New York Times: "Πράσινο φως" από Τραμπ - Η Τουρκία επιστρέφει στο πρόγραμμα των F35

Reuters

Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ετοιμάζεται να κάνει ένα σημαντικό άνοιγμα προς την Τουρκία, ενημερώνοντας τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι προτίθεται να επαναφέρει τη χώρα στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35. Εφόσον προχωρήσει η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, θα ανατραπεί η απαγόρευση που είχε επιβληθεί το 2019 από την ίδια την κυβέρνηση Τραμπ, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας.

Η επικείμενη συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα μεταφέρει στον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ένα δώρο που θα τον κάνει "πολύ χαρούμενο".

Ωστόσο, ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, η εφαρμογή της ενδέχεται να προσκρούσει στις αντιδράσεις του Κογκρέσου, το οποίο έχει τη δυνατότητα να μπλοκάρει την εξέλιξη.

Σύμφωνα με τέσσερις υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους, που επικαλούνται οι New York Times,το τελευταίο διάστημα πραγματοποιήθηκαν εντατικές διαβουλεύσεις μεταξύ στελεχών της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας με στόχο να βρεθεί διέξοδος στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί. Παρότι δεν υπάρχει πλήρης συμφωνία για τον τρόπο με τον οποίο θα ξεπεραστούν οι νομοθετικοί περιορισμοί, η εκτίμηση είναι ότι ο Τραμπ θα εκφράσει τουλάχιστον την πρόθεσή του να επιτρέψει την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, χωρίς πάντως να έχει καθοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Κυβερνητικές πηγές διευκρινίζουν ότι οι τελικές αποφάσεις παραμένουν ανοιχτές, καθώς ο Τραμπ είναι γνωστός για τις αιφνίδιες αλλαγές στάσης του. Δεν αποκλείεται μάλιστα η διαδικασία να ξεκινήσει με ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των δύο προέδρων. Από τον Λευκό Οίκο, όταν ζητήθηκε σχετικό σχόλιο, η απάντηση περιορίστηκε στην παραπομπή στις προηγούμενες δημόσιες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου.

Η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Η Ουάσινγκτον θεωρούσε ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των δύο συστημάτων θα μπορούσε να επιτρέψει στη Μόσχα να συλλέξει κρίσιμα στοιχεία για τις δυνατότητες stealth των αμερικανικών μαχητικών, υπονομεύοντας την αποτελεσματικότητά τους.

Παρά τις ενστάσεις αυτές, ο Ερντογάν συγκαταλέγεται στους ξένους ηγέτες που ο Τραμπ εκτιμά ιδιαίτερα. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, είχε αφήσει πρόσφατα να εννοηθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ήδη αναθέσει στους συνεργάτες του να διερευνήσουν τρόπους ώστε να καταστεί δυνατή η παράδοση των αεροσκαφών στην Τουρκία.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η νομοθεσία που ψήφισε το αμερικανικό Κογκρέσο το 2020, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε πώληση F-35 μπορεί να προχωρήσει μόνο εφόσον διαπιστωθεί ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει πλέον τους S-400.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται διάφορα σενάρια. Ένα από αυτά προβλέπει τη μεταφορά των ρωσικών συστημάτων σε τρίτη χώρα, καθώς αρκετά εξακολουθούν να παραμένουν αποθηκευμένα στα εμπορευματοκιβώτια όπου παραδόθηκαν. Άλλος αξιωματούχος σημείωσε ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική λύση, υπενθυμίζοντας πως πριν από τέσσερα χρόνια είχε εξεταστεί ακόμη και η αποστολή τους στην Ουκρανία, χωρίς όμως να προχωρήσει το σχέδιο. Σήμερα θεωρείται μάλλον απίθανο τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Άγκυρα να συμφωνήσουν σε μια τέτοια επιλογή, ενώ έχει πέσει στο τραπέζι ακόμη και η ιδέα της αδρανοποίησης των συστημάτων μέσω αφαίρεσης βασικών εξαρτημάτων.

Εδώ και χρόνια η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35, αποφεύγοντας όμως να εγκαταλείψει τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα που απέκτησε, παρά το γεγονός ότι αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί αμερικανική βάση στην οποία φυλάσσονται τακτικά πυρηνικά όπλα της Συμμαχίας.

Διαβάστε Επίσης

Σύνοδος ΝΑΤΟ: Στη συνάντηση Τράμπ-Ερντογάν το μέλλον των F35 - Σε επιφυλακή Αθήνα και Τελ Αβίβ

Το 2019 ο Λευκός Οίκος είχε αιτιολογήσει ξεκάθαρα την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα, μια απόφαση που είχε οικονομικό κόστος περίπου 500 εκατ. δολαρίων για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

"Το F-35 δεν μπορεί να συνυπάρχει με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθεί για να μάθει κανείς για τις προηγμένες δυνατότητές του", ανέφερε μια δήλωση του Λευκού Οίκου εκείνη την εποχή. "Η Τουρκία είναι ένας μακροχρόνιος και έμπιστος εταίρος και σύμμαχος του ΝΑΤΟ για πάνω από 65 χρόνια, αλλά η αποδοχή των S-400 υπονομεύει τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν όλοι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ μεταξύ τους να απομακρυνθούν από τα ρωσικά συστήματα".

Παρά την επίσημη θέση της κυβέρνησής του, ο Τραμπ δεν έκρυψε ποτέ ότι διαφωνούσε με την απόφαση, αποδίδοντας την ευθύνη στον προκάτοχό του, Μπαράκ Ομπάμα. Μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, επανέφερε δημόσια αλλά και στις εσωτερικές συζητήσεις το ενδεχόμενο ανατροπής της.

Κατά την πρόσφατη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ άφησε ξανά ανοιχτό το ενδεχόμενο θετικών εξελίξεων, επαναλαμβάνοντας ότι θα μεταφέρει στον Ερντογάν κάτι που θα τον κάνει "πολύ χαρούμενο". Από την πλευρά του, ο Βανς ανέφερε ότι το θέμα έχει ανατεθεί στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγσεθ, επισημαίνοντας: "Ο Πιτ και ολόκληρη η ομάδα το εξετάζουν αυτή τη στιγμή, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί" εάν η κυβέρνηση επρόκειτο "να συμμορφωθεί με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το κάνουμε αυτό".

Ο ίδιος ο Τραμπ αρκέστηκε να δηλώσει: "Θα το λύσουμε".

Η υπόθεση, πάντως, μόνο απλή δεν αποδεικνύεται. Αν και τον Ιούνιο του 2025 ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, είχε προβλέψει ότι το ζήτημα θα είχε διευθετηθεί έως το τέλος εκείνης της χρονιάς, κάτι τέτοιο δε συνέβη. Πλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος καλείται να αντιμετωπίσει ένα Κογκρέσο όπου αρκετοί Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας Τζιμ Ρις, εξακολουθούν να εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις.

Η αρνητική στάση του Ισραήλ για τα F-35 στην Τουρκία

Αρνητική στάση διατηρεί και το Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε χαρακτηριστικά στο "Fox & Friends": "Η Τουρκία είναι μια σπουδαία χώρα, αλλά κυβερνάται από έναν άνθρωπο που ζητά ανοιχτά την εξόντωση του Ισραήλ". Παράλληλα συμπλήρωσε: "Κατέχει τη μισή Κύπρο, μια χώρα του ΝΑΤΟ. Απειλεί την Ελλάδα, μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, και μιλάει ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ".

Οι κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην τουρκική υπηρεσία αμυντικών προμηθειών παραμένουν σε ισχύ, ενώ τα F-35 που είχε ήδη πληρώσει η Άγκυρα εξακολουθούν να βρίσκονται αποθηκευμένα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Κογκρέσου.

Η επίσκεψη Τραμπ στην Άγκυρα πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για το ΝΑΤΟ. Ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να επικρίνει τους Ευρωπαίους συμμάχους για τις αμυντικές δαπάνες τους, παρά τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι περισσότερες χώρες της Συμμαχίας στην περσινή σύνοδο κορυφής. Παράλληλα, εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για τη στάση αρκετών συμμάχων απέναντι στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν.

Κατά τη συνάντησή του με τον Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ υποστήριξε ότι αποφάσισε να παραστεί στη φετινή Σύνοδο μόνο επειδή οικοδεσπότης είναι ο Ερντογάν, ο οποίος τον προσκάλεσε προσωπικά.

Παράλληλα, οι διαφορετικές προσεγγίσεις του Αμερικανού προέδρου απέναντι στη Ρωσία εξακολουθούν να προκαλούν προβληματισμό στους συμμάχους. Ο Τραμπ έχει κατά καιρούς υιοθετήσει επιχειρήματα του Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ είχε και τη γνωστή έντονη αντιπαράθεση με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο. Οι δύο άνδρες αναμένεται να έχουν νέα διμερή συνάντηση την Τετάρτη.

Το πρόγραμμά του στην Τουρκία προβλέπει κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αμέσως μετά την άφιξή του στην Άγκυρα, δείπνο με τους ηγέτες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, συμμετοχή στις εργασίες της Συνόδου την Τετάρτη και συνέντευξη Τύπου πριν από την αναχώρησή του από τη χώρα.

Διαβάστε Επίσης

Ο Νετανιάχου ζήτησε από τον Τραμπ να μαζέψει τον Ερντογάν - Το Axios μεταφέρει το παρασκήνιο της επικοινωνίας

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr