Η διατροφή μας επηρεάζει την καρδιαγγειακή μας υγεία. Ωστόσο, πολλοί από εμάς, ακόμη και επαγγελματίες υγείας, δεν έχουμε σαφή εικόνα για το τι ακριβώς περιλαμβάνει μια καρδιοπροστατευτική διατροφή ή πώς μπορούμε να την εφαρμόσουμε στην πράξη.
Μια επιστημονική δήλωση του 2025 στο European Journal of Preventive Cardiology συνοψίζει τα πιο πρόσφατα δεδομένα, όπως μεταδίδει η Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου του Harvard. Οι βασικές συστάσεις είναι μάλλον γνώριμες: διατροφικά πρότυπα με βάση τα φυτικά τρόφιμα, πλούσια σε ελάχιστα επεξεργασμένα προϊόντα, λαχανικά και φρούτα, συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας. Αντίθετα, διατροφές πλούσιες σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, κόκκινο κρέας, αλάτι, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά αυξάνουν τον κίνδυνο.
1. Αυξάνουμε την πρόσληψη φυτικών ινών
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που μπορούμε να κάνουμε για την υγεία της καρδιάς μας είναι να αυξήσουμε τις φυτικές ίνες. Οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης, της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον, ενισχύουν το αίσθημα κορεσμού και μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του σωματικού βάρους.
Ωστόσο, οι περισσότεροι από εμάς δεν φτάνουμε τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη: περίπου 38 γραμμάρια για τους άνδρες και 25 για τις γυναίκες. Συχνά πιστεύουμε ότι ένα φρούτο και μια σαλάτα αρκούν, κάτι που δεν ισχύει. Για παράδειγμα, ένα μεγάλο μήλο περιέχει περίπου 5 γραμμάρια φυτικών ινών, ενώ μια σαλάτα με μαρούλι, ντομάτα και αγγούρι μόλις 2 γραμμάρια.
Για να αυξήσουμε την πρόσληψη προτιμάμε:
-Προτιμάμε δημητριακά ολικής άλεσης (ψωμί ολικής άλεσης, βρόμη, καστανό ρύζι, κινόα)
-Καταναλώνουμε όσπρια (φασόλια, φακές, ρεβίθια)
-Εντάσσουμε στη διατροφή μας ξηρούς καρπούς και σπόρους
Σημαντικό: οι φυτικές ίνες απορροφούν νερό, επομένως αυξάνουμε παράλληλα και την κατανάλωση υγρών.
2. Δίνουμε προτεραιότητα στη φυτική πρωτεΐνη
Εδώ φαίνεται και η "διπλή" δράση των τροφίμων: όσπρια, ξηροί καρποί και σπόροι παρέχουν τόσο πρωτεΐνη όσο και φυτικές ίνες.
Ενδεικτικά:
-1 φλιτζάνι μαγειρεμένη κινόα: ~8 γρ. πρωτεΐνης και 5 γρ. φυτικών ινών
-½ φλιτζάνι φασόλια: ~6–7 γρ. πρωτεΐνης και ~5 γρ. φυτικών ινών
Δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε εντελώς τις ζωικές πηγές. Τρόφιμα όπως το τυρί και τα αυγά μπορούν να ενταχθούν σε ένα υγιεινό πρότυπο διατροφής. Ωστόσο, θα πρέπει να προσέχουμε την ποσότητα (μερίδα περίπου 85 γραμμάρια) και να προτιμάμε κοτόπουλο και ψάρι αντί για κόκκινο ή επεξεργασμένο κρέας
3. Κατανοούμε τον ρόλο των λιπαρών
Τα κορεσμένα λιπαρά αυξάνουν τη χοληστερόλη στο αίμα. Κύριες πηγές τους είναι: το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας (π.χ. μπέικον, λουκάνικα), τα πλήρη γαλακτοκομικά και τα έτοιμα αρτοσκευάσματα (συχνά με φοινικέλαιο).
Αντίθετα, τα ακόρεστα λιπαρά, όπως αυτά που περιέχονται στα φυτικά έλαια, συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος και καρδιαγγειακού θανάτου, όταν αντικαθιστούν τα κορεσμένα.
4. Καναλώνουμε ποικιλία φρούτων και λαχανικών
Η κατανάλωση μεγάλης ποικιλίας φρούτων και λαχανικών μάς προσφέρει πολλαπλά οφέλη:
-υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες
-χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο
-υψηλή περιεκτικότητα σε κάλιο (ρύθμιση αρτηριακής πίεσης)
Επιπλέον, περιέχουν φυτοχημικά — φυσικές ουσίες με προστατευτική δράση για την καρδιά, όπως μείωση της φλεγμονής και βελτίωση της λειτουργίας των αγγείων.
Πολλοί από εμάς περιοριζόμαστε σε λίγες επιλογές (μήλα, πορτοκάλια, μπανάνες). Ας εμπλουτίσουμε τη διατροφή μας με μούρα, πεπόνι, ανανά, ροδάκινα, ακτινίδιο και ποικιλία λαχανικών σε καθημερινά γεύματα (ζυμαρικά, ομελέτες, σάντουιτς). Στόχος είναι να καταναλώνουμε τουλάχιστον πέντε μερίδες διαφορετικών φρούτων και λαχανικών ημερησίως.