Την ώρα που η τιμή του φυσικού αερίου εκτινάσσεται σήμερα και πάλι στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα και ο Οκτώβριος κλείνει με τη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος στα 194,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ο κίνδυνος ενός νέου κύκλου ανατιμήσεων στην κιλοβατώρα δεν είναι πλέον θεωρητικός.
Είναι ορατός. Κι όμως, τα νοικοκυριά παραμένουν "κολλημένα" στα κυμαινόμενα τιμολόγια. Σύμφωνα με την έκθεση λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΡΑΑΕΥ για τον Αύγουστο, σχεδόν επτά στους δέκα οικιακούς μετρητές βρίσκονται σε πράσινα και κίτρινα προγράμματα, δηλαδή σε τιμολόγια που ακολουθούν, με μικρή ή καμία καθυστέρηση, την πορεία της χονδρικής.
Τιμολόγια ρεύματος: Η εικόνα του Αυγούστου
Στο τέλος Αυγούστου, από τους 5.961.306 οικιακούς μετρητές για τους οποίους δηλώνουν στοιχεία οι προμηθευτές, οι 3.087.208 (51,79%) ήταν ενταγμένοι σε πράσινα (ειδικά) τιμολόγια και οι 988.383 (16,58%) σε κίτρινα (κυμαινόμενα).
Αθροιστικά, 4.075.591 νοικοκυριά, ή το 68,37% του συνόλου, πληρώνουν μια τιμή που αλλάζει από μήνα σε μήνα. Στα μπλε, σταθερά τιμολόγια βρίσκονταν 1.885.702 μετρητές (31,63%), ενώ τα δυναμικά τιμολόγια παραμένουν πρακτικά ανύπαρκτα, με μόλις 13 οικιακούς μετρητές σε όλη τη χώρα.
Τιμολόγια ρεύματος: Η στροφή στην ασφάλεια που σταμάτησε
Η χρονιά είχε ξεκινήσει με ενθαρρυντικά σημάδια. Τα σταθερά τιμολόγια αυξήθηκαν από 1.695.697 μετρητές τον Ιανουάριο (28,57%) σε 1.890.500 τον Μάιο (31,81%), δηλαδή σχεδόν 195.000 νοικοκυριά επέλεξαν μέσα σε τέσσερις μήνες να "κλειδώσουν" την τιμή. Την ίδια περίοδο, το αθροιστικό μερίδιο πράσινων και κίτρινων υποχώρησε από 71,43% σε 68,19%.
Εκεί όμως η τάση ανακόπηκε. Από τον Μάιο και μετά τα σταθερά τιμολόγια πάγωσαν και στη συνέχεια υποχώρησαν: 1.879.013 μετρητές τον Ιούνιο, 1.865.831 τον Ιούλιο και 1.885.702 τον Αύγουστο, λιγότεροι απ' ό,τι τον Μάιο. Και το περίεργο: το μερίδιο των κυμαινόμενων τιμολογίων (πράσινων και κίτρινων), αντί να συνεχίσει να μειώνεται, κάτι που θα έδειχνε ότι τα νοικοκυριά στρέφονται στην ασφάλεια ενόψει χειμώνα, γύρισε ανοδικά. Ανέβηκε στο 68,38% τον Ιούνιο και στο 68,56% τον Ιούλιο και έκλεισε τον Αύγουστο στο 68,37%, με τον αριθμό των μετρητών σε πράσινα και κίτρινα τιμολόγια να αυξάνεται κατά περίπου 23.000 από τον Μάιο.
Η μεγαλύτερη έκπληξη βρίσκεται στα κίτρινα τιμολόγια, εκείνα δηλαδή που είναι τα πλέον εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις της χονδρικής. Από 839.703 μετρητές τον Ιανουάριο έφτασαν τους 988.383 τον Αύγουστο, μια αύξηση κατά 148.680 ή 17,7%, με το μερίδιό τους να ανεβαίνει από 14,15% σε 16,58%. Μόνο στο διάστημα Μαΐου–Αυγούστου προστέθηκαν 128.897 μετρητές. Με άλλα λόγια, η διαρροή από τα πράσινα τιμολόγια, που έχασαν 311.991 μετρητές από την αρχή του έτους, κατευθύνθηκε τους τελευταίους μήνες όχι προς την ασφάλεια των σταθερών αλλά προς τα κίτρινα.
Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι ότι από τα 988.383 νοικοκυριά σε κίτρινα τιμολόγια, τα 530.381 (53,66%) έχουν επιλέξει προγράμματα ex post, δηλαδή τιμολόγια των οποίων η τιμή ανακοινώνεται μετά τον μήνα εφαρμογής. Ο καταναλωτής μαθαίνει πόσο κόστισε η κιλοβατώρα αφού την έχει ήδη καταναλώσει. Μόνο τα 458.002 (46,34%) βρίσκονται σε ex ante προγράμματα, με τιμή γνωστή από την 1η του μήνα.
Η ίδια εικόνα καταγράφεται και στους μη οικιακούς καταναλωτές. Τα κίτρινα τιμολόγια αυξήθηκαν από 274.732 μετρητές τον Ιανουάριο (16,98%) σε 318.232 τον Αύγουστο (19,50%), ενώ τα σταθερά υποχώρησαν από 418.965 τον Μάιο (25,72%) σε 404.234 τον Αύγουστο (24,77%). Συνολικά, το 75,23% των μη οικιακών μετρητών βρίσκεται σε πράσινα ή κίτρινα προγράμματα.
Φυσικό αέριο: χωρίς καν δυνατότητα επιλογής
Αν στο ρεύμα τα νοικοκυριά επιλέγουν να μείνουν εκτεθειμένα, στο φυσικό αέριο σχεδόν δεν έχουν καν την επιλογή. Στη λιανική αγορά αερίου υπάρχουν μόλις δύο σταθερά τιμολόγια, ενώ δεν διαθέτουν όλοι οι πάροχοι τιμολογιακή πρόταση που να "κλειδώνει" την τιμή της κιλοβατώρας. Η συντριπτική πλειονότητα των καταναλωτών βρίσκεται επομένως σε κυμαινόμενα προγράμματα, η τιμή των οποίων συνδέεται άμεσα με τις τιμές χονδρικής. Με το φυσικό αέριο ξανά στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα και τη χειμερινή περίοδο θέρμανσης μπροστά μας, κάθε άνοδος στη χονδρική θα περνά σχεδόν αυτούσια στον λογαριασμό.
Ένα "κοκτέιλ" κινδύνου
Ο συνδυασμός των δύο εικόνων είναι ανησυχητικός. Από τη μία, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια οικιακοί μετρητές ρεύματος βρίσκονται σε τιμολόγια που ακολουθούν τη χονδρική, με σχεδόν ένα εκατομμύριο από αυτούς στα κίτρινα, τα πιο ευαίσθητα στις αυξήσεις. Από την άλλη, οι καταναλωτές φυσικού αερίου έχουν ελάχιστα εργαλεία για να προστατευθούν. Το αποτέλεσμα είναι ότι εκατομμύρια νοικοκυριά μπαίνουν στον χειμώνα εκτεθειμένα στον κίνδυνο μεγάλων ανατιμήσεων, την ώρα που οι τιμές στις αγορές ενέργειας στέλνουν ήδη σήμα κινδύνου.