Αίσθηση αλλά και έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στην αγορά της υπαίθριας διαφήμισης το αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Capital.gr για την τελευταία διαβόητη Κοινή Υπουργική Απόφαση, του περασμένου Ιουλίου που ορίζει συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές για συμμετοχή σε διαγωνισμούς συμβάσεων υπαίθριας διαφήμισης. Η συγκεκριμένη ΚΥΑ χαρακτηρίζεται από κύκλους της αγοράς ως "φωτογραφική" καθώς σε μια αγορά δεκάδων εκατομμυρίων δημιουργεί σαφές συγκριτικό πλεονέκτημα για τον κυρίαρχο παίκτη του κλάδου, την εταιρεία Politis Group.
Το ενδιαφέρον, με τον όμιλο εταιρειών Πολίτη, που τα τελευταία χρόνια εμφανίζει αλματώδη άνοδο είναι ότι δεν είναι η πρώτη φορά που απασχολεί τη δημοσιότητα με υποθέσεις σκανδαλώδους εύνοιας που σχετίζονται με τη δραστηριότητα της υπαίθριας διαφήμισης.
Συγκεκριμένα, ο όμιλος Χάρη Πολίτη είχε, μεταξύ άλλων, βρεθεί στο επίκεντρο μιας άκρως περίεργης υπόθεσης μεγάλου διαγωνισμού που είχε χαρακτηριστική "φωτογραφικός" και ακυρώθηκε μετά από απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που είχε θεωρήσει ως άκρως προβληματικούς τους όρους του.
Η υπόθεση ήρθε στο φως ύστερα από δημοσίευμα της εφημερίδας "Μακεδονία" με τίτλο "Δήμος Θεσσαλονίκης: Ο Αγγελούδης ακυρώνει "στημένο" διαγωνισμό της διοίκησης Ζέρβα" και αφορούσε διαγωνισμό του Δήμου Θεσσαλονίκης για την εκμίσθωση 336 διαφημιστικών ταμπλό στα στέγαστρα στάσεων του ΟΑΣΘ.
Όπως αποκάλυψε το δημοσίευμα της Μακεδονίας, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι όροι της διακήρυξης του επίμαχου διαγωνισμού είχαν τεθεί "καταχρηστικώς" και προκαλούσαν "αναιτιολόγητο και δυσανάλογο περιορισμό" του κύκλου των συμμετεχόντων.
Η υπόθεση της Θεσσαλονίκης
Η επίμαχη ιστορία ξεκινά το 2021. Τότε, με την απόφαση 647/21.7.2021 της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Θεσσαλονίκης εγκρίθηκαν οι όροι διακήρυξης διαγωνισμού για την εκμίσθωση των 336 διαφημιστικών επιφανειών. Η διάρκεια της σύμβασης ορίστηκε στα 12 χρόνια. Ο ανάδοχος αναλάμβανε παράλληλα την αντικατάσταση φθαρμένων στεγάστρων και τη συντήρησή τους καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της "Μακεδονίας", στη διακήρυξη περιλαμβανόταν, επί ποινή αποκλεισμού από το διαγωνισμό, απαίτηση προηγούμενης εμπειρίας η οποία συνδεόταν με τουλάχιστον δύο εκτελεσθείσες συμβάσεις με ανάλογου συνολικού μεγέθους αντικείμενο.
Το αποτέλεσμα ήταν να περιορίζεται δραστικά ο αριθμός των εταιρειών που μπορούσαν να διεκδικήσουν τη σύμβαση. Και αυτό διότι σύμφωνα με το δημοσίευμα της "Μακεδονίας", τέτοιες συμβάσεις είχε εκτελέσει μία και μόνον εταιρεία.
Η εξέλιξη του διαγωνισμού ήρθε να αποδείξει στην πράξη την ορθότητα του ισχυρισμού. Ο διαγωνισμός έγινε στις 7 Σεπτεμβρίου 2021 με τη συμμετοχή δύο εταιρειών της POLITIS OOH και της ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ Α.Ε. Ωστόσο, η δεύτερη εταιρεία αποκλείστηκε από το διαγωνισμό καθώς δεν πληρούσε τον όρο να έχει εκτελέσει τουλάχιστον δύο συμβάσεις με ανάλογου συνολικού μεγέθους αντικείμενο. Ο αποκλεισμός αυτός άνοιξε το δρόμο ώστε στις 15 Σεπτεμβρίου η Οικονομική Επιτροπή να ανακηρύξει ανάδοχο την POLITIS OOH, με τίμημα και για τα 336 διαφημιστικά ταμπλό στις στάσεις του ΟΑΣΘ μόλις 55 χιλιάδων ευρώ.
Στη συνέχεια, η ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ αντέδρασε και προσέφυγε κατά της απόφασης 647/2021 στον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης. Η προσφυγή απορρίφθηκε. Ακολούθησε νέα προσφυγή στην 1η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 της ΑΔΜΘ, η οποία επίσης δεν έγινε δεκτή. Η εταιρεία δεν σταμάτησε εκεί και προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η απόφαση-κόλαφος του ΣτΕ
Και στο Δ' Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, η εταιρεία βρήκε τη δικαίωση κάτι που δεν είχε βρει στις υπηρεσίες της Περιφέρειας.
Όπως ανέφερε η Μακεδονία με την υπ' αριθμ. 1583/2023 απόφαση του ΣτΕ που δημοσιοποιήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου του 2023 το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση 647/21.7.2021 της Οικονομικής Επιτροπής με την οποία είχε εγκριθεί η διακήρυξη. Ακύρωσε επίσης την απόφαση 221454/29.9.2021 του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, καθώς και την απόφαση 43/23.11.2021 της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152, οι οποίες είχαν απορρίψει τις προσφυγές της ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ.
Το σκεπτικό της απόφασης ήταν κόλαφος. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Μακεδονίας, το Δ' Τμήμα έκρινε ότι ο επίμαχος όρος είχε τεθεί καταχρηστικά, χωρίς να συντρέχει λόγος δημοσίου συμφέροντος και μάλιστα προς ζημία των συμφερόντων του Δήμου. Σύμφωνα με την απόφαση, προκαλούσε αδικαιολόγητο και δυσανάλογο περιορισμό των δυνητικών συμμετεχόντων, καθώς περιόριζε τη δυνατότητα συμμετοχής σε επιχειρήσεις με συγκεκριμένη προηγούμενη δραστηριότητα σε στέγαστρα στάσεων αστικών συγκοινωνιών και σε συναφείς δημοτικούς διαγωνισμούς, αντί να λαμβάνει υπόψη ευρύτερα την εμπειρία στην υπαίθρια διαφήμιση.
Η παρέμβαση Αγγελούδη
Η δικαστική απόφαση, πάντως, δεν επέφερε αμέσως το τέλος της σύμβασης, όπως θα ήταν το εύλογο. Όπως ανέφερε η "Μακεδονία", η διοίκηση του τότε δημάρχου Ζέρβα, παρότι είχε ενημερωθεί για την δικαίωση της προσφυγής και την απόφαση του ΣτΕ, δεν προχώρησε στη λύση της σύμβασης, αλλά είχε απλώς "παγώσει" την υλοποίησή της. Ωστόσο μετά την αλλαγή σκυτάλης στον Δήμο Θεσσαλονίκης, η νέα δημοτική αρχή (Στέλιος Αγγελούδης) προχώρησε στη διαδικασία λύσης της σύμβασης, κατόπιν εισήγησης της Διεύθυνσης Δημοτικών Προσόδων και Πόρων του Δήμου. Παράλληλα, δρομολογήθηκε η ματαίωση της προηγούμενης διαδικασίας και η διενέργεια νέου διαγωνισμού.
Νέος διαγωνισμός, ίδιο αποτέλεσμα: Ένας υποψήφιος και τίμημα μόλις 150.000 ευρώ
Η υπόθεση, πάντως, αποκτά εκ νέου ιδιαίτερη επικαιρότητα, καθώς ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε πριν από λίγες ημέρες στη διενέργεια νέου διαγωνισμού, που βασίστηκε στο νέο καθεστώς που θεσπίστηκε με την επίμαχη "φωτογραφική" ΚΥΑ. Το αποτέλεσμα του νέου διαγωνισμού προκαλεί και πάλι σοβαρά ερωτήματα για τις συνθήκες ανταγωνισμού και κυρίως για τη διασφάλιση των οικονομικών συμφερόντων του Δήμου. Και αυτό διότι, παρά την προηγούμενη δικαστική περιπέτεια και την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η νέα διαγωνιστική διαδικασία κατέληξε ουσιαστικά στο ίδιο αποτέλεσμα αυτή τη φορά βασισμένο στο νέο καθεστώς που δημιούργησε η ΚΥΑ: στον αποκλεισμό του ενός εκ των δύο ενδιαφερόμενων και στην παραμονή της εταιρείας συμφερόντων Πολίτη ως μοναδικού διεκδικητή της σύμβασης.
Συγκεκριμένα, στον νέο διαγωνισμό συμμετείχαν εκ νέου η POLITIS OOH και η ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ, η εταιρεία δηλαδή που είχε προσφύγει επιτυχώς στο ΣτΕ κατά των όρων του προηγούμενου διαγωνισμού. Αυτή τη φορά, ο αποκλεισμός της δεύτερης εταιρείας βασίστηκε σε επουσιώδεις τεχνικές προδιαγραφές που προβλέπονται από νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στα τέλη Ιουλίου και τροποποίησε το πλαίσιο των απαιτήσεων για τη συμμετοχή σε αντίστοιχους διαγωνισμούς υπαίθριας διαφήμισης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένες από τις νέες προδιαγραφές που ορίζονται από την επίμαχη ΚΥΑ επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες. Μάλιστα, διατυπώνονται αιτιάσεις για τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύθηκαν συγκεκριμένοι τεχνικοί όροι κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των δικαιολογητικών, ενώ η εταιρεία ζητά την ακύρωση και επανάληψη του διαγωνισμού.
Το κρίσιμο στοιχείο ωστόσο είναι ότι, εξαιτίας του αποκλεισμού, η ΤΡΟΚΑΝΤΕΡΟ δεν έφτασε καν στο στάδιο της υποβολής οικονομικής προσφοράς, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει ουσιαστική οικονομική αναμέτρηση μεταξύ των δύο ενδιαφερομένων. Έτσι, η POLITIS OOH απέμεινε ως μοναδικός συμμετέχων, προσφέροντας, σύμφωνα με πληροφορίες, τίμημα ελάχιστα υψηλότερο από το κατώτατο όριο των 150.000 ευρώ ετησίως που είχε ορίσει ο Δήμος.
Και αυτό όταν, σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς υπαίθριας διαφήμισης, ο ετήσιος κύκλος εργασιών που μπορεί να αποφέρει η εκμετάλλευση των συγκεκριμένων διαφημιστικών επιφανειών υπολογίζεται στα 3 εκατ. ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με εκτιμήσεις από την αγορά, ότι το δυνητικό ετήσιο αντάλλαγμα για τον Δήμο, υπό συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 2 εκατ. ευρώ.
Και το ερώτημα που ανακύπτει είναι εύλογο: μήπως οι νέοι όροι που θεσπίστηκαν από την επίμαχη "φωτογραφική" ΚΥΑ, οδηγούν τελικά σε περιορισμό του ανταγωνισμού, στερώντας από δήμους που μισθώνουν τα σημεία υπαίθριας διαφήμισης, εν προκειμένω το Δήμο Θεσσαλονίκης, να εξασφαλίσουν πολλαπλάσια έσοδα, προς όφελος πάντα του κυρίαρχου παίκτη της αγοράς, του ομίλου Πολίτη.