Ποια είναι η "Φοιτητική Λίστα" που κέρδισε τον Βούτσιτς, μετά τα "Τέμπη της Σερβίας" - Ο Μποντιρόγκα και οι αθλητές

Reuters

Μια τραγωδία σε σιδηροδρομικό σταθμό της Σερβίας πυροδότησε ένα πρωτοφανές κύμα φοιτητικών κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς.

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, το κίνημα που γεννήθηκε στους δρόμους κατάφερε να νικήσει εκλογικά την παράταξη του Αλεξάνταρ Βούτσιτς και, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία στο σερβικό κοινοβούλιο.

Η Φοιτητική Λίστα, κέρδισε τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Σερβίας στις 25 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση των Ipsos/CeSID που μετέδωσε το ενημερωτικό τηλεοπτικό κανάλι της Σερβίας, N1.

Συγκεκριμένα, συγκέντρωσε περίπου 52% των ψήφων, εξασφαλίζοντας 138 από τις 250 έδρες του σερβικού κοινοβουλίου, έναντι 39,3% και 104 εδρών για τον συνασπισμό υπό το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ο ίδιος ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του, δηλώνοντας: "Είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές".

Τα επίσημα αποτελέσματα από την Εκλογική Επιτροπή της Σερβίας (RIK) αναμένονται.

Σερβία: Όταν κατέρρευσε στέγαστρο και έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι

Την 1η Νοεμβρίου 2024, το τσιμεντένιο στέγαστρο του πρόσφατα ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ κατέρρευσε, προκαλώντας τον θάνατο 16 ανθρώπων. Πολλοί Σέρβοι απέδωσαν την τραγωδία στη διαφθορά και την αμέλεια κατά την εκτέλεση των έργων ανακατασκευής, τα οποία πραγματοποιήθηκαν υπό κρατική εποπτεία.

Ο κόσμος ήταν εξαγριωμένος. Διαδηλωτές κρατούσαν πλακάτ που έγραφαν "Έχετε βάψει τα χέρια σας με αίμα" και "θα λογοδοτήσετε", ενώ φώναζαν συνθήματα με τα οποία ζητούσαν τη σύλληψη του προέδρου Βούτσιτς.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι εισαγγελικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες σε 13 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Κατασκευών, Μεταφορών και Υποδομών Γκόραν Βέσιτς.

Στη δικογραφία περιλαμβάνονταν ζητήματα λειτουργίας του σταθμού ενώ συνεχίζονταν οι εργασίες χωρίς την απαιτούμενη άδεια, καθώς και παραλείψεις στη συντήρηση, τον σχεδιασμό και την εκτέλεση των έργων.

Στις 22 Νοεμβρίου 2024, φοιτητές της Σχολής Δραματικών Τεχνών στο Βελιγράδι δέχθηκαν επίθεση ενώ συμμετείχαν σε σιωπηλή συγκέντρωση στη μνήμη των θυμάτων. Ως αντίδραση, προχώρησαν σε κατάληψη της σχολής τους. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η πλειονότητα των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης της Σερβίας τελούσε υπό κατάληψη.

Η τραγωδία στο Νόβι Σαντ έχει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά με το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, ωστόσο δεν πρόκειται για δύο ίδια δυστυχήματα, αλλά για δύο τραγωδίες που εξελίχθηκαν σε σύμβολα της δυσπιστίας των πολιτών απέναντι στο κράτος

Συνελεύσεις αντί για αρχηγούς

Κάθε σχολή που βρισκόταν υπό κατάληψη διοικούνταν από μια ανοιχτή γενική συνέλευση, στην οποία κάθε φοιτητής είχε δικαίωμα να μιλήσει και να ψηφίσει.

Φοιτητές και καθηγητές δήλωσαν στο Reuters ότι οι εκπρόσωποι του κινήματος εναλλάσσονταν τακτικά, προκειμένου να προστατεύονται από εκστρατείες δυσφήμησης.

Τα τέσσερα αρχικά αιτήματα των φοιτητών ήταν:

• Η δημοσιοποίηση όλων των εγγράφων που αφορούσαν την ανακατασκευή του σιδηροδρομικού σταθμού.
• Η ταυτοποίηση και η ποινική δίωξη όσων επιτέθηκαν σε φοιτητές.
• Η απόσυρση των κατηγοριών εναντίον συλληφθέντων διαδηλωτών.
• Η αύξηση της χρηματοδότησης της ανώτατης εκπαίδευσης κατά 20%.

Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι είχε ικανοποιήσει τα αιτήματα. Οι φοιτητές, ωστόσο, διαφώνησαν.

Η μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία της Σερβίας

Καθ' όλη τη διάρκεια του 2025, το φοιτητικό κίνημα πραγματοποίησε μαζικές συγκεντρώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Η μεγαλύτερη διαδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι στις 15 Μαρτίου 2025, συγκεντρώνοντας από 275.000 έως 325.000 ανθρώπους, σύμφωνα με την ανεξάρτητη οργάνωση καταμέτρησης συμμετεχόντων Archive of Public Gatherings. Από την πλευρά του, το υπουργείο Εσωτερικών υπολόγισε ότι ο αριθμός των συγκεντρωμένων έφτασε στο αποκορύφωμά του τις 107.000.

Από τους δρόμους στις κάλπες

Στις 5 Μαΐου 2025, οι φοιτητές ζήτησαν τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους παρουσίασαν το πολιτικό τους πρόγραμμα και τους κανόνες επιλογής των υποψηφίων. Σύμφωνα με αυτούς, κανένας εν ενεργεία φοιτητής δεν μπορούσε να είναι υποψήφιος, όπως επίσης και κανένα πρόσωπο που είχε συμμετάσχει στον κυβερνητικό συνασπισμό ή είχε διατελέσει στέλεχος της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης.

Ο Βούτσιτς προκήρυξε τις εκλογές στις 9 Σεπτεμβρίου 2026.

Η Εκλογική Επιτροπή ενέκρινε τη συμμετοχή του συνδυασμού με την ονομασία "Studentska lista – Studenti pobeđuju" ("Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν"). Οι 250 υποψήφιοί του προέρχονταν από διαφορετικούς επαγγελματικούς και κοινωνικούς χώρους: καθηγητές, γιατρούς, ηθοποιούς, αγρότες και ακτιβιστές.

Σύμφωνα με τους φοιτητές, η επιλογή τους έγινε μέσα από τις γενικές συνελεύσεις και όχι στα παρασκήνια των κομματικών μηχανισμών. "Δεν αναζητήσαμε ανθρώπους που δείχνουν καλύτερα σε μια διαφημιστική πινακίδα", ανέφεραν χαρακτηριστικά. Επικεφαλής της λίστας είναι ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς (Ilija Srdanović) από το Νόβι Σαντ. Ωστόσο, οι φοιτητές διευκρίνισαν ότι αυτό δεν σημαίνει πως θα αναλάβει αυτομάτως την πρωθυπουργία.

Αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης απέσυραν τις δικές τους εκλογικές λίστες για να στηρίξουν τους φοιτητές. Μεταξύ αυτών ήταν το Δημοκρατικό Κόμμα, το Πράσινο-Αριστερό Μέτωπο, το Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών και ο συνασπισμός Λαϊκή Σερβία. Άλλες πολιτικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων το κόμμα του Ντράγκαν Τζίλας, συμμετείχαν αυτόνομα στις εκλογές.

Τι υπόσχεται η Φοιτητική Λίστα

Το πολιτικό πρόγραμμα της Φοιτητικής Λίστας περιλαμβάνει παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της διαφθοράς, τις δημόσιες υπηρεσίες και την εξωτερική πολιτική.

• Δικαιοσύνη: Ανεξάρτητη δικαστική εξουσία και εισαγγελία, καθώς και δημιουργία ειδικής εισαγγελικής αρχής για τον έλεγχο δημόσιων αξιωματούχων.
• Διαφθορά: Αυστηρότερο πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις και ανεξάρτητος έλεγχος μεγάλων κατασκευαστικών έργων.
• Δημόσιες υπηρεσίες και οικονομία: Βελτίωση της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης και της αγροτικής παραγωγής, αύξηση του κατώτατου μισθού και αναστολή του σχεδίου εξόρυξης λιθίου στην περιοχή Γιαντάρ.
• Εξωτερική πολιτική: Προστασία της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, καθώς και διατήρηση της στρατιωτικής ουδετερότητας.

Το Reuters έχει επισημάνει ότι το κίνημα έχει τοποθετηθεί ελάχιστα για το ζήτημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η στάση της Φοιτητικής Λίστας απέναντι στο Κόσοβο

Το υπόμνημα της Φοιτητικής Λίστας για το Κόσοβο το χαρακτηρίζει "αναπαλλοτρίωτο και αναπόσπαστο τμήμα" της Σερβίας, σύμφωνα με όσα δήλωσε η υποψήφια Μιλένα Πέτροβιτς στο KoSSev στις 16 Οκτωβρίου. Το κίνημα δήλωσε στο εβδομαδιαίο περιοδικό Vreme ότι το σύνθημα "Το Κόσοβο είναι Σερβία" δεν θα αποτελούσε κεντρικό προεκλογικό μήνυμα, ενώ υπογράμμισε ότι οι αποφάσεις για το Κόσοβο δεν θα λαμβάνονταν "πίσω από κλειστές πόρτες".

Ο υποψήφιος Γιουγκοσλάβ Γκάσιτς, ο οποίος διδάσκει στην ιατρική σχολή που λειτουργεί υπό σερβική διοίκηση στη Βόρεια Μιτρόβιτσα, δήλωσε στην εφημερίδα Danas στις 18 Οκτωβρίου ότι η Φοιτητική Λίστα θα επανεξέταζε αρχικά όλες τις συμφωνίες μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας, υπογεγραμμένες και μη. Παράλληλα, θα επιδίωκε τη διατήρηση των σερβικών θεσμών που εξακολουθούν να λειτουργούν στο Κόσοβο.

Όπως ανέφερε, η καταχώρισή τους στο θεσμικό σύστημα του Κοσόβου θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή, όχι όμως και η πλήρης "κοσοβοποίησή" τους.

Οι κατηγορίες του Βούτσιτς κατά των φοιτητών

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει παρουσιάσει τις κινητοποιήσεις ως μια "έγχρωμη επανάσταση" που οργανώθηκε από τη Δύση, σύμφωνα με το Associated Press. Παράλληλα, όπως μετέδωσε το Reuters, έχει κατηγορήσει πράκτορες από την Κροατία και το Μαυροβούνιο ότι χρηματοδότησαν το κίνημα. Οι φοιτητές απορρίπτουν τους ισχυρισμούς ότι οι κινητοποιήσεις οργανώθηκαν από το εξωτερικό.

Τι ακολουθεί μετά την εκλογική νίκη

Μετά την ανακοίνωση των οριστικών αποτελεσμάτων από την Εκλογική Επιτροπή της Σερβίας, η νέα Βουλή πρέπει να συνεδριάσει εντός 30 ημερών. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας προτείνει τον νέο πρωθυπουργό, αφού προηγουμένως διαβουλευτεί με τους εκλεγμένους συνδυασμούς. Εάν δεν εκλεγεί κυβέρνηση εντός 90 ημερών, η Βουλή διαλύεται και προκηρύσσονται νέες εκλογές. Η Φοιτητική Λίστα δεν έχει ακόμη ανακοινώσει ποιο πρόσωπο θα προτείνει για την πρωθυπουργία.

Ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία στις 27 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να διεκδικήσει την πρωθυπουργία. Από τις 28 Σεπτεμβρίου, καθήκοντα προέδρου ασκεί η πρόεδρος της απερχόμενης Βουλής, Άνα Μπρνάμπιτς, για μέγιστο διάστημα τριών μηνών. Οι προεδρικές εκλογές πρέπει να πραγματοποιηθούν έως τα τέλη Δεκεμβρίου.

Το εκλογικό αποτέλεσμα αφήνει πλέον τον Βούτσιτς χωρίς κανένα από τα δύο αξιώματα.

Τα πρόσωπα της Φοιτητικής Λίστας

Οι φοιτητές υποστηρίζουν ότι η Φοιτητική Λίστα προέκυψε έπειτα από περισσότερο από έναν χρόνο γενικών συνελεύσεων, καταλήψεων και συλλογικών αποφάσεων, χωρίς την καθοδήγηση παραδοσιακών κομματικών ηγεσιών.

Όπως επισημαίνουν, το κίνημα δεν διαθέτει αρχηγό και απορρίπτει την "προσωπολατρία".

Σύμφωνα με τους κανόνες που δημοσίευσε το περιοδικό Vreme, από τη συμμετοχή στον συνδυασμό αποκλείστηκαν οι ίδιοι οι φοιτητές, καθώς και νυν ή πρώην αξιωματούχοι του κυβερνητικού συνασπισμού και της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης.νΟι υποψήφιοι πέρασαν από συνεντεύξεις με φοιτητές, ενώ οι πανεπιστημιακές σχολές είχαν δικαίωμα να απορρίψουν υποψηφιότητες.

Επικεφαλής του ψηφοδελτίου τέθηκε ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, από το Νόβι Σαντ.

Η λίστα κατατέθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, συνοδευόμενη από περισσότερες από 70.000 υπογραφές, και εγκρίθηκε την επόμενη ημέρα από την Εκλογική Επιτροπή της Σερβίας (RIK).

Στον συνδυασμό κυριαρχούν καθηγητές πανεπιστημίου και γιατροί, ενώ συμμετέχουν επίσης δικηγόροι, καλλιτέχνες, αγρότες και ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Ντέγιαν Σόσκιτς, ο οποίος βρίσκεται στην 27η θέση.

Οι βουλευτικές έδρες κατανέμονται με βάση τη σειρά των υποψηφίων στο ψηφοδέλτιο. Επομένως, εφόσον επιβεβαιωθεί η εκτίμηση για 138 έδρες, οι πρώτοι 138 υποψήφιοι θα εισέλθουν στο κοινοβούλιο.

Τίχομιρ Στάνιτς – Ο γνωστός ηθοποιός (8η θέση)

Ο Τίχομιρ Στάνιτς γεννήθηκε το 1960 στο Λάκτασι της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 80 κινηματογραφικές ταινίες. Στους ρόλους του περιλαμβάνονται εκείνος του βασιλιά Αλέξανδρου Ομπρένοβιτς το 1995, αλλά και του Πρέντραγκ Μαριάνοβιτς στη δημοφιλή τηλεοπτική σειρά Ubice mog oca.

Τον Οκτώβριο του 2025, ο ίδιος και αρκετοί συνάδελφοί του παραιτήθηκαν από την Ακαδημία Τεχνών του Βελιγραδίου, επικαλούμενοι απειλές εναντίον φοιτητών. Εξηγώντας γιατί αποφάσισε να συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις, δήλωσε: "Θα ντρεπόμουν αν δεν ήμουν εκεί".

Ντέγιαν Μποντιρόγκα – Ο θρύλος του μπάσκετ (24η θέση)

Το πιο αναγνωρίσιμο όνομα της Φοιτητικής Λίστας είναι ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα.

Γεννημένος το 1973 στο Ζρένιανιν, ο Μποντιρόγκα κατέκτησε τρεις τίτλους EuroLeague με τον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα, δύο Παγκόσμια Πρωταθλήματα και τρία Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα με την εθνική ομάδα. Από το 2022 είναι πρόεδρος της EuroLeague Basketball. Τον Δεκέμβριο του 2024, μιλώντας στο N1, είχε εκφράσει τη στήριξή του στους φοιτητές, χαρακτηρίζοντας τον τρόπο διαμαρτυρίας τους "έξυπνο, αξιοπρεπή και θαρραλέο". Από την πλευρά του, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, αμφισβητώντας το μορφωτικό επίπεδο των υποψηφίων, είχε δηλώσει ότι ελπίζει να θυμούνται πως "η γνώση είναι δύναμη".

Φέτζα Ντίμοβιτς – Ο δικηγόρος και ράπερ (48η θέση)

Ο Φέτζα Ντίμοβιτς είναι δικηγόρος από το Βελιγράδι και ένας από τους ιδρυτές του συγκροτήματος χιπ χοπ Beogradski Sindikat, που δημιουργήθηκε το 1999.ΜΤα τραγούδια του συγκροτήματος ασκούν εδώ και χρόνια κριτική στη διαφθορά και την πολιτική προπαγάνδα. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, ο Ντίμοβιτς δήλωσε στο N1 ότι είχε δεχθεί δεκάδες απειλές κατά της ζωής του, ενώ ανέφερε και επίθεση στο διαμέρισμα της οικογένειάς του. "Δεν πρόκειται να υποχωρήσω μπροστά σε τέτοιες απειλές", τόνισε.

Σάρα Ελ Σαράγκ – Η δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων (110η θέση)

Γεννημένη το 1978, η Σάρα Ελ Σαράγκ είναι δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Βελιγράδι, σύμφωνα με το βιογραφικό της στη Φοιτητική Λίστα.

Τον Ιανουάριο του 2025 εκπροσώπησε νομικά την Έλενα Στρούγκαρ, φοιτήτρια Νομικής από το Μαυροβούνιο, στην οποία είχε απαγορευτεί η είσοδος στη Σερβία.

Κατά την προεκλογική περίοδο, παρουσίασε το σχέδιο της Φοιτητικής Λίστας για τον έλεγχο προσώπων που είχαν ασκήσει δημόσια εξουσία και τον ενδεχόμενο αποκλεισμό τους από δημόσια αξιώματα.

Μιλώντας στην εφημερίδα Danas, διαβεβαίωσε ότι δεν θα υπάρξει "πολιτική εκκαθάριση".

"Στόχος θα είναι η δίωξη συγκεκριμένων προσώπων με βάση αποδεδειγμένες πράξεις", δήλωσε.

Εστέλα Ράντονιτς Ζίβκοφ – Η υπερασπίστρια της πολιτιστικής κληρονομιάς (169η θέση)

Η Εστέλα Ράντονιτς Ζίβκοφ είναι συντηρήτρια και πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια του Ινστιτούτου Προστασίας Πολιτιστικών Μνημείων της Σερβίας. Αποτελεί μία από τις βασικές μάρτυρες κατηγορίας στη δίκη που αφορά την άρση του καθεστώτος προστασίας του συγκροτήματος Generalštab, του πρώην αρχηγείου του στρατού στο Βελιγράδι.

Το ιστορικό κτιριακό συγκρότημα προοριζόταν για επενδυτικό σχέδιο που συνδεόταν με τον Τζάρεντ Κούσνερ. Πρώτος κατηγορούμενος στην υπόθεση είναι ο υπουργός Πολιτισμού Νίκολα Σελάκοβιτς. Τον Απρίλιο του 2026, οι εισαγγελικές αρχές άρχισαν να εξετάζουν καταγγελία σχετικά με δημόσια σύμβαση στην οποία εμπλεκόταν η ίδια. Συνάδελφοί της χαρακτήρισαν την εξέλιξη αυτή μορφή πολιτικής πίεσης. Τον Μάρτιο του 2025 είχε προειδοποιήσει: "Αν πέσει το Generalštab, κανένα πολιτιστικό αγαθό στη Σερβία δεν θα είναι ασφαλές".

Μιχάιλ Ντούντας – Ο πρωταθλητής του στίβου (178η θέση)

Ο Μιχάιλ Ντούντας γεννήθηκε το 1989 στο Νόβι Σαντ και κατέχει τα εθνικά ρεκόρ της Σερβίας στο δέκαθλο, με 8.275 βαθμούς, και στο έπταθλο κλειστού στίβου.

Κατέκτησε χάλκινα μετάλλια σε Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα το 2013 στον κλειστό στίβο και το 2016 στον ανοιχτό. Τον Φεβρουάριο του 2025 παραιτήθηκε από τη θέση του αθλητικού διευθυντή της Ομοσπονδίας Στίβου της Σερβίας. "Δεν αποδέχομαι έναν στίβο χωρίς διαφάνεια, ελευθερία και ακεραιότητα", είχε δηλώσει. Έχει εκφράσει δημόσια τη στήριξή του στις φοιτητικές διαδηλώσεις.

Μίρκο Πολέντιτσα – Ο πρώην ποδοσφαιριστής και συνδικαλιστής (192η θέση)

Ο Μίρκο Πολέντιτσα είναι πρώην αριστερός αμυντικός της Βοϊβοντίνα. Το 2009 ίδρυσε το συνδικάτο επαγγελματιών ποδοσφαιριστών Nezavisnost και εδώ και χρόνια ασκεί κριτική στην Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της Σερβίας.

Τον Φεβρουάριο του 2025 δήλωσε ότι η Υπηρεσία Πληροφοριών και Ασφάλειας της Σερβίας (BIA) τον είχε καλέσει δύο φορές για "φιλικές συζητήσεις", εξαιτίας αναρτήσεών του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όπως εξήγησε, στηρίζει τους διαδηλωτές επειδή οι νέοι άνθρωποι "δεν θυμούνται τους πολέμους" και επιθυμούν νέες αξίες.

Διαβάστε Επίσης

"Χάσαμε": Αποκαθήλωση Βούτσιτς μετά από 14 χρόνια - Ιστορική νίκη της "Φοιτητικής Λίστας" και νέα εποχή στη Σερβία

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr