Στις 17 Νοεμβρίου 2026, οι υπηρεσίες ασφαλείας της Βόρειας Μακεδονίας και της Ελλάδας ανακοίνωσαν την εξάρθρωση ενός σχεδίου δολοφονίας που φέρεται να οργανώθηκε κατόπιν εντολών από το Ιράν, αναδεικνύοντας τις αυξανόμενες προκλήσεις ασφαλείας από την ιρανική απειλή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η επιχείρηση ήταν αποτέλεσμα συνεργασίας που είχε ξεκινήσει στις αρχές του 2026, με τη συμμετοχή της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας της Βόρειας Μακεδονίας και της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ) της Ελλάδας.
Στο πλαίσιο των ερευνών συνελήφθησαν πέντε πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας, τέσσερις στα Σκόπια και ένας στην Ελλάδα, ο οποίος στη συνέχεια εκδόθηκε στη Βόρεια Μακεδονία. Ένας ακόμη ύποπτος εξακολουθεί να διαφεύγει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η ομάδα λειτουργούσε υπό τις άμεσες οδηγίες του Ιρανού υπηκόου Εντρίς Τζαχανγκίρι Μαβανέχ, συνεργάτη του ιρανικού κράτους με διασυνδέσεις με τον βαρόνο των ναρκωτικών Νάτζι Σαρίφι Ζιντάστι.
Αποστολή της ήταν να προετοιμάσει, σε επίπεδο υλικοτεχνικής υποστήριξης, τη δολοφονία Ισραηλινού στελέχους εταιρείας με έδρα την Ελλάδα. Κατά τις έρευνες στις κατοικίες των υπόπτων, οι αρχές εντόπισαν και κατέσχεσαν όπλα, πυρομαχικά, χειρόγραφες σημειώσεις και χάρτες με συγκεκριμένες τοποθεσίες που φέρονταν να αποτελούν στόχους.
Οι ιστορικές διασυνδέσεις του Ιράν στα Βαλκάνια
Η αποτροπή της συγκεκριμένης επιχείρησης δεν συνιστά, σύμφωνα με την ανάλυση, ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά την πιο πρόσφατη εκδήλωση μιας δραστηριότητας με βαθιές ιστορικές ρίζες στην περιοχή. Η παρουσία ιρανικών δικτύων στα Βαλκάνια ανάγεται στην περίοδο του πολέμου της Βοσνίας (1992-1995), όπως αναφέρουν οι Times of Israel.
Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, μονάδες των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) φέρονται να μετέφεραν περίπου 14.000 τόνους οπλισμού μέσω της Κροατίας προς τις βοσνιακές δυνάμεις, από τον Μάιο του 1994 έως τον Ιανουάριο του 1996.
Μέσα από τις συγκεκριμένες διαδρομές διακίνησης όπλων, η Τεχεράνη φέρεται να ανέπτυξε δίκτυα συλλογής πληροφοριών και εγκληματικές διασυνδέσεις, τα οποία διατήρησαν την παρουσία τους στην περιοχή επί δεκαετίες. Η πλήρης εξάρθρωσή τους δεν κατέστη δυνατή, αφήνοντας περιθώρια για τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους.
Η παρουσία Ισραηλινών σε Ελλάδα και Κύπρο και οι κίνδυνοι ασφαλείας
Σήμερα, η αυξανόμενη παρουσία ισραηλινών κοινοτήτων τοποθετεί την Ελλάδα και την Κύπρο στο επίκεντρο αυτής της γεωπολιτικά ευαίσθητης πραγματικότητας. Στην Κύπρο διαμένουν σχεδόν 20.000 Ισραηλινοί, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν το νησί ως μόνιμη κατοικία τους. Ενδεικτικά, μεταξύ 2021 και 2024 καταγράφηκαν 3.851 μεταβιβάσεις ακινήτων και συμβόλαια αγοραπωλησίας με Ισραηλινούς αγοραστές μόνο στη Λάρνακα, την Πάφο και τη Λεμεσό.
Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από 10.000 Ισραηλινοί εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα, στο πλαίσιο των μετακινήσεων που ακολούθησαν τις εξελίξεις στο Ισραήλ μετά το 2023.
Οι κοινότητες αυτές βρίσκονται σε μια περιοχή που ανήκει γεωγραφικά και στρατηγικά στον χώρο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, οι ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών αντιμετωπίζουν τμήματα αυτής της περιοχής ως πρόσφορο πεδίο επιχειρησιακής δραστηριότητας, αξιοποιώντας εγκληματικά δίκτυα και ενδιάμεσα πρόσωπα, ώστε να αποκρύπτουν την άμεση εμπλοκή τους.
Η πρακτική της ανάθεσης επιχειρήσεων σε εγκληματικούς συνεργάτες φαίνεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη έκταση στην Ευρώπη. Σύμφωνα με ερευνητικά στοιχεία, μεταξύ 2021 και 2024 καταγράφηκαν 54 εξωτερικές επιχειρήσεις που συνδέονται με το Ιράν, εκ των οποίων οι 16 φέρονται να βασίστηκαν στη συμμετοχή εγκληματικών στοιχείων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπηρεσία ασφαλείας MI5 έχει καταγράψει από τον Ιανουάριο του 2022 συνολικά 25 σχέδια επιθέσεων με ιρανική υποστήριξη, τα οποία στόχευαν κατοίκους της χώρας. Οι σχετικές έρευνες οδήγησαν σε περισσότερες από 50 συλλήψεις κατά τους προηγούμενους δώδεκα μήνες.
Η στρατηγική σημασία των Βαλκανίων για τη δυτική ασφάλεια
Η απειλή δεν περιορίζεται στην ασφάλεια των Ισραηλινών κατοίκων, καθώς η ευρύτερη περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αμυντική αρχιτεκτονική της Δύσης. Τα βαλκανικά κράτη βρίσκονται πάνω σε σημαντικούς αεροπορικούς και χερσαίους διαδρόμους που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με την Κεντρική Ευρώπη.
Παράλληλα, στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο αποτελούν σημαντικές υποδομές για τις επιχειρησιακές ανάγκες του ΝΑΤΟ και των δυτικών συμμάχων.
Τα εδραιωμένα εγκληματικά δίκτυα σε χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία μπορούν να προσφέρουν στην Τεχεράνη έτοιμους μηχανισμούς υποστήριξης και συγκάλυψης επιχειρήσεων, όπως καταδεικνύει η υπόθεση του Νοεμβρίου 2026. Παρά την αποτελεσματικότητα που έχουν επιδείξει η Μοσάντ και οι συνεργαζόμενες υπηρεσίες πληροφοριών σε επιμέρους υποθέσεις, η απουσία ενός μόνιμου και θεσμοθετημένου πλαισίου περιφερειακής συνεργασίας εξακολουθεί να δημιουργεί σημαντικά κενά.
Τα κενά αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν από δίκτυα που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία χώρες.
Η πρόταση για τη δημιουργία μόνιμου κέντρου πληροφοριών της Μοσάντ στη Λευκωσία
Για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων αδυναμιών, προτείνεται η δημιουργία από τη Μοσάντ ενός μόνιμου Βαλκανικού Κέντρου Συντονισμού κατά των Δικτύων Εντολοδόχων (Balkan Counter-Proxy Fusion Cell), με έδρα τη Λευκωσία.
Στο προτεινόμενο σχήμα θα συμμετέχουν εξειδικευμένοι αξιωματικοί-σύνδεσμοι της Μοσάντ, της ελληνικής ΕΥΠ, της κυπριακής ΚΥΠ και της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (ANB) της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και εκπρόσωποι επιλεγμένων υπηρεσιών από την Αλβανία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία.
Βασικός σκοπός του νέου μηχανισμού θα είναι η ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και η διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου περιφερειακής συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η δημιουργία κοινού καταλόγου παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, ο οποίος θα περιλαμβάνει πρόσωπα και εγκληματικά δίκτυα με διασυνδέσεις με το Ιράν.
Παράλληλα, θα επιδιωχθεί η συνδυαστική αξιοποίηση δεδομένων για ταξίδια, οικονομικές συναλλαγές και επικοινωνίες, βάσει κοινά συμφωνημένων πρωτοκόλλων, καθώς και η ταχύτερη ενεργοποίηση συντονισμένων ενεργειών μεταξύ των συμμετεχουσών υπηρεσιών.
Επιπλέον, προβλέπεται η διοργάνωση κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τη συμμετοχή αξιωματικών από τις συνεργαζόμενες υπηρεσίες. Η εκπαίδευση θα επικεντρώνεται στην αναγνώριση δικτύων εντολοδόχων και στην ανάλυση εγκληματικών οργανώσεων, με στόχο η μέχρι σήμερα περιστασιακή συνεργασία να αποκτήσει μόνιμα θεσμικά χαρακτηριστικά.
Κοινές μονάδες για την αντιμετώπιση των ιρανικών δικτύων
Ένα ακόμη σκέλος της προτεινόμενης στρατηγικής αφορά τη συγκρότηση Κοινών Μονάδων Εξάρθρωσης Δικτύων Εντολοδόχων (Joint Proxy Disruption Units). Οι μονάδες αυτές θα επικεντρώνονται στους εγκληματικούς διαμεσολαβητές που φέρονται να εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένων προσώπων όπως ο Ζιντάστι και των τοπικών συνεργατών τους.
Στο πλαίσιο της λειτουργίας τους, προβλέπεται η δημιουργία κοινής βάσης δεδομένων με πληροφορίες για τις οικονομικές ροές, τις ιδιοκτησίες και τα δίκτυα εφοδιαστικής υποστήριξης που συνδέονται με ιρανικούς εντολοδόχους. Παράλληλα, θα επιδιώκεται ο συντονισμός νομικών ενεργειών, όπως η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, οι απαγορεύσεις μετακίνησης και οι συλλήψεις, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η προτεινόμενη κατανομή αρμοδιοτήτων προβλέπει ότι η Μοσάντ θα συνεισφέρει τεχνογνωσία και υποστήριξη στον τομέα της συλλογής πληροφοριών, ενώ οι βαλκανικές υπηρεσίες θα αναλαμβάνουν τις ενέργειες επιβολής του νόμου στο εσωτερικό των αντίστοιχων χωρών. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκεται να αυξηθεί το κόστος αξιοποίησης εγκληματικών διαμεσολαβητών από την Τεχεράνη και να περιοριστεί η δυνατότητά της να αποκρύπτει την εμπλοκή της.
Η δημιουργία μιας προληπτικής ασπίδας ασφαλείας για τα Βαλκάνια
Η τρίτη πρόταση αφορά την ανάπτυξη μιας Προληπτικής Ασπίδας για τη Βαλκανική Περιφέρεια (Predictive Balkan Periphery Shield), με τη συμμετοχή του Ισραήλ και των βαλκανικών εταίρων του. Η πρωτοβουλία θα έχει ως βασικό στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό απειλών, πριν αυτές εξελιχθούν σε πραγματικές επιχειρήσεις.
Το προτεινόμενο σύστημα θα συνδυάζει μηχανισμούς ταχείας αντίδρασης με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ανίχνευση ασυνήθιστων δραστηριοτήτων. Η ανάλυση θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις συνοριακές διελεύσεις, τη θαλάσσια κυκλοφορία και τις οικονομικές μεταφορές μεταξύ Ιράν, Τουρκίας και της ευρύτερης περιοχής.
Μόνιμος μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης και αξιολόγησης απειλών
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μιας μόνιμης κοινής ομάδας αξιολόγησης απειλών, με την ονομασία Mossad-Balkan Red Cell. Η ομάδα θα πραγματοποιεί ανά τρίμηνο ασκήσεις προσομοίωσης σεναρίων που σχετίζονται με τη δράση ιρανικών δικτύων εντολοδόχων, θα αξιοποιεί ρεαλιστικά δεδομένα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των τοπικών υπηρεσιών και θα συμβάλλει στη βελτίωση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης.
Η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων μετακινήσεων υψηλού κινδύνου, πριν από την είσοδο των εμπλεκομένων στην ελληνική ή την κυπριακή επικράτεια, θα μπορούσε να επιτρέψει την παρέμβαση των αρμόδιων αρχών σε προγενέστερο στάδιο. Έτσι, η αντιμετώπιση των απειλών δεν θα περιορίζεται στην εξάρθρωση σχεδίων μετά την αποκάλυψή τους, αλλά θα επικεντρώνεται στην πρόληψη, με στόχο την προστασία τόσο των ισραηλινών κοινοτήτων όσο και των κρίσιμων υποδομών της περιοχής.
Το στοίχημα της περιφερειακής συνεργασίας και της αποτροπής
Η Τεχεράνη αξιοποιεί τη γεωγραφική θέση των Βαλκανίων ως μια σχετικά χαμηλού κόστους και δύσκολα ανιχνεύσιμη δίοδο προς τη Δύση, σύμφωνα με την ανάλυση. Η δυνατότητα αυτή ενισχύεται όταν η Ιερουσαλήμ και οι σύμμαχοί της αντιμετωπίζουν την εξουδετέρωση των δικτύων εντολοδόχων κυρίως ως ζήτημα αντίδρασης μετά την εκδήλωση μιας απειλής και όχι ως σταθερή προτεραιότητα πρόληψης.
Η θεσμοθέτηση ενός μόνιμου μηχανισμού αποτροπής και ανταλλαγής πληροφοριών, με επίκεντρο τη Λευκωσία και περιφερειακή εμβέλεια έως τα Σκόπια, αποτελεί τον βασικό άξονα της προτεινόμενης στρατηγικής. Το ζητούμενο είναι η μετάβαση από τις αποσπασματικές επιχειρησιακές συνεργασίες σε ένα σταθερό πλαίσιο συντονισμού, ικανό να αντιμετωπίζει διασυνοριακές απειλές.
Διαφορετικά, προειδοποιεί η ανάλυση, η επόμενη ιρανική ομάδα που θα αναλάβει μια επιχείρηση δολοφονίας ενδέχεται να πετύχει τον στόχο της, με τραγικές συνέπειες για Ισραηλινούς πολίτες.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

