Σκάνδαλο εξωσωματικής στα Κατεχόμενα: Βρετανοί επέλεγαν δότες από Δυτική Ευρώπη αλλά το DNA δείχνει... τουρκική καταγωγή

Σοκαριστικά είναι τα ευρήματα έρευνας του BBC, σχετικά με θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης στα Κατεχόμενα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, υπάρχουν φόβοι ότι τουλάχιστον 30 παιδιά στα Κατεχόμενα, στην πλειονότητά τους με Βρετανούς γονείς, συνελήφθησαν με σπέρμα ή ωάρια διαφορετικών δοτών από εκείνους που είχαν επιλέξει οι οικογένειές τους.

Οι γονείς με εξωσωματικές στα Κατεχόμενα υποστηρίζουν ότι είχαν επιλέξει τους ανώνυμους δότες με ιδιαίτερη προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία όπως το ιατρικό ιστορικό, η εξωτερική εμφάνιση, η προσωπικότητα, το μορφωτικό επίπεδο και τα ενδιαφέροντά τους.

Ωστόσο, σήμερα εκφράζουν αμφιβολίες για το εάν το γενετικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στις θεραπείες ήταν πράγματι εκείνο που είχαν ζητήσει.

Οι νέες αποκαλύψεις έρχονται να δώσουν μεγαλύτερες διαστάσεις σε υπόθεση που είχε αποκαλυφθεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά, όταν είχαν γίνει γνωστές επτά παρόμοιες περιπτώσεις.

Οι 15 από τις 30 περιπτώσεις συνδέονται με την ίδια κλινική εξωσωματικής στα Κατεχόμενα

Σύμφωνα με την έρευνα του BBC, οι μισές από τις 30 περιπτώσεις αφορούν παιδιά που γεννήθηκαν μετά από θεραπείες στο Dogus IVF Centre.

"Είναι απολύτως σκανδαλώδες", δήλωσε μία από τις μητέρες, η Ρέιτσελ. Η ίδια έμαθε πρόσφατα, μέσω εξέτασης DNA, ότι ο δότης σπέρματος που χρησιμοποιήθηκε για τη σύλληψη του γιου της δεν ήταν εκείνος που είχε επιλέξει.

Τρία άτομα φέρονται να είχαν εμπλακεί στην φροντίδα αρκετών από τους συγκεκριμένους ασθενείς στην Dogus: η γιατρός Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ, ο γιατρός Σεβκέτ Αλπτουρκ και η συντονίστρια ασθενών Τζούλι Χόντσον.

Ορισμένοι γονείς υποψιάζονται ότι ενδέχεται να παραπλανήθηκαν από μέλη του προσωπικού. Η Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ αρνείται οποιαδήποτε παρατυπία, ενώ ο Αλπτουρκ και η Χόντσον δεν απάντησαν στα ερωτήματα του BBC.

Οι εξετάσεις DNA ενίσχυσαν τις υποψίες - Έταζαν δότες από Δυτική Ευρώπη

Τα Κατεχόμενα αποτελούν δημοφιλή προορισμό για Βρετανούς που αναζητούν θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στο εξωτερικό. Οι κλινικές της περιοχής προβάλλουν ως πλεονεκτήματα τις χαμηλότερες τιμές, τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας και τη μεγάλη ποικιλία δοτών σπέρματος και ωαρίων.

Στην περιοχή δεν εφαρμόζεται το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το ψευδοκράτος αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία. Όπως επισημαίνει το BBC, η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα οι κλινικές να λειτουργούν σε ένα λιγότερο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Μετά τις πρώτες αποκαλύψεις, τον Μάρτιο, οι αρμόδιες αρχές ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν επίσημη έρευνα. Ωστόσο, σύμφωνα με το βρετανικό δίκτυο, μέχρι σήμερα δεν έχουν απαντήσει στα επανειλημμένα αιτήματα για περισσότερες πληροφορίες.

Στο μεταξύ, ολοένα και περισσότεροι γονείς επικοινώνησαν με το BBC, περιγράφοντας περιστατικά με παρόμοια χαρακτηριστικά. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι οι κλινικές τούς είχαν υποσχεθεί ελεγμένους και υγιείς δότες από τη Δυτική Ευρώπη, αλλά μετά τη γέννηση των παιδιών τους άρχισαν να δημιουργούνται ερωτήματα.

Έντεκα από τα 30 παιδιά έχουν ήδη υποβληθεί σε εμπορικές εξετάσεις DNA. Τα αποτελέσματα έδειξαν γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές χώρες, στοιχείο που, σύμφωνα με την έρευνα, ενισχύει τις υποψίες ότι δε χρησιμοποιήθηκαν οι δότες που είχαν επιλέξει οι οικογένειες.

Τα περισσότερα από τα παιδιά που υποβλήθηκαν σε εξετάσεις DNA είχαν συλληφθεί μέσω εξωσωματικής στην Dogus μεταξύ 2012 και 2024. Οι οικογένειες καλούνται πλέον να απαντήσουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιοι είναι οι πραγματικοί βιολογικοί δότες και ποιο είναι το ιατρικό τους ιστορικό;

"Οι αναφορές αυτές είναι βαθιά ανησυχητικές", δήλωσε η Λόρα Μπρίτζενς, ιδρύτρια της οργάνωσης Donor Conceived UK, επισημαίνοντας ότι "αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα ενός ανθρώπου που έχει γεννηθεί από δότη να γνωρίζει την αλήθεια για την καταγωγή του".

Διαβάστε Επίσης

BBC: Ευρωπαϊκή αγορά 2 δισ. λιρών πίσω από τη δωρεά σπέρματος - Γιατί η Δανία είναι η πιο δημοφιλής χώρα στον τομέα

Η περίπτωση της Ρέιτσελ και του 13χρονου γιου της

Η ιστορία της Ρέιτσελ αποτελεί μία από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις που εξετάζει το BBC. Για χρόνια είχε αμφιβολίες σχετικά με το εάν κατά τη θεραπεία της στην Dogus είχε χρησιμοποιηθεί διαφορετικός δότης σπέρματος.

Μετά τις πρώτες αποκαλύψεις του BBC, η ίδια και ο 13χρονος γιος της, Τζόνα, αποφάσισαν να κάνουν εξετάσεις DNA. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι η Ρέιτσελ είναι η βιολογική μητέρα του, έδειξαν όμως ότι ο άνδρας που είχε επιλέξει ως δότη δεν ήταν ο βιολογικός του πατέρας.

"Πίστευα ότι η κλινική είχε κάνει ένα μεμονωμένο λάθος", ανέφερε. Όταν, όμως, διαπίστωσε ότι υπάρχουν πολλές ακόμη οικογένειες με παρόμοιες καταγγελίες, άρχισε να θεωρεί ότι πρόκειται για "κάτι πολύ μεγαλύτερο και πιο παραπλανητικό".

Η Ρέιτσελ είχε επιλέξει την Dogus το 2012, σε ηλικία 39 ετών. Για τη γονιμοποίηση των ωαρίων της χρειαζόταν δότη σπέρματος, ενώ το κόστος της εξωσωματικής ανερχόταν περίπου στα 4.000 ευρώ, ποσό αρκετά χαμηλότερο από το αντίστοιχο κόστος μιας θεραπείας στη Βρετανία.

Σύμφωνα με όσα της είχαν γνωστοποιήσει, στο συγκεκριμένο ποσό περιλαμβανόταν σπέρμα από τη δανέζικη τράπεζα Cryos International.

Μέσω της ιστοσελίδας της Cryos, η Ρέιτσελ επέλεξε έναν ανώνυμο Δανό δότη, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο "Ditto". Στο προφίλ του ανέφερε ότι θα επέτρεπε στα παιδιά που θα γεννιούνταν από το γενετικό υλικό του να μάθουν την ταυτότητά του όταν θα συμπλήρωναν τα 18 τους χρόνια.

"Ήθελα κάθε παιδί μου να έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με τον δότη", εξήγησε η Ρέιτσελ.

Η κλινική διαφήμιζε τη συνεργασία με την Cryos, όμως η τράπεζα λέει ότι δεν παρέδωσε ποτέ σπέρμα.

Η Ρέιτσελ υποστηρίζει ότι αρκετοί συντονιστές ασθενών στην κλινική, μεταξύ των οποίων και η Τζούλι Χόντσον, της είχαν αναφέρει πως η Φιρντέβς θα αναλάμβανε την παραγγελία του σπέρματος.

Οι αμφιβολίες της εντάθηκαν μετά τη θεραπεία, όταν ζήτησε επανειλημμένα μια ιατρική αναφορά που να επιβεβαιώνει ότι είχε χρησιμοποιηθεί το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη, χωρίς όμως να λάβει το έγγραφο.

Μετά τη γέννηση του Τζόνα, η εμφάνιση του παιδιού ενίσχυσε τις υποψίες της, καθώς, όπως υποστηρίζει, τα χαρακτηριστικά του διέφεραν αισθητά τόσο από τα δικά της όσο και από εκείνα που περιγράφονταν στο προφίλ του δότη.

Το σημαντικότερο στοιχείο προέκυψε όταν το BBC επικοινώνησε με την Cryos. Η δανέζικη τράπεζα σπέρματος δήλωσε ότι δε διαθέτει κανένα αρχείο που να αποδεικνύει ότι είχε παραδώσει ποτέ σπέρμα στην Dogus.

Η αποκάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Dogus διαφήμιζε επί χρόνια τη συνεργασία της με την Cryos ως σημαντικό πλεονέκτημα των υπηρεσιών της.

Μάλιστα, η Cryos ανέφερε ότι είχε θέσει την Dogus σε "μαύρη λίστα" από το 2016, έπειτα από υπόθεση κατά την οποία υπήρχαν υποψίες ότι η κλινική δεν είχε παραγγείλει σπέρμα από την εταιρεία για έναν ασθενή, παρά το γεγονός ότι είχε ενημερώσει πως θα το έκανε.

Σοβαρές ενδείξεις εξαπάτησης των Βρετανών γονέων

Οι ειδικοί στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή που εξέτασαν τα ευρήματα δήλωσαν σοκαρισμένοι από το ενδεχόμενο να έχουν επηρεαστεί 30 παιδιά.

Όπως εξηγούν, η κατά λάθος χρήση γενετικού υλικού από διαφορετικό δότη κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι εξαιρετικά σπάνια. Το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί τόσες παρόμοιες περιπτώσεις δημιουργεί, σύμφωνα με τους ίδιους, ερωτήματα σχετικά με το εάν πρόκειται για επαναλαμβανόμενη αμέλεια ή για σκόπιμη εξαπάτηση.

Η British Fertility Society έκανε λόγο για ενδείξεις "συστημικού προβλήματος που ξεπερνά έναν μεμονωμένο γιατρό και μία μεμονωμένη κλινική".

Ο Σεβκέτ Αλπτουρκ είναι ιδιοκτήτης και "υπεύθυνος διευθυντής" της Dogus και, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει τις διαδικασίες και τις δραστηριότητες της κλινικής.

Ήταν ο γιατρός των γονέων έξι παιδιών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία στην Dogus και οι οποίοι δήλωσαν στο BBC ότι υποψιάζονται πως ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε σπέρμα ή ωάρια από διαφορετικούς δότες. Ο ίδιος δεν απάντησε στα ερωτήματα του βρετανικού δικτύου.

Σε εννέα ακόμη περιπτώσεις παιδιών που συνδέονται με την Dogus, γιατρός ήταν η Φιρντέβς. Η ίδια υποστηρίζει ότι ο Αλπτουρκ είχε την τελική ευθύνη για την έγκριση των διαδικασιών και αρνείται ότι παραπλάνησε ποτέ ασθενείς.

Η Φιρντέβς συνδέεται επίσης ως γιατρός με άλλες εννέα παρόμοιες περιπτώσεις σε δύο διαφορετικές κλινικές, μετά την αποχώρησή της από την Dogus το 2015. Οι περισσότερες αφορούν τη Miracle IVF, την οποία διευθύνει σήμερα.

Η ίδια επιμένει ότι η Miracle IVF λειτουργούσε πάντοτε σύμφωνα με τη νομοθεσία και αναφέρει ότι οι ασθενείς υπογράφουν έντυπα συγκατάθεσης στα οποία περιγράφεται η διαδικασία επιλογής των δοτών. Αρκετοί γονείς, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι δεν είχαν λάβει επαρκή ενημέρωση.

Η δανεζική Cryos ανέστειλε τη συνεργασία με τη γιατρό και τη Miracle IVF

Σημαντικό ρόλο στην υπόθεση φαίνεται να είχε και η Τζούλι Χόντσον, η οποία αποτελούσε βασικό σημείο επαφής για πολλούς Βρετανούς ασθενείς της Dogus.

Σε emails που είχε στείλει σε ασθενείς, ανέφερε επανειλημμένα ότι η Φιρντέβς θα προχωρούσε για λογαριασμό τους στην παραγγελία σπέρματος από την Cryos.

Η γιατρός, ωστόσο, δήλωσε στο BBC ότι η προμήθεια σπέρματος δεν περιλαμβανόταν στις αρμοδιότητές της και ότι δε γνώριζε πως οι ασθενείς ενημερώνονταν διαφορετικά.

Η Χόντσον δεν απάντησε στις ερωτήσεις του BBC σχετικά με το εάν παρέλειψε σκόπιμα να πραγματοποιήσει τις παραγγελίες ή να διαβιβάσει τα αιτήματα των ασθενών στο αρμόδιο προσωπικό της κλινικής.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Cryos, Όλε Σόου, δήλωσε "σοκαρισμένος" από τον αριθμό των οικογενειών που ενδέχεται να έχουν επηρεαστεί.

Η εταιρεία έχει πλέον αναστείλει τη συνεργασία της τόσο με την Φιρντέβς όσο και με τη Miracle IVF, έως ότου ολοκληρωθεί η έρευνα των Αρχών στα Κατεχόμενα.

Η γιατρός υποστηρίζει ότι έχει ήδη απαλλαγεί από οποιαδήποτε κατηγορία για παραβίαση της νομοθεσίας. Ωστόσο, το BBC αναφέρει ότι δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό από τις αρμόδιες Αρχές.

"Για χρόνια πίστευε ότι ήταν κατά το ήμισυ Δανός"

Για μεγάλο μέρος της ζωής του, ο Τζόνα πίστευε ότι είχε κατά το ήμισυ Δανική καταγωγή. Οι εξετάσεις DNA έδειξαν, αντίθετα, γενετική καταγωγή από την Τουρκία και τη Νότια Ευρώπη.

Η μητέρα του ξεκαθαρίζει ότι οι αποκαλύψεις αυτές δεν αλλάζουν σε τίποτα τη σχέση της με τον γιο της ούτε την αγάπη που του έχει. Αυτό που την ανησυχεί περισσότερο είναι το ενδεχόμενο ο Τζόνα να έχει στερηθεί τη δυνατότητα να αναζητήσει τον πραγματικό βιολογικό του δότη όταν ενηλικιωθεί.

Παράλληλα, παραμένει άγνωστο εάν το γενετικό υλικό του βιολογικού του πατέρα χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης. "Δε θα μου προκαλούσε έκπληξη αν τελικά αποδεικνυόταν ότι έχει γενετικά αδέλφια εκεί έξω", είπε.

"Ευτυχώς, ο Τζόνα ενθουσιάστηκε όταν έμαθε για την καταγωγή του", πρόσθεσε η Ρέιτσελ. "Ακόμη κι έτσι, αυτό που συνέβη δεν είναι αποδεκτό. Είναι κάτι τεράστιας σημασίας που θα μπορούσε να τον έχει τραυματίσει ψυχικά", τόνισε έπειτα.

Διαβάστε Επίσης

Δανός δότης σπέρματος: Οι κίνδυνοι, τα όρια των γενετικών ελέγχων και τα κενά - Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr