Ποιος ευθύνεται για το φετινό "φιάσκο" με τις πυρκαγιές;

Οσο και αν προσπαθείς να κρατήσεις την ψυχραιμία σου, όσο και αν προσπαθείς να μην παρασυρθείς από το θέαμα των εκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων δάσους που έχουν αποτεφρωθεί στην Εύβοια, στα Βίλια και τη Βαρυμπόμπη, είναι αδύνατον να μην νιώθεις, εκτός από θλίψη, μεγάλη οργή για τα όσα συνέβησαν φέτος τον Αύγουστο.

Οι εκτάσεις που έγιναν παρανάλωμα του πυρός, τα δάση και τα σπίτια που καταστράφηκαν, δεν έχουν προηγούμενο. Είναι ίσως η χειρότερη χρονιά από την μεταπολίτευση και μετά, όσον αφορά τις δασικές εκτάσεις που κάηκαν και αυτό παρά το γεγονός ότι η Πυροσβεστική υπηρεσία έχει ενισχυθεί και σε προσωπικό και σε εναέρια μέσα. Ας μην κρυβόμαστε λοιπόν, κάτι δεν πάει καλά με την πυρόσβεση στην Ελλάδα.

Είναι προφανές ότι φέτος οι συνθήκες ήταν μοναδικές. Ο παρατεταμένος καύσωνας και οι απίστευτα υψηλές θερμοκρασίες που σημειώθηκαν στις αρχές Αυγούστου, οι ισχυροί άνεμοι που έπνεαν μαζί με τα 45άρια, δίνουν μια ερμηνεία για το κακό που συνέβη. Είναι τα προεόρτια της κλιματικής αλλαγής; Πιθανώς.

Την ίδια στιγμή, κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει ότι η ταυτόχρονη εκδήλωση πυρκαγιών στη Βαρυμπόμπη, στη αρχαία Ολυμπία και την Εύβοια, διέσπασε τις δυνάμεις της πυροσβεστικής, που όφειλαν να διαλέξουν, πού θα στείλουν τα (προφανώς όχι ανεξάντλητα) εναέρια μέσα. Οσο και αν ακούγεται κυνικό, προφανώς προηγήθηκε και επελέγη να σωθεί κατά προτεραιότητα η οικιστική περιοχή της Βαρυμπόμπης και των Θρακομακεδόνων, η αρχαία Ολυμπία που αποτελεί μέρος του πολιτιστικού brand name της Ελλάδας, και ήρθε σε δεύτερη μοίρα το δάσος της Εύβοιας.

Και φυσικά κανείς δεν παραγνωρίζει ότι φέτος τουλάχιστον, δεν θρηνήσαμε νεκρούς. Το 112 δούλεψε και έσωσε ζωές. Καμία αντίρρηση.

Διαβάστε Επίσης

Φωτιά στα Βίλια: Μάχη με τις φλόγες κοντά στους οικισμούς Οινόη και Πανόραμα - Εκτός ελέγχου για τέταρτη ημέρα

Αλλά το μέγεθος της καταστροφής απαιτεί απαντήσεις και όχι να αναζητούμε άλλοθι και δικαιολογίες. Αλλωστε η φετινή χρονιά ξεκίνησε πολύ στραβά. Τον Μάιο εκδηλώθηκε η πρώτη φωτιά, στα Γεράνεια Ορη, και η φωτιά ξέφυγε και αυτή, αν και δεν υπήρχαν τότε άλλα μέτωπα.

Τι συνέβη στη Βαρυμπόμπη

Η υπόθεση θα ερευνηθεί διεξοδικά και από τις ανακριτικές αρχές. Αλλά οι δυσκολίες στην έρευνα για την τραγωδία στο Μάτι, οι αντιστάσεις της γραφειοκρατικής μηχανής έως ότου φθάσει η ανάκριση στα τελικά συμπεράσματα, οι προσπάθειες για συγκάλυψη που εκδηλώθηκαν από παράγοντες του Σώματος σε όλη τη διάρκεια της έρευνας, μας επιτρέπουν να εκφράσουμε επιφυλάξεις για το κατά πόσον θα εξαχθούν τα σωστά συμπεράσματα για το τι έγινε λάθος στις φετινές φωτιές.

Ηδη διατυπώνονται ορισμένα ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις. Σε ρεπορτάζ του στην Καθημερινή, ο αστυνομικός συντάκτης της εφημερίδας Γιάννης Σουλιώτης, διατύπωσε στις 10 Αυγούστου, σοβαρά ερωτήματα για το πώς αντέδρασε η Πυροσβεστική στις φωτιές, ειδικά στη Βαρυμπόμπη και την Εύβοια.

Για παράδειγμα, γιατί δεν υπήρχε το μεσημέρι της 3η Αυγούστου στην περιοχή της Αττικής- αφού οι συνθήκες ήταν τόσο πρόσφορες για να εκδηλωθεί πυρκαγιά- εναέρια επιτήρηση;

Εγραφε ο Γιάννης Σουλιώτης: "Ένα σημείο κριτικής σχετικά με τη διαχείριση της φωτιάς που εκδηλώθηκε το μεσημέρι της 3ης Αυγούστου στη Βαρυμπόμπη αφορά την απουσία –όπως καταγγέλλεται– εναέριας επιτήρησης. Για τις ημέρες που υπάρχει πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (επίπεδο 4), προβλέπεται ότι πυροσβεστικά αεροσκάφη θα πραγματοποιούν εναέριες περιπολίες, ούτως ώστε να εντοπίσουν ή ακόμα και να "χτυπήσουν" τη φωτιά το συντομότερο δυνατόν.

Πρόκειται για ζήτημα που απασχόλησε την έρευνα για την τραγωδία στο Μάτι, καθώς ούτε τότε η Πυροσβεστική και η Πολιτική Προστασία είχαν εφαρμόσει το συγκεκριμένο προληπτικό μέτρο. Σήμερα έμπειρα στελέχη της Πυροσβεστικής λένε ότι εάν είχε υπάρξει εναέρια επιτήρηση, ο χρόνος της πρώτης προσβολής θα ήταν μικρός και η εξέλιξη της πυρκαγιάς πολύ διαφορετική."

Διαβάστε Επίσης

Καρφιά από Μουρούτη για τη φωτιά στα Βίλια: Αν δεν είχε άπνοια, θα είχε φτάσει στον... Πειραιά

Δεν είναι όμως μόνο η εναέρια επιτήρηση που μάλλον δεν υπήρχε. Ερώτημα είναι και το πότε έγινε αντιληπτή η πυρκαγιά και αν υπήρξε καθυστέρηση στην αντίδραση της Πυροσβεστικής αλλά και το αν δόθηκε εντολή στα εναέρια μέσα στο αεροδρόμιο στο Τατόι να σηκωθούν και να συνδράμουν.

Σύμφωνα με ορισμένες πηγές ενημέρωσης, έγραφε ο Γιάννης Σουλιώτης, "μεσολάβησαν όχι 20 λεπτά που είναι ο μίνιμουμ χρόνος ανταπόκρισης, αλλά 44 λεπτά έως ότου γίνουν οι πρώτες ρίψεις νερού από αέρος", στη φωτιά στη Βαρυμπόμπη.

Οσο για τα εναέρια μέσα στο αεροδρόμιο στο Τατόι δεν είναι σαφές ακόμα, πότε και αν πήραν εντολή να επιχειρήσουν. Σημειώνεται ότι το πρωί της 3ης Αυγούστου στο Τατόι, βρίσκονταν τουλάχιστον δύο ελικόπτερα Ερικσον αλλά και δύο αεροσκάφη τύπου Air Tractors, ενώ εντός της εγκατάστασης υπάρχουν τέσσερις υδατοδεξαμενές για ανεφοδιασμό με νερό.

Γιατί επέτρεψαν την αναζωπύρωση της φωτιάς στη Βαρυμπόμπη

Υπάρχει όμως και χειρότερο. Όλα δείχνουν, ότι κάποια στιγμή περίπου δυο 24ωρα μετά την εκδήλωση της φωτιάς στη Βαρυμπόμπη, η φωτιά τέθηκε υπό μερικό έλεγχο. Την επομένη όμως υπήρξε αναζωπύρωση, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν επί τόπου ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής, με αποτέλεσμα να καθηλωθεί στην Αττική κρίσιμος αριθμός ανδρών και εναέριων μέσων που στερήθηκε η Εύβοια.

Γράφει ο Γιάννης Σουλιώτης: "Δύο εικοσιτετράωρα μετά την έναρξη της πυρκαγιάς στην Ανω Βαρυμπόμπη και ενώ στο μεταξύ οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής είχαν καταφέρει να περιορίσουν το μέτωπο, η πυρκαγιά αναζωπυρώθηκε. Το αποτέλεσμα; Πολλές δυνάμεις έμειναν καθηλωμένες στην Αττική και έτσι η δυνατότητα του μηχανισμού να ανασχέσει τα υπόλοιπα πύρινα μέτωπα περιορίστηκε σημαντικά.

Διαβάστε Επίσης

Φωτιά στα Βίλια: Πύρινος στρόβιλος εκτόξευσε κορμό δέντρου προς τους πυροσβέστες [βίντεο]

Σε ένα από τα έκτακτα ανακοινωθέντα, ο υφυπουργός Νίκος Χαρδαλιάς μίλησε για "νέα πυρκαγιά" στη Βαρυμπόμπη, ωστόσο αποτελεί κοινό τόπο στην Πυροσβεστική ότι "η φωτιά δεν φυλάχθηκε σωστά, με αποτέλεσμα να ξαναφουντώσει και εντέλει να χαθεί εκ νέου ο έλεγχός της". Αριστα ενημερωμένη πηγή δήλωσε στην "Κ" ότι σε κοντινή απόσταση από το σημείο της αναζωπύρωσης υπήρχαν πυροσβεστικές δυνάμεις (μεταξύ αυτών και μέλη ξένης αποστολής), που όμως λόγω της έντασης της φωτιάς δεν μπόρεσαν να τη συγκρατήσουν."

Το πρόβλημα του συντονισμού

Ορισμένοι θέτουν με έμφαση το πρόβλημα του συντονισμού των δυνάμεων της Πυροσβεστικής. Το πρόβλημα έγινε ευρέως γνωστό, από το επεισόδιο με τα πυροσβεστικά αεροσκάφη και τα ελικόπτερα, στη φωτιά στα Βίλια. Όταν ο χειριστής ενός ελικοπτέρου- και μάλιστα του ελικοπτέρου που υποτίθεται ότι συντόνιζε την επιχείρηση- ανέφερε ότι διασταυρώθηκε στα 200 πόδια με το ρωσικό Ιλιούσιν, αφού δεν είχε καμία ενημέρωση ότι το θηριώδες ρώσικο αεροσκάφος, επιχειρεί στην περιοχή. Το Mega μετέδωσε τη δραματική προειδοποίηση του πιλότου και ανέδειξε το πρόβλημα του συντονισμού.

Ολα συνέβησαν όταν δόθηκαν οδηγίες προς όλα τα εναέρια μέσα να απομακρυνθούν, για να επιχειρήσει στην περιοχή το ρωσικό υπερμεταγωγικό Ιλιούσιν. Προφανώς όμως η οδηγία δεν έφθασε σε όλους, καθώς ο πιλότος ενός ελικοπτέρου ακούγεται να λέει στο ηχητικό ντοκουμέντο: "Δεν έχω καμία ενημέρωση και προς όλα τα εναέρια μέσα μόλις προσγειωθώ θα καταθέσω αναφορά επικίνδυνης κατάστασης. Επαναλαμβάνω μόλις προσγειωθώ θα καταθέσω αναφορά επικίνδυνης κατάστασης. Αυτό που συμβαίνει είναι απαράδεκτο, είναι ανασφαλές, κινδυνεύουμε ανά πάσα ώρα και στιγμή" ανέφερε ο αξιωματικός από το συντονιστικό ελικόπτερο της Πυροσβεστικής.

Και πρόσθεσε: "Λυπάμαι που το λέω αλλά μόλις προσγειωνόμαστε θα καταθέσω αναφορά επικίνδυνης κατάστασης. Το Ιλιούσιν χωρίς να ενημερώσει κανέναν διασταύρωσε περίπου στα 200 πόδια από εμάς".

Καθυστέρηση στους καθαρισμούς των δασών

Το πρόβλημα του συντονισμού, ανέδειξε στο ρεπορτάζ του και ο Γιάννης Σουλιώτης:

"Σύμφωνα με τον απόστρατο αντιστράτηγο της Πυροσβεστικής Α. Γκουρμπάτση, ενώ σύμφωνα με τα σχέδια της Πολιτικής Προστασίας οι καθαρισμοί των δασών οφείλουν να έχουν ολοκληρωθεί έως το αργότερο στις 31 Απριλίου, φέτος με αφορμή την πρόσφατη πυρκαγιά στη Σταμάτα έγινε γνωστό ότι στον Δήμο Διονύσου είχε δοθεί παράταση έως τις 17 Ιουλίου για την απομάκρυνση των κομμένων κλαδιών και πεσμένων δένδρων από την κακοκαιρία του χειμώνα "Μήδεια".

Στην Ιπποκράτειο Πολιτεία, τη μία από τις 18 περιοχές της Αττικής για τις οποίες φέτος υπήρξε ειδική μέριμνα για την ενίσχυση της πυροπροστασίας, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Κ. Κραββαρίτης περιέγραψε στην "Κ" ότι τη στιγμή της φωτιάς "οι πυροσβεστικοί κρουνοί δεν είχαν νερό".

Αρκετοί, τέλος, είναι αυτοί που θέτουν ερωτήματα για τα όσα συνέβησαν αναφορικά με τον συντονισμό των επιχειρήσεων της Πυροσβεστικής. Αναφέρουν ως παράδειγμα ότι ενώ αρχικά στον υπαρχηγό επιχειρήσεων Ιάκωβο Κλεφτοσπύρο ανετέθη ο συντονισμός της επιχείρησης στην Εύβοια, στη συνέχεια του ζητήθηκε να αναλάβει τον συντονισμό όλων των επιχειρήσεων της Πυροσβεστικής, ενώ ο αρχηγός του σώματος, Στέφανος Κολοκούρης, παρέμεινε υπεύθυνος για το μέτωπο της Βαρυμπόμπης."

Είναι επαρκής ο Αρχηγός της Πυροσβεστικής;

Πολλά έχουν γραφτεί και ακουστεί για τον σημερινό αρχηγό της Πυροσβεστικής, τον αντιστράτηγο Στέφανο Κολοκούρη, ο οποίος κατά τη φονική φωτιά στο Μάτι ήταν αρχιπύραρχος και διοικητής των ΕΜΑΚ. Η επιλογή ενός αξιωματικού που είχε κρίσιμο ρόλο στη φωτιά στο Μάτι και αναβαθμίστηκε μάλιστα από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εξέπληξε πολλούς.

Αυτοί όμως που όχι μόνο εξεπλάγησαν αλλά εξοργίστηκαν, ήταν οι κάτοικοι του Ματιού που έστειλαν και επιστολή στον πρωθυπουργό, χαρακτηρίζοντας τον κ. Κολοκούρη εντελώς ακατάλληλο γι' αυτή τη θέση. Τι είχε συμβεί;

Ο Στέφανος Κολοκούρης και η συμμετοχή του στη φωτιά στο Μάτι

Αυτό που εξόργισε τους κατοίκους στο Μάτι ήταν η απόπειρα του κ. Κολοκούρη να αποσείσει τις ευθύνες του για την πυρκαγιά στο Μάτι. Όπως έγραψε η επιζήσασα από τη φωτιά στο Μάτι Αθηνά Μουτάφη, "εάν ο κ. Κολοκούρης και οι άλλοι κατηγορούμενοι έκαναν το καθήκον τους, εμείς δεν θα καταλήγαμε στη θάλασσα. Αλλά ακόμα και στη θάλασσα, υπήρχε τρόπος να γίνει η διάσωσή μας".

Και πρόσθεσε: "Απαιτούμε να μας απαλλάξετε από το αίσθημα οργής, απογοήτευσης και θλίψης που προκαλεί η παραμονή του κ. Κολοκούρη σε μία τόσο κρίσιμη και σοβαρή θέση. Πώς άλλωστε μπορεί να αντιμετωπίσει ως αρχηγός, μία άλλη, ανάλογη, αλλά ακόμη και μικρότερη κρίση, όταν "κρύβεται”, για την ανικανότητά του, πίσω από ισχυρισμούς, όπως η ώρα που χάθηκαν οι άνθρωποί μας;"

Η κατάθεση Κολοκούρη για τη φωτιά στο Μάτι

Ο κ. Κολοκούρης, σημείωνε η εφημερία Καθημερινή τον Μάιο του 2021, ανέλαβε αρχηγός του Σώματος τον Φεβρουάριο του 2020. Ενα μήνα νωρίτερα είχε καταθέσει –τότε ακόμα ως μάρτυρας– στον ανακριτή Αθανάσιο Μαρνέρη. Είχε πει πως επιστρέφοντας από μια προσωπική υποχρέωση στο Πόρτο Υδρα είχε δει καπνό κοντά στην Κινέτα. Επικοινώνησε με τον τότε υπαρχηγό επιχειρήσεων κ. Ματθαιόπουλο και ξεκίνησε στις 12.15 να επιχειρεί στην περιοχή. Σε εκείνη την κατάθεσή του λέει πως ειδοποιήθηκε να μεταβεί στο Μάτι στις 19.10. "Πάρε 10 υδροφόρα, συσκεύασέ τα, πάρε και μια ομάδα πεζοπόρων και να κατευθυνθείς προς Ραφήνα" ισχυρίζεται πως του είπαν.

Από καταθέσεις άλλων όμως προέκυψε πως η εντολή να μεταβεί στο Μάτι δεν δόθηκε στις 19.10 αλλά πολύ νωρίτερα. "Εγώ τον Κολοκούρη τον αναζήτησα και μίλησα μαζί του στις 17.00 και του είπα να είναι σε άμεση ετοιμότητα για να πάει στο Νταού Πεντέλης", θα καταθέσει ο Ματθαιόπουλος. Συμπληρώνοντας πως στις 17.20 δόθηκαν η εντολή και οι διευκρινίσεις. Το ίδιο ισχυρίστηκε και ο Αχιλλέας Τζουβάρας –επικεφαλής κατάσβεσης της πυρκαγιάς στην Κινέτα– καταθέτοντας στον ανακριτή πως ο ίδιος ο Κολοκούρης του είχε πει λίγο μετά τις 17.20 πως είχε πάρει εντολή να μεταβεί στο Νταού Πεντέλης. "Δεν γνωρίζω εάν πήγε. Αυτό πρέπει να το βρείτε εσείς", θα πει στον ανακριτή.

Εκ παραδρομής…

Σύμφωνα βέβαια με μια παλαιότερη –πρώτη– κατάθεση του ίδιου του Κολοκούρη στους εισαγγελείς αμέσως μετά τη φωτιά (που μπήκε στο αρχείο όταν έγινε κατηγορούμενος τον Φεβρουάριο του 2021) και ο ίδιος είχε παραδεχθεί πως πράγματι, είχε λάβει την εντολή λίγο μετά τις 17.10. Αργότερα, όμως, στην απολογία του ισχυρίστηκε πως εκ παραδρομής είχε γραφτεί… λάθος η ώρα: "Η γραμματέας προφανώς έγραψε 17.10, ενώ εγώ εννοούσα 19.10, πράγμα το οποίο είδαν στη δικογραφία όσοι ήταν κατηγορούμενοι και γελούσαν μαζί μου. Βέβαια το λάθος ήταν δικό μου γιατί δεν ανέγνωσα την κατάθεση και την υπέγραψα", είχε πει.

Ο ανακριτής με βάση τις μαρτυρικές καταθέσεις και ερευνώντας τις τηλεματικές των οχημάτων ΕΜΑΚ κατέληξε στο συμπέρασμα πως ενώ ο Κολοκούρης είχε πάρει εντολή λίγο μετά τις 17.00 να μεταφέρει δυνάμεις στο Μάτι, εκείνος έφτασε στην περιοχή λίγο πριν από τις 9 το βράδυ.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr