Εάν έπαιζες στα "banlieues", στα υποβαθμισμένα προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας, τη ζαχαρομπουμπού "Έμιλι στο Παρίσι", οι κάτοικοί τους θα κάγχαζαν δυνατά. Δεν αποκλείεται κάποιοι να πετούσαν και πέτρες στην τηλεόραση. Εάν αντιθέτως πρόβαλλες στο αριστοκρατικό 16ο διαμέρισμα το "Μίσος" του Ματιέ Κασοβίτς ή το πιο πρόσφατο "Athena" του Ρομάν Γαβρά, οι θεατές θα προβληματίζονταν. Ίσως και να συγκινούνταν. Αρέσκονται οι προνομιούχοι να κάνουν "τον πόνο άρπα", όπως το θέτει ο Καρυωτάκης. Ιδίως εάν πρόκειται για ξένο πόνο.
Το γεγονός παραμένει. Υπάρχουν δυό Γαλλίες. Η μιά "του φωτός". Έχει μεγάλες λεωφόρους, υπέρ-ραφινάτα προϊόντα, διεθνώς ένδοξα μουσεία και γκαλερί, στο Παρίσι. Παραλίες και φεστιβάλ στην Κυανή Ακτή. Η άλλη έχει τα χάλια της. Σχολεία δίχως θέρμανση και κλιματισμό -στον πρόσφατο καύσωνα, τα παιδιά σαρδελιάζονταν και ίδρωναν στις τάξεις. Υπηρεσίες υγείας που ολοένα φθίνουν. Συμμορίες που νέμονται ολόκληρες γειτονιές. Εξαθλιωμένους ανθρώπους, εθισμένους στο φτηνό αλκοόλ και στα χημικά ναρκωτικά. Όπως αυτούς που περιγράφει ο ταλαντούχος Εντουάρ Λουί στα βιβλία του.
Κάθε κοινωνία -θα μου πείτε- διαθέτει τα ευήλια ρετιρέ και τα πνιγηρά υπόγειά της. Στην Αθήνα, όσο πιο πολυτελές ένα εστιατόριο, τόσο πιο δύσκολο να βρεις ελεύθερο τραπέζι. Αμέτρητοι, από την άλλη, αναγκεμένοι συμπολίτες μας στεγάζονται σε χρέπια ένεκα οι τιμές-φωτιά των ενοικίων.
Η διαφορά είναι ότι οι αναγκεμένοι Γάλλοι αρνούνται -όπως φαίνεται- να συμφιλιωθούν με τη μοίρα τους. Κάθε χρόνο τα τελευταία χρόνια, ενίοτε και κάθε έξι μήνες, εξεγείρονται. Κατεβαίνουν μαζικά στους δρόμους. Με αιχμή πότε τους αγρότες, πότε τη μαθητιώσα νεολαία. Πιστοί στην -από το 1789- επαναστατική τους παράδοση.
"Πολύ μυγγιάγγιχτοι είναι!" θα σηκώσει το φρύδι κάποιος. "Τα έκαναν γυαλιά-καρφιά επειδή θέλησε η κυβέρνηση να πάει το όριο συνταξιοδότησης από τα εξηνταδύο στα εξηντατέσσερα; Εμείς οσονούπω θα δουλεύουμε μέχρι τα εβδομήντα…"
Ας δεχτούμε ότι διαθέτουν αυξημένη ευαισθησία αναφορικά με το "κοινωνικό συμβόλαιο". Από την άλλη, πληρώνουν τα μισά σχεδόν από όσα βγάζουν σε φόρους, σε ασφαλιστικές εισφορές και σε παρακρατήσεις. Μόνο που το συνταξιοδοτικό σύστημα στη Γαλλία παραμένει αμιγώς διανεμητικό. Οι παραγωγικά ενεργοί, δηλαδή, συντηρούν τους απόμαχους. Εξαιτίας δε της υπογεννητικότητας, οι συσχετισμοί έχουν ανατραπεί. Το 1960, σε κάθε συνταξιούχο αντιστοιχούσαν τέσσερις εργαζόμενοι. Σήμερα η αναλογία είναι 1 προς 1,8. Και βαίνει επιδεινούμενη. Πώς να μην ανέβει η ηλικία συνταξιοδότησης;
Οι προπέρσινες κινητοποιήσεις των αγροτών είχαν επίσης ισχυρότατο έρεισμα. Η οικολογική ευαισθησία, η δυσανεξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε ό,τι επιβαρύνει την κλιματική αλλαγή μπορεί να φάνταζε στους ανθρώπους των πόλεων απολύτως επαινετέα. Έλα που εκτόξευε το κόστος παραγωγής; Με αποτέλεσμα τα γαλλικά προϊόντα να μένουν στα ράφια. Να προτιμούνται αναφανδόν τα οπωροκηπευτικά εισαγωγής, από περιοχές του πλανήτη που δεν ιδρώνει το αυτί τους για περιβαλλοντολογικά ζητήματα.
"Η καταραμένη παγκοσμιοποίηση τα κατέστρεψε όλα!" θα σου πουν τόσο οι συνοδοιπόροι του Μελανσόν όσο και οι ζηλωτές της Λεπέν. Ακούγεται βάσιμο.
Από τη δεκαετία του 1990, η Δύση ανεχόταν -εάν δεν ενεθάρρυνε- τη φυγή της βιομηχανίας προς τον πάλαι ποτέ "τρίτο κόσμο". Για τον εαυτό της θα κρατούσε τον δημιουργικό αφρό. Τις νέες τεχνολογίες. Την πνευματική και καλλιτεχνική πρωτοπορία. Των υψηλών προδιαγραφών τουρισμό. Ουδόλως φοβόντουσαν ότι οι Κινέζοι θα έπαιρναν το πάνω χέρι – "δεν έχουν εμπειρία δημοκρατίας" έλεγαν "πώς μπορούν να γίνουν πρωτότυποι; - να μας αντιγράφουν μόνο ξέρουν!"
Τα γεγονότα τους διέψευσαν παταγωδώς. Η Ασία αναπτύσσεται ραγδαία. Στην Αφρική δημιουργείται, για πρώτη φορά, υπολογίσιμη μεσαία τάξη. Η Ευρώπη αντιθέτως φθίνει. Στη βαθιά Αμερική, στις μεσοδυτικές πολιτείες, η ένδεια οδήγησε τους πολίτες να ψηφίσουν τον Ντόναλντ Τραμπ, που τους εγγυόταν ότι θα ξανακάνει τη χώρα τους μεγάλη. Που προέτασσε την αγωνία του μεροκαματιάρη για τον επιούσιο από τις ευαισθησίες των πολιτικά ορθών.
Κινδυνεύει να συμβεί το ανάλογο στη Γαλλία, στις προεδρικές εκλογές του 2027; Η Λεπέν πάντως παίρνει σε κάποιες πρόσφατες δημοσκοπήσεις ποσοστό διπλάσιο από τον Μελανσόν. Ίσως μονάχα ο σοσιαλιστής Ραφαέλ Γκλυξμάν να έχει ελπίδα να την απειλήσει στον δεύτερο γύρο. Εφόσον βέβαια σχηματιζόταν "δημοκρατικό μέτωπο" εναντίον της ακροδεξιάς, όπως συνέβη επανειλημμένα στο παρελθόν. Το 2002, ο πατέρας της είχε λειτουργήσει ως φόβητρο και ο Ζακ Σιράκ είχε λάβει το συγκλονιστικό 82%. Με τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν απέναντι της, οι κεντρώοι και οι κεντροδεξιοί πολίτες εξαιρετικά αμφίβολο να δείξουν τα ίδια αντανακλαστικά. Πιο πιθανό να ευχηθούν η Μαρίν Λεπέν ως Πρόεδρος να βάλει νερό στο κρασί της. Όπως έκανε στην Ιταλία η Τζόρτζια Μελόνι.
Προφανώς ούτε η Λεπέν ούτε ο Μελανσόν θα αναγεννούσαν τη Γαλλία. Θα υπονόμευαν απλώς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μπαίνει κανείς στον πειρασμό να αναρωτηθεί μήπως το μαράζωμα της Ευρώπης είναι νομοτελειακό. Εάν το εξετάσει ιστορικά, εάν φυλλομετρήσει την "Παρακμή και την Πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας" του Έντουαρντ Γκίμπον, θα διαπιστώσει πώς "gloria transit mundi". Πώς η δόξα έρχεται και παρέρχεται. Κατά τις χαρισάμενες μεταπολεμικές δεκαετίες, η Ευρώπη έθαλλε και τα παιδιά στην Αφρική πέθαιναν από την πείνα. Και οι Κινέζοι έπρεπε να είναι ευχαριστημένοι με ένα πιάτο νερόβραστο ρύζι την ημέρα. Ήρθε ίσως ο καιρός οι έσχατοι να γίνουν πρώτοι…
Το 2016, ο μέγας ηθοποιός Ζεράρ Ντεπαρντιέ είχε -με καυστικότατο χιούμορ- κάνει μια ανατριχιαστική προφητεία. "Αν συνεχίσουμε έτσι" είχε πει "η Γαλλία θα καταντήσει ένα θεματικό πάρκο, μια ντίσνεϋλαντ, για τους ξένους. Γεμάτο με ηλίθιους ντόπιους, οι οποίοι θα φτιάχνουν κρασί και βρωμερά τυριά για τους τουρίστες. Οι Γάλλοι θα φοράνε μπερέδες και οι Κινέζοι θα έρχονται να τους αγγίζουν τα μουστάκια και τις μεγάλες μύτες…" Το γεγονός ότι ο Ντεπαρντιέ πολιτογραφήθηκε Ρώσος και έπεσε στην αγκαλιά του Πούτιν δεν στερεί από τα λόγια του την ακρίβειά τους.
Πηγή: capital