Τα 140 αιωρούμενα ψάρια της Μαρίτσας Τραυλού έχουν μνήμη

"Μα τι λέτε; Εγώ δουλεύω δέκα ώρες την ημέρα..." απαντά με αφοπλιστική ειλικρίνεια η Μαρίτσα Τραυλού, σύζυγος του αείμνηστου Νίκου Τραυλού της γνωστής εφοπλιστικής οικογένειας, όταν ακούει ότι θα μπορούσε, αν ήθελε, να μην εργάζεται. Και μπορεί να μη δουλεύει για λόγους βιοπορισμού, στο κτήμα της οικογένειας στις Αφίδνες όπου παράγονται επίσης γκράπες και κρασιά, όμως, δουλεύει με επιμονή και συνέπεια με τις επίπονες τεχνικές της. Κάνει μια παραγωγή από πορσελάνινες φόρμες σε σειρές που ποτέ, όμως, το ένα αντικείμενο δεν είναι το ίδιο με το άλλο. Κι είναι ένας "υδάτινος κήπος" από πορσελάνινα ψάρια που αποτελεί το υλικό της πρώτης αναδρομικής της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη που εγκαινιάζεται την Πέμπτη 5 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει ως τις 19 Νοεμβρίου στο κτήριο της οδού Πειραιώς σε επιμέλεια του κριτικού και ιστορικού τέχνης, Τάκη Μαυρωτά.

Ηταν το 1995 στο γάμο της κόρης της, Μελίνας, όταν η Μαρίτσα Τραυλού αποφάσισε να βγάλει στο φως αυτή τη μυστική σχέση που, ήδη από χρόνια, είχε αναπτύξει με την πορσελάνη. Αυτό το εύθραυστο υλικό που θέλει πολύ "ντάντεμα", όπως η ίδια λέει, αλλά που σε αποζημιώνει - όπως κάθε τι που καταθέτει κανείς, κόπο, μεράκι κι αγάπη. Δημιούργησε, λοιπόν, από πορσελάνες τιος γαμήλιες μπομπονιέρες, σε μια προσωπική στιγμή ευτυχίας που κατήργησε τη μοναχικότητα της δουλειάς της.

Οχι πως "εξετέθην" έκτοτε ιδιαίτερα. Μετά απ' αυτό το πρώτο βήμα συμμετείχε μόνο σποραδικά σε ομαδικές εκθέσεις δείχνοντας τη δουλειά της. "Δούλεψα πολύ στο σπίτι της οικογένειας στην Ερμιόνη, έχω κάνει πράγματα σε σπίτια φίλων κι από εδώ και εμπρός αποφάσισα να βγω προς τα έξω...", λέει στη συνέτευξη που έδωσε στο TheTOC με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσής της. "Δεν θέλω να βρω ποτέ την Ιθάκη. Θέλω να ταξιδεύω συνεχώς. Κι όποια ύλη πιάνω στα χέρια μου μπορεί να με ταξιδεύει. Κι η πορσελάνη, ξέρετε, είναι μια ύλη που θέλει πάρα πολύ ντάντεμα. Αφ' ης στιγμής φεύγει από τα χέρια μου, θέλει 2 μήνες ντάντεμα. Τη δουλεύω εγώ, μετά πρέπει να πάει αλλού να στεγγνώσει, θέλει τρίψιμο δυο και τρεις φορές - χρειάζεται ένα εργαστήριο με ειδικά μέσα κι εκπαιδευμένους ανθρώπους".

- Τι υλικά χρησιμοποιείτε;

"Χρησιμοποιώ προπάνιο, - όχι αέριο πόλης - κι αυτά είναι έργα πρωτοποριακά, δεν θα τα ξαναδείτε διότι χρωματίζω το σώμα της πορσελάνης. Οι χρωστικές είναι από την Κίνα και τις φέρνω μέσω Τουρκίας (χρησμοποιώ κιλά ολόκληρα). Χρησιμοποιώ επίσης Εγγλέζικη πορσελάνη και λιμόζ".

- Γιατί έπρεπε να περάσουν 30 χρόνια ενασχόλησής σας με το εικαστικό σας αντικείμενο για να διοργανωθεί η πρώτη σας αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη; Γιατί αποφεύγετε τη δημοσιοποίηση του έργου σας;

"Εκείνο που πάντα με ενδιαφέρει είναι η ουσία της τέχνης. Η κεραμική είναι μια επίπονη τέχνη που απαιτεί υπομονή, γνώσεις και πειθαρχία για να μπορέσει κάποιος να εκφράσει τον οραματικό του κόσμο. Έτσι πολλές φορές λέω ότι η κεραμική έχει μνήμη. Ο χρόνος ήταν απαραίτητος για να μπορέσω να διεισδύσω στα μυστικά αυτής της απαιτητικής τέχνης, για να απορρίψω κάθε τι περιττό και να αγγίξω το ουσιώδες. Εκείνο που άμεσα με ενδιαφέρει είναι η ποιότητα της δουλειάς μου. Η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη προέκυψε από την προτροπή των φίλων μου Νίκου Ναυρίδη, Κατερίνας Αποστολίδου, Νεφέλης Μασιά και άλλων αλλά κυρίως αισθάνομαι ότι τιμώ τη μνήμη του συζύγου μου Νίκου, ο οποίος μαζί με την κόρη μου Μελίνα με παρότρυναν να παρουσιάσω τη δουλειά μου γιατί πίστευαν σε αυτήν".

- Τι περιλαμβάνει αυτή η πρώτη αναδρομική σας έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη;

"Μια μεγάλη εγκατάσταση με 140 περίπου αιωρούμενα ψάρια από πορσελάνη, που ζωντανεύουν την αίσθηση της θάλασσας και το άγνωστο μεγαλείο του βυθού. Επίσης μνημειακών διαστάσεων επίτοιχα όπως οι Αντανακλάσεις και οι Συνευρέσεις, δηλαδή αντιπροσωπευτικές συνθέσεις με ψάρια ή με βατράχους. Και ανάμεσα τους και το πορτρέτο της αγαπημένης μου εγγονής Μαριάννας και αυτό πλασμένο από χρωματισμένη μάζα πορσελάνης. Καθώς και φωτεινές φόρμες που δημιουργούν μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα στο χώρο".

- "Την αλήθεια της κεραμεικής κρατώ ιερή στη ζωή μου", έχετε πει. Θα θέλατε να το σχολιάσετε;

"Τίποτα δεν μπορεί να προέλθει από κάτι τυχαίο ή στιγμιαίο. Η γνώση είναι απαραίτητη στη ζωή μας, στην τέχνη. Η μνήμη εκφράζει την ταυτότητα μας. Πάντα θυμάμαι τα λόγια του ποιητή Μα εγώ την πήρα τη ζωή στα σοβαρά..."

- Αλήθεια, τι συμβολίζει το ψάρι για εσάς και τι η επαναλαμβανόμενη ρυθμικά τρισδιάστατη φόρμα του;

"Τα θέματα μου έχουν πάντα άμεση σχέση με τη φύση και το αξεπέραστο μεγαλείο της. Μην ξεχνάτε γεννήθηκα επάνω στη θάλασσα του Μοσχάτου σε μια υπέροχη παραλία με άμμο, όπου όλες αυτές οι εικόνες ορίζουν το έργο μου. Το ψάρι εξάλλου για χιλιετίες αποτελεί θρησκευτικό σύμβολο και στην αρχαία ελλάδα η λέξη Δέλφος σήμαινε ψάρι και μήτρα ταυτόχρονα. Τα κοπάδια των ψαριών μου με τις μεγάλες ή τις μικρές τους φόρμες ανατανακλούν την αγάπη μου για την Ελλάδα".

- Γιατί χρησιμοποιείτε μια τόσο μεγάλη παλέτα λαμπερών χρωμάτων; Ποια ανάγκη σας εκπληρώνει αυτή η επιλογή;

"Η Ελλάδα είναι γεμάτη φως και χρώμα. Αυτή η μεγάλη αλήθεια που βιώνω καθημερινά οδηγεί τη δημιουργική μου δράση. Η πάμφωτη Ελλάδα είναι μια μοναδική γωνιά της γης που είναι ιδανικός τόπος για όλους τους καλλιτέχνες".

- Τι επιδιώκετε μέσα από την έκθεσή σας αυτή στο Μουσείο Μπενάκη; Ποιο θα μπορούσε να ήταν το επόμενό σας βήμα;

"Η πορσελάνη έχει πανάρχαιες ρίζες και μια σπουδαία ιστορία. Εμείς που αγαπάμε τον πηλό και αισθανόμαστε την τέχνη στις κοινωνικές της διαστάσεις οφείλουμε να παρουσιάζουμε το έργο μας και το κοινό να κρίνει τη δουλειά μας. Αυτή τη στιγμή προτεραιότητα μου είναι η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη. Χάρηκα ιδιαίτερα που ο πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Τεχνοκριτικών AICA, Marek Bartelik, στις 9 Νοεμβρίου θα μιλήσει για το έργο μου μέσα στον εκθεσιακό μου χώρο".

Ο επιμελητής της έκθεσης, Τάκης Μαυρωτάς, επισημαίνει:

"Η Μαρίτσα Τραυλού ανήκει στην ομάδα εκείνων των σύγχρονων καλλιτεχνών που προτιμά να εργάζεται, με αγνότητα και καθαρότητα, περισσότερο με τη σιωπή του ατελιέ, αποφεύγοντας συστηματικά τη δημοσιοποίηση του έργου της. Έτσι τώρα, ύστερα από πολλά χρόνια επίπονης και ακατάπαυστης άσκησης, εκθέτει για πρώτη φορά στο Μουσείο Μπενάκη μικρές και μεγάλες γλυπτικές φόρμες από χρωματισμένη μάζα πορσελάνης, στους 1250ο έως 1260ο C, που σε ενότητες ολοκληρώνουν τις ευφάνταστες συνθέσεις της. Η ίδια, βέβαια, γνωρίζει ότι κάθε μεγάλη εγκατάσταση απαιτεί ικανότητα και πείρα για τη συνθετική και τη χρωματική της ολοκλήρωση, την ισορροπία και τη ρυθμική σχηματοποίηση της τελικής εικόνας, όπως η τωρινή της μεγάλη εγκατάσταση στο Μουσείο Μπενάκη, με τα περίπου 140 αιωρούμενα ψάρια από πορσελάνη".

Info:

Μαρίτσα Τραυλού

Κεραμεική - Γλυπτική 1990 - 2017

5/10 - 19/11

Μουσείο Μπενάκτη (κτήριο οδού Πειραιώς)

www.benaki.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr