Politico: Η Ευρώπη στο χείλος του γκρεμού, μπροστά σε πολιτική παράλυση - Τρεις εχθροί, κανένας σύμμαχος

Reuters

Εν μέσω κυκεώνα βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να καταλήξει σε συμφωνία για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της, ενώ παράλληλα αναζητά τρόπους να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας και να αντιμετωπίσει τις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Την κατάσταση περιπλέκουν οι εσωτερικές πολιτικές αναταράξεις στις χώρες που αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της Ένωσης.

Ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε στο POLITICO, στο περιθώριο της τελευταίας συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ότι μέχρι πρόσφατα υπήρχε η προσδοκία για έγκαιρη συμφωνία στον προϋπολογισμό. "Όλοι καταλάβαιναν μέχρι πρότινος ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε… μια πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους", ανέφερε. Ωστόσο, οι εκλογές στην Ισπανία και οι επερχόμενες αναμετρήσεις σε Γαλλία, Ιταλία και άλλες χώρες δυσχεραίνουν την προσπάθεια.

Οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται αντιμέτωπες με πολιτικές εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία της Ένωσης. Στην Ισπανία, οι πολίτες θα ψηφίσουν τον επόμενο μήνα, ενώ η κεντροδεξιά και η ακροδεξιά διεκδικούν την εξουσία. Στη Γαλλία, η προεδρική εκλογή του Απριλίου αναμένεται να καθορίσει τη διάδοχη κατάσταση του Εμανουέλ Μακρόν, με τη Μαρίν Λεπέν να καταγράφει ισχυρή παρουσία στις δημοσκοπήσεις. Στη Γερμανία, η ενίσχυση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) δημιουργεί αβεβαιότητα για την κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς, ενώ στην Ιταλία η Τζόρτζια Μελόνι οδεύει προς τις εκλογές του 2027.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Στην τελευταία σύνοδο κορυφής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν σημείωσαν πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ, έπειτα από δύο ημέρες συζητήσεων, ενώ προέκυψε έντονη αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική. Στα συμπεράσματα δεν συμπεριλήφθηκε δέσμευση για συμφωνία έως το τέλος του έτους. Τα κράτη-μέλη δεν αποδέχθηκαν την πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να οριστεί ως προθεσμία το τέλος του 2026, παρά τις προγραμματισμένες συνόδους του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου.

Εάν δεν υπάρξει συμφωνία στις επόμενες συναντήσεις, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να συνεχιστούν έως το 2027, όταν οι εκλογικές αναμετρήσεις θα επηρεάζουν ακόμη περισσότερο τις θέσεις των κυβερνήσεων. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο να περιοριστεί η διάθεση για συμβιβασμούς.

Τριπλή πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η δυσκολία επίτευξης συμφωνιών γίνεται όλο και πιο εμφανής. Με εξαίρεση μια γαλλογερμανική συμφωνία για την αυτοκινητοβιομηχανία, οι ηγέτες δεν προχώρησαν σε σημαντικές αποφάσεις, επιλέγοντας να διατηρήσουν τις θέσεις τους και να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση απέναντι στους πολιτικούς αντιπάλους τους.

Έξι διπλωμάτες και αξιωματούχοι που μίλησαν στο POLITICO, υπό τον όρο της ανωνυμίας, εξέφρασαν ανησυχία για τις προοπτικές των επόμενων μηνών. "Την επόμενη χρονιά, τα πράγματα θα είναι χειρότερα", δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ.

Ανάλογη εκτίμηση διατύπωσε η Κάρλα Ταβάρες, μέλος της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μία από τις επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό. "Είναι αλήθεια, εξαιτίας αυτού του εκλογικού ημερολογίου… την επόμενη χρονιά θα είναι πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα στα κράτη-μέλη και στο εσωτερικό του [Ευρωπαϊκού] Κοινοβουλίου", σημείωσε.

Οι εσωτερικές διαφωνίες εκδηλώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλαπλές εξωτερικές προκλήσεις. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αμφισβητεί παραδοσιακές πτυχές της διατλαντικής συνεργασίας, ενώ η εμπορική ανισορροπία με την Κίνα διευρύνεται.

"Επιδιώκουν να μας διχάσουν. Θέλουν να μας διχάσουν", δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Βέβερ, σε ενημέρωση δημοσιογράφων κατά τη διάρκεια της συνόδου. Χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένα κράτη, αναφέρθηκε σε χώρες στα ανατολικά και τα δυτικά των Βρυξελλών, προσθέτοντας: "Και, φυσικά, υπάρχουν σημεία στα οποία μπορούν να μας πλήξουν".

Πιο συγκεκριμένος ήταν ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, σήμερα επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ. "Τώρα δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα", δήλωσε.

Η Ουάσιγκτον αμφισβητεί τις συμμαχίες που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και δεκαετίες. Η Μόσχα κατηγορείται για υβριδικές επιχειρήσεις, κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές σε ευρωπαϊκό έδαφος, καθώς και για απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας, την οποία το Βερολίνο απέδωσε στο Κρεμλίνο. Παράλληλα, το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχό του στις κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει τις εξαγωγές φθηνών προϊόντων προς την Ευρώπη.

Διαβάστε Επίσης

Politico: Ποιους Ευρωπαίους ηγέτες εξόργισε ο διπρόσωπος Κόστα - Αδιέξοδο στη Σύνοδο Κορυφής

Η χρηματοδότηση της Ουκρανίας παραμένει ανοιχτό μέτωπο

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 30 έως 35 δισ. δολαρίων για το επόμενο έτος. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της χώρας, ενόψει του χειμώνα, παρά τη δέσμευση της ΕΕ να διαθέσει 90 δισ. ευρώ για τη στήριξή της από πέρυσι.

Ο Λαντσμπέργκις χαρακτήρισε "εξαιρετικά δυσοίωνες" τις προοπτικές για το Κίεβο τους επόμενους μήνες, τονίζοντας ότι "όλο το βάρος πέφτει στους ώμους της Ευρώπης".

Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προειδοποίησε στη σύνοδο ότι ενδεχόμενη κατάρρευση της χώρας του θα μπορούσε να οδηγήσει 20 εκατομμύρια Ουκρανούς στην ΕΕ. "Η Ρωσία μάς σκοτώνει", δήλωσε. "Δεν θέλουν να σταματήσουν", πρόσθεσε.

Μία από τις πιθανές λύσεις είναι η αξιοποίηση περίπου 200 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν δεσμευμένα στο Euroclear, τον χρηματοπιστωτικό θεματοφύλακα με έδρα τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, το Βέλγιο εξακολουθεί να αντιτίθεται σε σχετικά σχέδια, όπως είχε κάνει και σε προηγούμενες προσπάθειες χρήσης των κεφαλαίων για την ενίσχυση της Ουκρανίας.

"Τίποτα δεν έχει αλλάξει", δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός, Ουλφ Κρίστερσον, αποχωρώντας νωρίτερα από τη σύνοδο. Εναλλακτικές προτάσεις, όπως η έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους, απαιτούν επίσης δύσκολες συμφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Η απουσία ισχυρών πολιτικών συμμαχιών

Οι προκλήσεις δεν περιορίζονται στα οικονομικά ζητήματα. Η αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον σημαντικών Ευρωπαίων ηγετών απειλεί να αποδυναμώσει τις σταθερές συμμαχίες που διευκόλυναν στο παρελθόν την επίτευξη συμβιβασμών.

"Βρισκόμαστε πλέον σε μια Ευρώπη χωρίς έναν προφανή ηγέτη", δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ, προσθέτοντας: "Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Όμως δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν".

Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη προεδρική θητεία και θα αποχωρήσει από το Μέγαρο των Ηλυσίων τον Απρίλιο. Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, κατά τη διάρκεια συζήτησης κεκλεισμένων των θυρών στην τελευταία σύνοδο παραδέχθηκε ότι, προς το τέλος της θητείας του, δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία για τον προϋπολογισμό.

Στην Ισπανία, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία, βρίσκεται αντιμέτωπος με δύσκολη εκλογική αναμέτρηση. Οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι θα βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο κατά τις συνόδους της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.

Ο Αντόνιο Κόστα επιμένει ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να συμφωνηθεί έως το τέλος του 2026, ώστε να εφαρμοστεί από το 2028. Την Παρασκευή απέρριψε την άποψη ότι οι εκλογές θα εμποδίσουν τη διαδικασία, λέγοντας: "Ζούμε σε 27 δημοκρατίες". Και πρόσθεσε: "Σχεδόν κάθε μήνα έχουμε εκλογές σε κάποια χώρα. Αν το ζήτημα είναι οι εκλογές, τότε δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε έναν νέο προϋπολογισμό".

Ωστόσο, δύο διπλωμάτες εκτιμούν ότι η συγκρότηση νέας κυβέρνησης στην Ισπανία δεν αναμένεται πριν από τον Ιανουάριο, κάτι που θα μπορούσε να καθυστερήσει τις συνομιλίες.

Αβέβαιο παραμένει και το πολιτικό μέλλον του Γερμανού καγκελαρίου, Φρίντριχ Μερτς. Παρότι οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές προβλέπονται για το 2029, η ενίσχυση της AfD και η πτώση της δημοτικότητάς του ενδέχεται να επηρεάσουν τη στάση του στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.

Στην Ιταλία, οι εκλογές αναμένεται να διεξαχθούν τον Οκτώβριο του 2027. Ωστόσο, διπλωμάτης της ΕΕ εκτιμά ότι η Τζόρτζια Μελόνι θα μπορούσε να προσφύγει νωρίτερα στις κάλπες.

Τα περιθώρια για συμφωνία στενεύουν

Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ θεωρεί ότι ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευκαιρία για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, πριν οι πολιτικές εξελίξεις δυσκολέψουν περαιτέρω την επίτευξη συμβιβασμού.

Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ένας από τους επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, εκτίμησε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν κινηθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα. Όπως είπε, "ο χρόνος τελειώνει".

Διαβάστε Επίσης

Φον ντερ Λάιεν: Η ΕΕ ετοιμάζει μέτρα για τη γρήγορη προστασία της αγοράς της σε περίπτωση εμπορικής σύγκρουσης

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr