Μπορεί η ελληνοαμερικανίδα Κασσάνδρα Κουλουκουντή να πλέει σε πελάγη ευτυχίας ύστερα από το Όσκαρ για το casting του One Battle After Another, αλλά αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που οι Έλληνες αλλά και ο παγκόσμιος χώρος της ναυτιλίας βλέπει το όνομα Κουλουκουντή.
Ο λόγος είναι το πολύ απλό γεγονός πως πρόκειται για ένα από τα πιο ιστορικά επώνυμα της ελληνικής ναυτιλίας και για μια οικογένεια που η πορεία της συνδέθηκε με μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας στον 20ό αιώνα: από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την ανασυγκρότηση του ελληνικού στόλου μέχρι τις μεγάλες κρίσεις της αγοράς τις δεκαετίες που ακολούθησαν.
Η ιστορία της οικογένειας Κουλουκουντή ξεκινά από την Κάσο, ένα νησί με βαθιά ναυτική παράδοση. Το νησί αυτό αποτελεί τη γενέτειρα πολλών Ελλήνων πλοιοκτητών ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα και σε αυτό το "club" ανήκει και ο Μανώλης Κουλουκουντής, ο άνθρωπος που έμελλε να δώσει στην οικογένεια διεθνή παρουσία και επιρροή.
Τα πρώτα χρόνια στο Λονδίνο και εκκίνηση της θαλάσσιας αυτοκρατορίας
Ο Μανώλης Κουλουκουντής εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, το σημαντικότερο ναυτιλιακό κέντρο της εποχής. Εκεί ανέπτυξε ένα εκτεταμένο δίκτυο δραστηριοτήτων στη διαχείριση πλοίων και στις ναυλώσεις, σε μια περίοδο που η ελληνική ναυτιλία βρισκόταν σε φάση μετάβασης από τα παραδοσιακά ιστιοφόρα στα σύγχρονα φορτηγά πλοία. Η παρουσία του στο Λονδίνο τον έφερε στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων και τον κατέστησε ένα από τα πρόσωπα με σημαντική επιρροή στους κόλπους της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας.
Το 1935 ανέλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ίδρυση της Ελληνικής Επιτροπής Ναυτιλιακής Συνεργασίας του Λονδίνου. Αυτός είναι ένας οργανισμός που δημιουργήθηκε για να συντονίσει τη δράση των Ελλήνων πλοιοκτητών και να ενισχύσει τη συλλογική τους παρουσία στις διεθνείς αγορές.
Η δράση στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Η επιτροπή αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντική λίγα χρόνια αργότερα, όταν η Ευρώπη οδηγήθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την έκρηξη του πολέμου, ο ελληνικός εμπορικός στόλος βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των μεταφορών για τις συμμαχικές δυνάμεις και ελληνικά πλοία ανέλαβαν κρίσιμες αποστολές μεταφοράς εφοδίων σε επικίνδυνες θαλάσσιες διαδρομές, πληρώνοντας βαρύ τίμημα σε απώλειες πλοίων και ανθρώπινων ζωών. Σε αυτή τη συγκυρία, η οργάνωση των Ελλήνων εφοπλιστών μέσω της επιτροπής του Λονδίνου αποτέλεσε βασικό εργαλείο συντονισμού με τις συμμαχικές κυβερνήσεις.
Την περίοδο εκείνη ο στόλος του Μανώλη Κουλουκουντή ήταν από τους μεγαλύτερους που διέθετε Έλληνας πλοιοκτήτης καθώς από τον πόλεμο η εταιρεία του είχε δεκάδες φορτηγά πλοία υπό ελληνική σημαία, ενώ διαχειριζόταν και σημαντικό αριθμό πλοίων υπό βρετανική και καναδική σημαία. Η δραστηριότητα αυτή τον κατέτασσε ανάμεσα στους πιο ισχυρούς παράγοντες της ελληνικής ναυτιλίας της εποχής.
Μετά το τέλος του πολέμου άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο για την ελληνική ναυτιλία. Ο ελληνικός στόλος είχε υποστεί μεγάλες απώλειες και έπρεπε να ανασυγκροτηθεί. Σε αυτή τη διαδικασία κομβικό ρόλο έπαιξε η ιστορική συμφωνία για την πώληση πλοίων τύπου Liberty από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε Έλληνες πλοιοκτήτες.
Ο Μανώλης Κουλουκουντής ήταν από τα πρόσωπα που υποστήριξαν ενεργά την απόκτηση αυτών των πλοίων. Αρχικά εξασφαλίστηκαν 14 Liberty και στη συνέχεια διαμορφώθηκε το σχέδιο για την αγορά συνολικά 100 πλοίων από Έλληνες εφοπλιστές. Τα πλοία αυτά αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία αναπτύχθηκε η μεταπολεμική ελληνική ναυτιλία, δίνοντας τη δυνατότητα σε μια νέα γενιά πλοιοκτητών να επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η σχέση με Ωνάση και Νιάρχο - Η "υπόθεση της Αμοργού" που θα ζήλευε και ο Τζέιμς Μποντ
Την ίδια περίοδο αναδείχθηκαν και άλλες μεγάλες προσωπικότητες του ελληνικού εφοπλισμού, όπως ο Αριστοτέλης Ωνάσης και ο Σταύρος Νιάρχος. Οι Κουλουκουντήδες κινήθηκαν στο ίδιο διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον με αυτούς τους εφοπλιστές, κυρίως στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη, όπου διαμορφωνόταν το νέο ναυτιλιακό τοπίο της μεταπολεμικής περιόδου.
Η ιστορία της οικογένειας συνδέθηκε αργότερα και με ένα επεισόδιο της πολιτικής ιστορίας της χώρας κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, η οποία δε θα είχε τίποτα να ζηλέψει από τις περιπέτειες του Τζέιμς Μπόντ.
Η λεγόμενη "υπόθεση της Αμοργού" αφορά το σχέδιο απόδρασης του πολιτικού Γιώργου Μυλωνά από τον τόπο εξορίας του στο νησί. Στο σχέδιο αυτό συμμετείχαν πρόσωπα από τον χώρο της ελληνικής διασποράς, ανάμεσά τους και ο Ηλίας Κουλουκουντής, γεγονός που έδωσε στην υπόθεση χαρακτηριστικά που συχνά περιγράφονται ως "κατασκοπευτική επιχείρηση" της εποχής.
Τα χρόνια της Χούντας και η κρίση του ‘80
Η δεκαετία του 1970 αποτέλεσε ακόμη μία κρίσιμη περίοδο για τη ναυτιλία. Το 1974, σε μια φάση έντονων ανακατατάξεων στην παγκόσμια οικονομία και στη ναυτιλιακή αγορά, ο Μανώλης Κουλουκουντής είχε προειδοποιήσει δημόσια ότι οι Έλληνες εφοπλιστές θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις παραγγελίες νέων πλοίων, εκτιμώντας ότι η αγορά θα αντιμετώπιζε δυσκολίες τα επόμενα χρόνια.
Οι εξελίξεις της δεκαετίας του ’80 επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό τους φόβους αυτούς. Η διεθνής ναυτιλιακή κρίση που ξέσπασε εκείνη την περίοδο επηρέασε πολλούς πλοιοκτήτες, ανάμεσά τους και την οικογένεια Κουλουκουντή. Στις αρχές της δεκαετίας ο στόλος που διαχειριζόταν η οικογένεια αριθμούσε δεκάδες πλοία, όμως η βαθιά κρίση της αγοράς οδήγησε σε σημαντικές απώλειες και αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων.