Έντονη δυσπιστία επικρατεί στους κόλπους της Ευρώπης σχετικά με τις πραγματικές προθέσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει ο Ντόναλντ Τραμπ με στόχο την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες εκτιμούν ότι η Μόσχα δεν έχει πραγματική διάθεση να προχωρήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, άποψη που εκφράζεται τόσο δημόσια όσο και στις κατ' ιδίαν συνομιλίες τους. Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνουν και εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών χωρών που προορίζονται να συμμετάσχουν στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Το κλίμα αβεβαιότητας ενισχύθηκε μετά τις επαφές της προηγούμενης εβδομάδας στο Άμπου Ντάμπι, όπου πραγματοποιήθηκε τριμερής συνάντηση μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που βρέθηκαν στην περιοχή για παράλληλες διαβουλεύσεις θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο η διπλωματική προσπάθεια να οδηγηθεί σε νέο αδιέξοδο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει καθοριστεί ημερομηνία για την επόμενη συνάντηση με φυσική παρουσία.
Παράλληλα, υπάρχει ο φόβος ότι μια αποτυχία των συνομιλιών θα μπορούσε να οδηγήσει τον Αμερικανό πρόεδρο σε απευθείας συνεννόηση με τον Πούτιν, αφήνοντας εκτός εξελίξεων τόσο την Ουκρανία όσο και τους Ευρωπαίους συμμάχους της. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διεκδικούν ενεργό ρόλο στη διαπραγματευτική διαδικασία.
Ο Φρέντρικ Βέσλαου, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR), εκτιμά ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν έχει αυτή τη στιγμή κίνητρο να σταματήσει τις πολεμικές επιχειρήσεις.
"Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αυτή τη στιγμή για κατάπαυση του πυρός ή ειρήνη", δήλωσε στο Politico, προσθέτοντας: "Πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει συνεχίζοντας τον πόλεμο παρά συμφωνώντας σε κατάπαυση του πυρός. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα".

Η σκληρή στάση της Ρωσίας και τα περιορισμένα αποτελέσματα των συνομιλιών
Οι ανησυχίες των Ευρωπαίων ενισχύονται από τη συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές της Ουκρανίας. Το τελευταίο διάστημα, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν εντείνει τα πλήγματα σε ενεργειακά και υδροδοτικά δίκτυα, ενώ έχουν βομβαρδίσει δύο μεγάλες γέφυρες στο Κίεβο. Από την πλευρά της, η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις σε ρωσικό έδαφος, προκαλώντας ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, γεγονός που έχει προκαλέσει την ενόχληση της Ουάσιγκτον.
Στο Άμπου Ντάμπι, οι αντιπροσωπείες των δύο εμπόλεμων χωρών συναντήθηκαν για δύο ημέρες με τους ειδικούς απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ. Οι επαφές αυτές αποτέλεσαν τον πρώτο γύρο αντίστοιχων συνομιλιών από τον Φεβρουάριο.
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα ήταν η συμφωνία για ανταλλαγή αιχμαλώτων, αν και οι σχετικές λεπτομέρειες παραμένουν υπό διαμόρφωση. Σε ό,τι αφορά τα υπόλοιπα ζητήματα, δεν καταγράφηκε κάποια ουσιαστική πρόοδος, ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που είχαν επαφές με τις αντιπροσωπείες διαπίστωσαν απροθυμία της ρωσικής πλευράς να προχωρήσει σε υποχωρήσεις.
Την ίδια εικόνα μετέφερε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 14 Νοεμβρίου, αμφισβήτησε την πρόθεση της Μόσχας να επιδιώξει την ειρήνη.
"Οι τελευταίες συζητήσεις με τους Αμερικανούς απεσταλμένους κατέστησαν σαφές ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θέλει να διαπραγματευτεί", έγραψε, συμπληρώνοντας: "Είναι σαφές ότι ποντάρει στην εξουθένωση της Ουκρανίας, εντείνοντας τις επιθέσεις κατά αμάχων και προσπαθώντας να βυθίσει τη χώρα στο σκοτάδι αυτόν τον χειμώνα".
Στην περιοχή του Περσικού Κόλπου βρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας, καθώς και αξιωματούχοι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σκοπός τους ήταν να συντονίσουν τις κινήσεις τους με την αμερικανική και την ουκρανική πλευρά. Ωστόσο, δεν τους επετράπη να συμμετάσχουν στις απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ των τριών χωρών.
Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Μετά τις συναντήσεις στο Άμπου Ντάμπι, οι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ ταξίδεψαν στη Μόσχα, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συναίνεση του Ρώσου προέδρου για την παρουσία ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Η συμμετοχή της Ευρώπης θεωρείται κρίσιμη, καθώς η Ρωσία επιδιώκει να θέσει στο τραπέζι όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας αλλά και μια συνολική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Παρότι οι Αμερικανοί απεσταλμένοι θεώρησαν ότι ο Πούτιν αποδέχθηκε το αίτημά τους, το Κρεμλίνο αμφισβήτησε στη συνέχεια ότι υπήρξε τέτοια συμφωνία. Την ίδια στιγμή, Ρώσοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν τις ευρωπαϊκές χώρες ότι εμποδίζουν την ειρηνευτική προσπάθεια, εξαιτίας της συνεχιζόμενης στρατιωτικής και πολιτικής υποστήριξης προς το Κίεβο.
Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συμφωνήσει σε ένα σχήμα εκπροσώπησης που περιλαμβάνει πέντε ευρωπαϊκές χώρες και ομάδα αξιωματούχων από τις Βρυξέλλες, οι οποίοι θα συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις εφόσον λάβουν σχετική πρόσκληση.
Παρά την προετοιμασία, οι επιφυλάξεις παραμένουν έντονες. Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης υπογράμμισε ότι η Ουκρανία έχει επανειλημμένα αποδείξει πως επιδιώκει την ειρήνη, σε αντίθεση με τη Ρωσία, η οποία απορρίπτει τις προτάσεις για κατάπαυση του πυρός και συνεχίζει να πλήττει αμάχους και ενεργειακές υποδομές.
"Η Ουκρανία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι αντιμετωπίζει σοβαρά την προοπτική ειρήνης, αλλά η Ρωσία έχει απορρίψει επανειλημμένα τόσο τις πλήρεις όσο και τις μερικές καταπαύσεις του πυρός, συνεχίζοντας παράλληλα τις επιθέσεις κατά των Ουκρανών αμάχων και των ενεργειακών υποδομών", ανέφερε χαρακτηριστικά, καταλήγοντας: "Η Ρωσία θα μπορούσε να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο σήμερα".
Ανάλογη είναι η εκτίμηση και Γερμανού διπλωμάτη, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. Σύμφωνα με την άποψή του, η συμμετοχή της Μόσχας στη διαδικασία αποσκοπεί κυρίως στην εξασφάλιση μιας συμφωνίας με τον Ντόναλντ Τραμπ και όχι στην πραγματική αναζήτηση ειρηνευτικής λύσης.
"Οι Ρώσοι στην πραγματικότητα δεν θέλουν διαπραγματεύσεις. Θέλουν να κερδίσουν τον πόλεμο", ανέφερε.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο να αποδείξει έμπρακτα ότι επιθυμεί τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η εκπρόσωπός της, Πάουλα Πίνιο, υπενθύμισε ότι ο Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα πρόθυμος να διαπραγματευτεί, τονίζοντας πως πλέον απαιτούνται συγκεκριμένες κινήσεις.
"Ο πρόεδρος Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί για την ειρήνη", δήλωσε και πρόσθεσε: "Τώρα είναι η στιγμή να το αποδείξει. Διότι εάν η Ρωσία σταματήσει να πολεμά, ο πόλεμος θα τελειώσει αύριο".
Παρά τις αμφιβολίες για τις προθέσεις της Μόσχας, Βρετανία, Γερμανία και Γαλλία, σε συνεργασία με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες και το ΝΑΤΟ, προετοιμάζονται για τις πρώτες επίσημες διά ζώσης συνομιλίες της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Οι ανησυχίες για το ΝΑΤΟ και τον ρόλο των ΗΠΑ
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που προκαλούν προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι η επιδίωξη της Ρωσίας να ανατραπεί η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και να αλλάξει συνολικά το σύστημα ασφαλείας της Ευρώπης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Μόσχας.
Δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την απαίτηση αυτή "παράλογη", εκφράζοντας τον φόβο ότι η συζήτησή της στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές διαφωνίες μεταξύ των συμμάχων της Ουκρανίας.
Οι ανησυχίες εντείνονται και λόγω των επικείμενων προσωπικών επαφών του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι ενδέχεται να συζητηθούν κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς τη δική τους συμμετοχή.
"Υπάρχει επίσης ανησυχία για το τι πραγματικά επιδιώκει η αμερικανική πλευρά", ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, προσθέτοντας: "Χρειαζόμαστε, φυσικά, την ενεργό συμμετοχή των Αμερικανών, διαφορετικά δεν θα μπορέσουμε να τερματίσουμε τον πόλεμο. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι η αμερικανική εμπλοκή θα ασκήσει πίεση στη Ρωσία και όχι στην Ουκρανία".
Οι εκπρόσωποι του Αμερικανού προέδρου θεωρούν ότι οι ρωσικές ανησυχίες για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης αποτελούν θεμιτό αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο των ειρηνευτικών επαφών. Οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται διατεθειμένοι να συμμετάσχουν στον διάλογο, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι ο τερματισμός του πολέμου.
Το ενδεχόμενο να τεθούν ζητήματα που αφορούν άμεσα τη λειτουργία και την παρουσία του ΝΑΤΟ προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν ρήγματα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Χαρακτηριστική είναι η θέση της Νορβηγίας. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε, δήλωσε στο Politico ότι υπάρχουν θέματα για τα οποία η Ευρώπη δεν πρέπει να δεχθεί διαπραγμάτευση με τη Ρωσία.
"Πιστεύω ότι υπάρχουν αρκετά ζητήματα για τα οποία η Ευρώπη πρέπει να καταστήσει σαφές ότι δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει", ανέφερε, διευκρινίζοντας: "Η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε χώρες-μέλη της Συμμαχίας, για παράδειγμα, δεν είναι ένα θέμα που πρέπει να συζητηθεί με τη Ρωσία".
Στο ίδιο πνεύμα κινούνται οι ηγεσίες των σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών, οι οποίες επιμένουν ότι η ασφάλεια της Ευρώπης και το μέλλον της Συμμαχίας δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αποφάσεων που θα ληφθούν ερήμην των ίδιων των Ευρωπαίων.
Ο φόβος για το ενδεχόμενο κατάρρευσης των συνομιλιών
Οι περιορισμένες πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας έχουν οδηγήσει ορισμένους Ευρωπαίους να αντιμετωπίζουν τη συμμετοχή τους στη διαδικασία ως έναν τρόπο να περιορίσουν τις πιθανές πολιτικές και διπλωματικές απώλειες.
Ο Φρέντρικ Βέσλαου του ECFR εκτιμά ότι τόσο η Ευρώπη όσο και η Ουκρανία επιδιώκουν να διατηρήσουν εποικοδομητική στάση απέναντι στην αμερικανική πλευρά, ώστε να μην προκαλέσουν τη δυσαρέσκεια του Ντόναλντ Τραμπ σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν.
"Οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί συμμετέχουν σε αυτό το διαπραγματευτικό θέατρο, στο οποίο πρέπει να εμφανίζονται εποικοδομητικοί απέναντι στους Αμερικανούς, προκειμένου να μην αποξενώσουν ή εξοργίσουν τον Τραμπ", δήλωσε, εξηγώντας ότι "ο στόχος είναι, εάν και όταν καταρρεύσουν οι συνομιλίες, οι Αμερικανοί να κατηγορήσουν τη Ρωσία και όχι την Ευρώπη ή την Ουκρανία".
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

