Το σώμα θυμάται: Γιατί τα χαμένα κιλά και λίπος επιστρέφουν ακόμη και μετά από μεγάλη απώλεια βάρους

Η απώλεια βάρους είναι δύσκολη, όμως η διατήρηση των χαμένων κιλών είναι ακόμη δυσκολότερη. Στατιστικά, μέσα σε λίγα χρόνια οι περισσότεροι άνθρωποι ξαναπαίρνουν τα κιλά που έχασαν, είτε ακολούθησαν δίαιτα και άσκηση, είτε υποβλήθηκαν σε βαριατρική επέμβαση, είτε έκαναν χρήση φαρμάκων για την παχυσαρκία, όπως οι αγωνιστές GLP-1.

Νεότερες έρευνες έρχονται να δώσουν μια πιθανή εξήγηση: το λίπος φαίνεται να έχει "μνήμη".

Τα λιποκύτταρα, τα κύτταρα δηλαδή που αποθηκεύουν λίπος, αλλά και κύτταρα του ανοσοποιητικού που βρίσκονται μέσα στον λιπώδη ιστό, φαίνεται ότι διατηρούν ένα βιολογικό αποτύπωμα της παχυσαρκίας ακόμη και μετά από σημαντική απώλεια βάρους.

Με απλά λόγια, το σώμα μπορεί να αδυνατίσει, αλλά ορισμένα κύτταρα συνεχίζουν να "λειτουργούν" σαν να βρίσκονταν ακόμη σε κατάσταση παχυσαρκίας, μεταδίδει το Scientific American.

Οι αλλαγές αυτές δεν αφορούν μεταλλάξεις στο DNA. Αφορούν τον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιούνται ή απενεργοποιούνται συγκεκριμένα γονίδια, έναν μηχανισμό γνωστό ως επιγενετική.

Όπως εξηγεί ο Φερντινάντ φον Μάιεν (Ferdinand von Meyenn), ερευνητής διατροφής και μεταβολικής επιγενετικής στο ETH στην Ζυρίχη, οι επιγενετικοί μηχανισμοί διασφαλίζουν ότι κάθε κύτταρο επιτελεί τον ρόλο του, για παράδειγμα ένα ηπατικό κύτταρο λειτουργεί ως ηπατικό και δεν μετατρέπεται σε νευρολογικό.

Στην παχυσαρκία, όμως, ορισμένοι από αυτούς τους "διακόπτες" φαίνεται να αλλάζουν ρύθμιση με τρόπο που δεν επανέρχεται πλήρως. Έτσι, ακόμη και μετά από απώλεια βάρους, το σώμα μοιάζει βιολογικά πιο έτοιμο να αποθηκεύσει ξανά ενέργεια εφόσον αυξηθούν οι θερμίδες.

Διαβάστε Επίσης

Τι να τρως στα 45+ για να προστατεύσεις τη μνήμη σου – Η δίαιτα που "θωρακίζει" τον εγκέφαλο

Τι έδειξαν οι μελέτες

Η ομάδα του Φον Μάιεν ανέλυσε λιπώδη ιστό από άτομα με παχυσαρκία πριν υποβληθούν σε βαριατρική χειρουργική και συνέκρινε τα δείγματα με ιστό από άτομα χωρίς παχυσαρκία.

Ακόμη και αφού οι ασθενείς έχασαν περίπου το 25% του δείκτη μάζας σώματός τους, ορισμένα γονίδια στον λιπώδη ιστό παρέμεναν απορρυθμισμένα. Γονίδια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και τη φλεγμονή συνέχιζαν να είναι υπερδραστήρια ή λιγότερο ενεργά από το φυσιολογικό. Με άλλα λόγια, ένα μέρος του λιπώδους ιστού δεν είχε "επιστρέψει" πλήρως στη φυσιολογική του κατάσταση.

Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και σε πειραματόζωα. Σε παχύσαρκα ποντίκια που έχασαν βάρος, τα λιποκύτταρα διατήρησαν τις επιγενετικές αλλαγές. Όταν τα ζώα εκτέθηκαν ξανά σε διατροφή πλούσια σε λιπαρά, πήραν βάρος ταχύτερα από άλλα ποντίκια που δεν είχαν προηγουμένως γίνει παχύσαρκα.

Η "μνήμη" δεν περιορίζεται μόνο στα λιποκύτταρα. Όταν αυξάνεται το σωματικό βάρος, διάφορα κύτταρα του ανοσοποιητικού εισέρχονται στον λιπώδη ιστό, πιθανότατα ως αντίδραση στο στρες που προκαλεί η διόγκωσή του.

Διαβάστε Επίσης

Διαλειμματική νηστεία: Γιατί τελικά δεν είναι πιο αποτελεσματική από τις κλασσικές δίαιτες

Πόσο διαρκεί αυτή η "μνήμη";

Δεν είναι ακόμη σαφές για πόσο διάστημα παραμένουν αυτές οι επιγενετικές αλλαγές. Ωστόσο, τα λιποκύτταρα μπορούν να ζήσουν έως και 10 χρόνια στον ανθρώπινο οργανισμό, κάτι που σημαίνει ότι το βιολογικό αποτύπωμα της παχυσαρκίας ενδέχεται να είναι μακροχρόνιο.

Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι αντίστοιχες αλλαγές μπορεί να συμβαίνουν και σε άλλα όργανα, όπως ο εγκέφαλος, το ήπαρ και οι μύες- περιοχές που ρυθμίζουν την όρεξη και τον μεταβολισμό.

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η απώλεια βάρους είναι μάταιη. Ακόμη και μέτρια μείωση κιλών συνδέεται με σημαντικές βελτιώσεις στη γλυκόζη, την αρτηριακή πίεση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Ωστόσο, τα νέα δεδομένα βοηθούν να κατανοήσουμε γιατί η επαναπρόσληψη βάρους είναι τόσο συχνή και γιατί η πρόληψη της αύξησης βάρους είναι κρίσιμη, έστω κι αν στην πράξη αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη σε ένα περιβάλλον που ευνοεί την υπερκατανάλωση θερμίδων.

Η επιστημονική έρευνα στρέφεται πλέον σε ένα νέο ερώτημα: μπορούν τα λιποκύτταρα να "επαναπρογραμματιστούν", ώστε να σβηστεί αυτή η βιολογική μνήμη; Και επηρεάζουν διαφορετικά οι παρεμβάσεις -δίαιτα, χειρουργική, φαρμακευτική αγωγή τύπου GLP-1- αυτή τη διαδικασία;

Όπως επισημαίνει ο Γουίλιαμ Σκοτ (William Scott), ερευνητής παχυσαρκίας στο Imperial College London, η έμφαση σήμερα δίνεται στην ανάπτυξη όλο και πιο ισχυρών φαρμάκων που οδηγούν σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους. Το κρίσιμο, όμως, ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα κιλά χάνονται, αλλά πώς μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr