Μια συμφωνία που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας ακόμη μεγάλης επιχειρηματικής επένδυσης και μπορεί να αλλάξει τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των ψηφιακών υποδομών είναι το deal της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για την ανάπτυξη του πρώτου giga data center στη χώρα.
Η χθεσινή ανακοίνωση του δεσμευτικού Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ των δύο εταιρειών έδωσε ουσιαστικά την απάντηση στο μεγάλο ερώτημα που συνόδευε εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο το φιλόδοξο project της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία: ποιος από τους παγκόσμιους τεχνολογικούς κολοσσούς θα ήταν διατεθειμένος να τοποθετηθεί σε μια επένδυση τέτοιας κλίμακας στην Ελλάδα.
Η απάντηση είναι πλέον η Amazon Web Services (AWS). Και η σημασία της επιλογής δεν περιορίζεται στο όνομα του αμερικανικού ομίλου. Το deal δημιουργεί για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να φιλοξενήσει ψηφιακή υποδομή κλίμακας εκατοντάδων MW, η οποία μπορεί σε πλήρη ανάπτυξη να φτάσει το 1 GW, μεταφέροντας στη χώρα ένα μοντέλο hyperscale υποδομών που μέχρι σήμερα συναντάται κυρίως στις μεγαλύτερες διεθνείς αγορές.
Το δεσμευτικό MoU προβλέπει ότι το data center θα αναπτυχθεί στον Άγιο Δημήτριο της Δυτικής Μακεδονίας, με αρχική ισχύ τροφοδοσίας 300 MW. Η AWS θα το μισθώσει μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του για περίοδο 15 ετών, ενώ η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές. Η AWS αναλαμβάνει την εγκατάσταση και λειτουργία του ΙΤ εξοπλισμού.
Από ένα σχέδιο του 2025 σε συμφωνία με την Amazon
Για να αποτιμηθεί η σημασία της συμφωνίας, έχει ενδιαφέρον η διαδρομή του project. Τον Μάρτιο του 2025, όταν η ΔΕΗ παρουσίασε για πρώτη φορά το σχέδιο στους αναλυτές, ο στόχος ήταν ένα data center 300 MW μέσα σε δύο χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης στο 1 GW σε ορίζοντα πενταετίας. Τότε ο επικεφαλής της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης είχε ξεκαθαρίσει ότι η επιχείρηση δεν επρόκειτο να δεσμεύσει τα κεφάλαια που απαιτούνταν εάν προηγουμένως δεν εξασφάλιζε συμφωνία με μεγάλο hyperscaler.
Ένα μήνα αργότερα είχε γίνει γνωστό ότι η ΔΕΗ βρισκόταν ήδη σε επαφές με τουλάχιστον πέντε hyperscalers, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν η Meta, η Google, η Amazon και η Oracle. Τότε οι συζητήσεις βρίσκονταν ακόμη σε διερευνητικό επίπεδο και η εκτίμηση ήταν ότι θα χρειαζόταν χρόνος προκειμένου οι μεγάλοι αμερικανικοί τεχνολογικοί όμιλοι να στρέψουν μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεών τους προς την Ευρώπη.
Το μεγάλο στοίχημα του 1 GW
Τα 300 MW αποτελούν μόνο την πρώτη φάση. ΔΕΗ και AWS δηλώνουν επισήμως ότι προτίθενται να διερευνήσουν την επέκταση του data center έως το 1 GW, υπό την προϋπόθεση αμοιβαίας συμφωνίας, των συνθηκών της αγοράς και της υπογραφής των απαιτούμενων οριστικών συμβάσεων.
Ακριβώς σε αυτή τη δυνατότητα βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της στρατηγικής σημασίας του deal. Ήδη στα προηγούμενα σχέδια της ΔΕΗ σημειωνόταν ότι αντίστοιχης κλίμακας υποδομές στην Ευρώπη είναι εξαιρετικά περιορισμένες, ενώ το έργο της Δυτικής Μακεδονίας σχεδιάστηκε εξαρχής όχι για να εξυπηρετήσει απλώς την ελληνική αγορά αλλά για να λειτουργήσει ως υποδομή ευρωπαϊκής εμβέλειας.
Η διεθνής συγκυρία είναι ευνοϊκή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε παρουσιάσει η ΔΕΗ στο Capital Markets Day, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από data centers αυξάνεται με εξαιρετικά υψηλούς ρυθμούς λόγω της ανάπτυξης του cloud και κυρίως της τεχνητής νοημοσύνης. Στο παλαιότερο υλικό αναφέρεται πρόβλεψη του IEA σύμφωνα με την οποία η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από data centers μπορεί να ξεπεράσει τις 945 TWh το 2030, σχεδόν διπλάσια από τα σημερινά επίπεδα.
Ταυτόχρονα, στην Ευρώπη υπάρχει σημαντικό έλλειμμα διαθέσιμης ισχύος για νέα mega data centers, γεγονός που δημιουργεί χώρο για την ανάπτυξη νέων clusters εκτός των παραδοσιακών αγορών της Φρανκφούρτης, του Λονδίνου, του Άμστερνταμ, του Παρισιού και του Δουβλίνου.
Τα δισεκατομμύρια της επένδυσης
Η κλίμακα του project αποτυπώνεται και στα κεφάλαια που μπορεί να κινητοποιήσει.
Οι εκτιμήσεις για το ύψος της επένδυσης έχουν μεταβληθεί καθώς ωρίμαζε ο σχεδιασμός και, πρέπει να σημειωθεί, η χθεσινή επίσημη ανακοίνωση δεν προσδιορίζει το τελικό capex.
Στον αρχικό σχεδιασμό του 2025, το κόστος της πρώτης φάσης των 300 MW υπολογιζόταν περίπου στα 2,3 δισ. ευρώ, με πρόβλεψη για 4.000 θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και 500 κατά τη λειτουργία. Για την επέκταση έως το 1 GW είχε υπολογιστεί πρόσθετη επένδυση 5,4 δισ. ευρώ και επιπλέον ενεργειακές επενδύσεις 1,2 δισ. ευρώ.
Στον πιο πρόσφατο σχεδιασμό, του Μαΐου του 2026, η συνολική κινητοποίηση κεφαλαίων για την πρώτη φάση είχε τοποθετηθεί κοντά στα 4 δισ. ευρώ, συνυπολογίζοντας τις ενεργειακές και συνοδευτικές υποδομές της ΔΕΗ και τον εξοπλισμό και τις ψηφιακές εγκαταστάσεις του hyperscaler. Στο πλήρες σενάριο του 1 GW, οι αντίστοιχες εκτιμήσεις ανέβαζαν το συνολικό επενδυτικό αποτύπωμα πάνω από τα 10 δισ. ευρώ.
Γιατί η Δυτική Μακεδονία έχει το πλεονέκτημα
Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο του project είναι ότι αξιοποιεί ως πλεονέκτημα ακριβώς αυτό που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν πρόβλημα: την τεράστια ενεργειακή κληρονομιά της Δυτικής Μακεδονίας.
Η περιοχή διαθέτει μεγάλες εκτάσεις από την απολιγνιτοποίηση, δίκτυα ηλεκτρισμού υψηλής ισχύος, ενεργειακές εγκαταστάσεις, φυσικό αέριο, νερό, ανθρώπινο δυναμικό και πυκνό δίκτυο οπτικών ινών με πρόσβαση σε διεθνείς τηλεπικοινωνιακούς κόμβους. Παράλληλα, η ΔΕΗ αναπτύσσει στην περιοχή μεγάλα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ και αποθήκευσης.
Για ένα giga data center αυτά τα χαρακτηριστικά είναι καθοριστικά. Η μεγάλη πρόκληση για τους hyperscalers δεν είναι πλέον μόνο η εξεύρεση οικοπέδου ή τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων, αλλά η δυνατότητα εξασφάλισης τεράστιων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας σε 24ωρη βάση.
Η συμφωνία με την Amazon έχει συνεπώς και μια δεύτερη, καθαρά ενεργειακή διάσταση.
Η AWS θα αγοράζει από τη ΔΕΗ ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ μέσω μακροπρόθεσμων PPAs, σε ευθυγράμμιση με τον στόχο της Amazon για μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα στο σύνολο των δραστηριοτήτων της έως το 2040.
Για τη ΔΕΗ αυτό δημιουργεί έναν δυνητικά πολύ μεγάλο και μακροχρόνιο αγοραστή πράσινης παραγωγής. Ήδη από την αρχική σύλληψη του project, άλλωστε, ένα από τα βασικά οικονομικά οφέλη που είχε εντοπιστεί ήταν ότι ένα giga data center μπορεί να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη απορρόφηση της ηλεκτροπαραγωγής, περιορίζοντας την έκθεση στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς και δημιουργώντας σταθερότερες ροές εσόδων.
Παράλληλα, ένα σταθερό φορτίο εκατοντάδων MW δημιουργεί νέα ζήτηση σε μια αγορά ηλεκτρισμού στην οποία η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ καθιστά ολοένα πιο κρίσιμο το ερώτημα ποιος θα απορροφήσει τις μεγάλες ποσότητες νέας πράσινης παραγωγής.
Από τον λιγνίτη στην τεχνητή νοημοσύνη
Το ισχυρότερο ίσως αποτύπωμα του deal αφορά τη Δυτική Μακεδονία.
Στον ίδιο χώρο όπου για δεκαετίες χτυπούσε η καρδιά της λιγνιτικής ηλεκτροπαραγωγής σχεδιάζεται τώρα να δημιουργηθεί μία από τις μεγαλύτερες ψηφιακές υποδομές της περιοχής. Η πρώτη φάση χωροθετείται στην αυλή λιγνίτη του Αγίου Δημητρίου, μια επιλογή με ισχυρό πρακτικό αλλά και συμβολικό χαρακτήρα.
Η μετάβαση, επομένως, δεν είναι απλώς από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ. Είναι από ένα παραγωγικό μοντέλο στο οποίο η περιοχή εξήγαγε ηλεκτρική ενέργεια προς την υπόλοιπη χώρα σε ένα νέο μοντέλο στο οποίο η ενέργεια, τα δίκτυα και οι παλιές βιομηχανικές εκτάσεις χρησιμοποιούνται για την προσέλκυση δραστηριοτήτων cloud, AI και υψηλής υπολογιστικής ισχύος.
Εφόσον μάλιστα υλοποιηθεί η πλήρης ανάπτυξη του 1 GW, τα προηγούμενα σχέδια της ΔΕΗ προέβλεπαν συνολικά έως 20.000 θέσεις εργασίας στη φάση κατασκευής και 2.000 στη λειτουργία, αριθμοί που βεβαίως θα πρέπει να επαναβεβαιωθούν καθώς θα οριστικοποιείται το νέο επενδυτικό σχέδιο με την AWS.
Η Ελλάδα στον χάρτη των AI υποδομών
Υπάρχει, τέλος, μια διάσταση που υπερβαίνει τόσο τη ΔΕΗ όσο και τη Δυτική Μακεδονία.
Μέχρι σήμερα η Ελλάδα είχε αρχίσει να προσελκύει επενδύσεις σε data centers, χωρίς όμως να διαθέτει project αντίστοιχης κλίμακας. Η είσοδος ενός παγκόσμιου hyperscaler σε εγκατάσταση αρχικής ισχύος 300 MW, με δυνατότητα να φτάσει το 1 GW, αλλάζει το μέγεθος της συζήτησης.
Μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για την ανάπτυξη ενός ευρύτερου οικοσυστήματος ψηφιακών υποδομών, τηλεπικοινωνιών, cloud και τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού και ψηφιακού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το deal αποκτά πρόσθετη στρατηγική διάσταση καθώς ΔΕΗ και AWS συμφώνησαν να εξετάσουν και πολυετή συνεργασία στις τεχνολογίες cloud και AI, αυτή τη φορά για τον ίδιο τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΔΕΗ.
Πηγή: Forbesgreece,gr