η κατασκευή πολυτελών ιδιωτικών βιλών μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις μεγάλες τουριστικές αναπτύξεις.

Όταν η Αλεξάνδρα Σκαλτσογιάννη εγκατέλειψε την καριέρα της στη διαφήμιση στην Αθήνα και μετακόμισε στην Πάρο το 2000, θυμάται πως δεν υπήρχαν πολυτελή ξενοδοχεία και στην τουριστική αγορά κυριαρχούσαν τα απλά "rooms to let".

Αγόρασε ένα οικόπεδο σε ένα ακρωτήρι στη Μακριά Μύτη, "χωρίς γείτονες, με θέα 180 μοιρών που περιλάμβανε τόσο την ανατολή όσο και τη δύση του ήλιου και προστατευμένο από τους βόρειους ανέμους".

Εκεί κατασκεύασε μια εξοχική κατοικία που χρησιμοποιεί ηλιακή ενέργεια και αντλία θερμότητας, ενώ συλλέγει βρόχινο νερό για την άρδευση του κήπου — και η οποία, όπως υποστηρίζει, "σέβεται το τοπίο και την τοπική αρχιτεκτονική".

Στη συνέχεια κατασκεύασε ακόμη δύο κατοικίες προς ενοικίαση, και τις δύο μόλις 30 μέτρα από τη θάλασσα, όπως επέτρεπε τότε η νομοθεσία. Σήμερα, η ελάχιστη απόσταση έχει αυξηθεί στα 80-120 μέτρα, ανάλογα με την περιοχή.

Το συγκρότημά της με τέσσερις βίλες, Votsalakia Seaside Escape, κοντά στην παραθαλάσσια Αλυκή, το οποίο η ίδια περιγράφει ως "μια σύγχρονη εκδοχή του κυκλαδίτικου μινιμαλισμού", στοχεύει πλέον στο ανώτερο τμήμα της αγοράς.

Οι βίλες προσφέρουν υπηρεσίες concierge, ιδιωτικού σεφ και μασάζ δίπλα στην πισίνα, ενώ βρίσκονται σε κοντινή απόσταση με τα πόδια από παραθαλάσσιες ταβέρνες. Διατίθενται προς ενοικίαση από 4.000 έως 21.000 ευρώ την εβδομάδα ή προς πώληση έναντι 2,8 έως 4 εκατ. ευρώ.

Ο κ. Σαββαΐδης δηλώνει πως οι αγοραστές στην Πάρο δεν αναζητούν ακίνητα-τρόπαια, αλλά αγοράζουν έναν τρόπο ζωής σε ένα νησί που λειτουργεί καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Και αυτοί, όπως φαίνεται, έχουν πάρει τα μαθήματά τους από τη Μύκονο.

Διαβάστε Επίσης

Ξεσπά ο Λαζόπουλος: Οδηγούμαστε στη Μυκονοποίηση της Πάρου και στη διάλυση της μαγείας της Νάουσας

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr