Η λειτουργία της καρδιάς φαίνεται να παίζει έναν απρόσμενο ρόλο στην προστασία από τον καρκίνο.
Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, ο ίδιος ο παλμός της καρδιάς μπορεί να εμποδίζει την ανάπτυξη όγκων στο συγκεκριμένο όργανο, τουλάχιστον σε πειράματα που έγιναν σε ποντίκια. Το εύρημα αυτό ίσως εξηγεί γιατί οι όγκοι στην καρδιά είναι εξαιρετικά σπάνιοι σε όλα τα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, όπως μεταδίδει το nature.
Παρότι σχεδόν όλα τα όργανα και οι ιστοί του σώματος μπορούν να εμφανίσουν όγκους, η καρδιά αποτελεί εξαίρεση. Στους ανθρώπους, πρωτοπαθείς όγκοι της καρδιάς εντοπίζονται σε λιγότερο από 1% των νεκροψιών, ενώ δευτεροπαθείς όγκοι, δηλαδή μεταστάσεις από άλλα σημεία του σώματος, καταγράφονται έως και στο 18% των περιπτώσεων.
Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε επαρκής εξήγηση για αυτήν τη σπανιότητα. Ωστόσο, η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι η μηχανική καταπόνηση που υφίσταται η καρδιά λόγω του συνεχούς παλμού της ενδέχεται να λειτουργεί προστατευτικά απέναντι στην ανάπτυξη καρκίνου.
Για να διερευνήσουν αυτήν την υπόθεση, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια. Μεταμόσχευσαν καρδιές στον λαιμό των ζώων, οι οποίες, αν και δεν χτυπούσαν, συνέχιζαν να αιματώνονται και να λειτουργούν. Στη συνέχεια, εισήγαγαν καρκινικά κύτταρα τόσο στις "εξωτερικές" αυτές καρδιές όσο και στις φυσικές καρδιές των ζώων.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: μέσα σε δύο εβδομάδες, τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάστηκαν ταχύτατα και κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος των μη παλλόμενων καρδιών. Αντίθετα, στις φυσικές, παλλόμενες καρδιές, μόνο περίπου το 20% του ιστού εμφάνισε καρκινική ανάπτυξη.
Οι επιστήμονες προχώρησαν και σε εργαστηριακά πειράματα, δημιουργώντας τεχνητό καρδιακό ιστό από κύτταρα αρουραίων. Ο ιστός αυτός άρχιζε να "χτυπά" μόνο όταν εκτιθόταν σε ασβέστιο, στοιχείο που παίζει καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.
Όταν εισήγαγαν καρκινικά κύτταρα, διαπίστωσαν ότι αυτά αναπτύσσονταν περισσότερο και καταλάμβαναν μεγαλύτερο χώρο στον μη παλλόμενο ιστό σε σχέση με τον παλλόμενο. Επιπλέον, στον στατικό ιστό τα καρκινικά κύτταρα εξαπλώνονταν ομοιόμορφα, ενώ στον παλλόμενο συγκεντρώνονταν κυρίως στα εξωτερικά στρώματα.
Η ερευνητική ομάδα επιδίωκε αρχικά να κατανοήσει γιατί ο καρδιακός ιστός δεν αναγεννάται εύκολα. Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι η πίεση που δέχεται η καρδιά κατά τον παλμό παίζει σημαντικό ρόλο. Έτσι προέκυψε το ερώτημα: μήπως ο ίδιος μηχανισμός που εμποδίζει την αναγέννηση προστατεύει και από τον καρκίνο; Τα νέα δεδομένα φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την υπόθεση.
Οι επιστήμονες διερευνούν πλέον αν αυτός ο "μηχανικός" μηχανισμός προστασίας μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλα μέρη του σώματος, όπως το δέρμα ή ο μαστός, ώστε να περιοριστεί η ανάπτυξη όγκων. Παράλληλα, εξετάζεται αν παθήσεις που αυξάνουν την πίεση στην καρδιά, όπως η υπέρταση, ενδέχεται να έχουν αντίστοιχη προστατευτική επίδραση.
Τα ευρήματα της μελέτης ενδέχεται να έχουν ευρύτερη σημασία και για άλλες καρδιακές παθήσεις, όπως η ίνωση, μια κατάσταση που οδηγεί σε υπερβολική δημιουργία ουλώδους ιστού στον καρδιακό μυ.